◄ سوخت گران در عصر نفت ارزان/ هشدار تازه برای حمل ونقل و لجستیک
فعالان حوزه لجستیک و حمل ونقل بین المللی در حالی با رکوردهای جدید قیمت بنزین و گازوئیل مواجه شدهاند که بازار نفت خام روند نزولی را طی میکند. کارشناسان معتقدند فرسودگی ساختاری در بخش پالایشی دنیا همراه با نوسانات ژئوپلیتیکی، عامل اصلی بروز این بن بست انرژی است؛ پدیدهای که بهطور مستقیم حاشیه سود شرکت های حمل ونقلی را هدف قرار داده و تورم بخش توزیع کالا را تشدید خواهد کرد.
هم زمان با کاهش قیمت نفت خام در بازارهای جهانی، قیمت بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما در آمریکا و برخی بازارهای بین المللی بار دیگر روند افزایشی گرفته است؛ روندی که به گفته تحلیلگران، می تواند هزینه سفرهای تابستانی را بالا ببرد و فشار تازه ای بر اقتصاد مصرف کننده وارد کند.
به گزارش تین نیوز، شکاف میان قیمت نفت خام و فرآورده های پالایشی در هفته های اخیر به سطحی کم سابقه رسیده است؛ وضعیتی که از محدودیت عرضه، کاهش ذخایر سوخت و تداوم اختلال های ژئوپلیتیکی در بازار انرژی حکایت دارد.
بنزین در آمریکا به ۳.۸۸ دلار رسید
بر اساس داده های انجمن خودروی آمریکا، میانگین قیمت هر گالن بنزین معمولی در این کشور تا ۱۰ ژوئیه به ۳.۸۸ دلار رسیده است؛ سطحی که آن را در ردیف سومین قیمت بالای ثبت شده برای این مقطع از سال قرار می دهد.
در همین حال، قیمت گازوئیل نیز به سطحی نزدیک به رکوردهای فصلی رسیده و نگرانی ها درباره تداوم رشد هزینه حمل ونقل جاده ای، دریایی و هوایی را افزایش داده است. هرچند بهای سوخت هواپیما نسبت به ماه های ابتدایی جنگ کاهش یافته، اما شرکت های هواپیمایی هنوز قیمت بلیت ها را در سطوح بالا نگه داشته اند تا بخشی از هزینه های گذشته را جبران کنند.
پالایشگاه ها با ظرفیت بالا کار می کنند، اما ذخایر کاهش یافته است
جیمی تورنس، مدیر واحد معاملات گازوئیل و سوخت هواپیما در شرکت بازرگانی نفت ترافیگورا، گفته است پالایشگاه ها در حال حاضر با نرخ بهره برداری بالا فعالیت می کنند، اما با وجود این، ذخایر سوخت همچنان رو به کاهش است.
به گفته او، اگر عرضه نتواند خود را با رشد تقاضا هماهنگ کند، بازار سوخت در مسیر افزایش بیشتر قیمت ها قرار خواهد گرفت؛ افزایشی که در نهایت می تواند به افت مصرف منجر شود.
روسیه و تنگه هرمز؛ دو گلوگاه مهم عرضه
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که بازار جهانی سوخت، به ویژه در بخش فرآورده های پالایشی، بیش از نفت خام تحت فشار قرار گرفته است. یکی از مهم ترین دلایل این وضعیت، محدود شدن صادرات روسیه در پی جنگ اوکراین و نیز تشدید تنش ها در خاورمیانه عنوان شده است.
روسیه پس از آمریکا، دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل در جهان محسوب می شود و حدود ۱۱ درصد از صادرات جهانی این سوخت را در اختیار دارد. ممنوعیت صادرات روسیه باعث شده کشورهایی مانند برزیل و ترکیه برای تأمین نیاز خود، وارد رقابت شدیدتری برای خرید محموله های غیرروسی شوند.
در همین حال، گزارش ها از کاهش محسوس جریان انتقال فرآورده های نفتی از تنگه هرمز حکایت دارد؛ مسیری که به گفته تحلیلگران سیتی گروپ، حجم عبور روزانه آن از حدود ۵ میلیون بشکه پیش از حمله آمریکا به ایران به نزدیک ۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.
اوج مصرف تابستانی، فشار بر بازار را بیشتر کرده است
هم زمانی این محدودیت های عرضه با فصل اوج سفرهای تابستانی در نیمکره شمالی، فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده است. رشد تقاضا در این دوره، به ویژه برای بنزین و گازوئیل، حساسیت بازار را افزایش داده و باعث شده حتی افت قیمت نفت خام نیز نتواند به کاهش محسوس قیمت سوخت در جایگاه ها منجر شود.
در اروپا نیز موج گرمای شدید، توان تولید پالایشگاه ها را تحت فشار قرار داده است. کارشناسان می گویند محدودیت سامانه های خنک کننده و فرایند تقطیر در دوره های گرمای شدید می تواند تولید برخی پالایشگاه ها را تا ۱۵ درصد کاهش دهد.
ذخایر پایین، ریسک بالاتر
از سوی دیگر، پالایشگاه های آمریکا نیز ماه هاست با ظرفیت بالا کار می کنند؛ شرایطی که خطر خرابی تجهیزات و توقف های ناخواسته را افزایش داده است. افزون بر این، فصل طوفان های موسمی در جنوب آمریکا که از ژوئن تا نوامبر ادامه دارد، یک تهدید مضاعف برای تولید و توزیع سوخت به شمار می رود.
در چنین فضایی، ذخایر فرآورده های تقطیری در آمریکا که عمدتاً شامل گازوئیل است، تنها اندکی بالاتر از پایین ترین سطح فصلی تاریخ این کشور قرار دارد و برخلاف الگوی معمول، همچنان روند نزولی دارد. در اروپا نیز برخی دولت ها در حال بررسی تکمیل دوباره ذخایر راهبردی خود هستند؛ اقدامی که می تواند تقاضا را بیشتر و بازار را فشرده تر کند.
نقش چین در معادله جدید بازار
چین به عنوان یکی از تأمین کنندگان مهم فرآورده های نفتی در آسیا، برای نخستین بار از ماه مارس مجوز صادرات گسترده تر سوخت را صادر کرده است. اکنون نگاه بازار به این موضوع دوخته شده که آیا تشدید دوباره درگیری ها در خاورمیانه، پکن را به کاهش صادرات سوق می دهد یا اینکه حاشیه سود بالای پالایش، این کشور و سایر تولیدکنندگان آسیایی را به افزایش عرضه ترغیب خواهد کرد.
تورنس از ترافیگورا در این باره تأکید کرده است که افزایش صادرات فرآورده های پالایشی از سوی چین می تواند بخشی از فشار بازار را کاهش دهد، اما این روند باید پایدار باشد؛ در غیر این صورت، قیمت بنزین و گازوئیل همچنان بالا خواهد رفت تا جایی که کاهش تقاضا، تنها مسیر تعدیل بازار شود.
تحولات اخیر نشان می دهد که در بازار جهانی انرژی، فقط قیمت نفت خام تعیین کننده نیست؛ بلکه وضعیت پالایشگاه ها، ذخایر سوخت، مسیرهای انتقال و تنش های ژئوپلیتیکی نیز به همان اندازه بر قیمت فرآورده های نهایی اثر می گذارند.
برای مصرف کنندگان، نتیجه این وضعیت چیزی جز افزایش هزینه سفر، حمل ونقل و فشار تورمی بیشتر نیست.
