◄ همکاری راهبردی راه آهن قزاقستان و کشتیرانی مرسک؛ چالش تازه برای ریل ایران
در حالی که «کریدور میانی» (Middle Corridor) به کانون توجه ترانزیت منطقه ای تبدیل شده است، تفاهم نامه همکاری میان «KTZ Express» قزاقستان و شرکت کشتیرانی «مرسک» (Maersk) برای گسترش صادرات کانتینری از مسیر دریای سیاه، توازن قدرت لجستیکی در آسیای میانه را تغییر می دهد.
این توافق، در کنار فشارهای ناشی از تحریم های اخیر ایالات متحده علیه راه آهن جمهوری اسلامی ایران، زنگ خطری جدی برای سهم ایران در ترانزیت ریلی منطقه محسوب شده و موقعیت ایران در رقابت با کریدورهای جایگزین را با چالش های ساختاری مواجه کرده است.
به گزارش سرویس لجستیک و ترانزیت تین نیوز، نشست کلیدی در تاریخ ۳۰ سپتامبر در آلماتی، میان «آیبک کاپار»، مدیر اجرایی موقت KTZ Express و «صدف آیهان»، مدیرعامل منطقه مدیترانه شرقی مرسک، نقطه عطفی در توسعه لجستیک قزاقستان بود. هدف این طرح، ایجاد یک زنجیره تأمین یکپارچه برای صادرکنندگان قزاق است تا دسترسی سریع و شفاف به بازارهای چین، ترکیه و اروپا داشته باشند. مرسک در این توافق، نقش «اتصال دهنده جهانی» را ایفا می کند و قرار است بخش دریایی مسیر حمل ونقل بین المللی ترانس خزر را از طریق دریای سیاه به شبکه اقیانوسی خود متصل کند.
توسعه کریدور میانی؛ چرا این مسیر برای ریل ایران تهدید است؟
KTZ Express به عنوان بازوی لجستیکی راه آهن قزاقستان، هم زمان با توسعه این همکاری، در حال گسترش ناوگان کانتینری و ایجاد پایانه های توزیع بار در نقاط استراتژیک است. معرفی بندر «پوتی» در گرجستان به عنوان دروازه اصلی اتصال آسیای میانه به شبکه جهانی مرسک، عملاً بخشی از بار صادراتی منطقه را از مسیرهای سنتی عبوری از ایران منحرف کرده و به سمت کریدور میانی سوق می دهد. این تحول نشان دهنده تغییر استراتژی صاحبان کالا در آسیای میانه است که ترجیح می دهند از زیرساخت های متصل به شبکه های بین المللی تحت مدیریت شرکت های بزرگ کشتیرانی استفاده کنند.
سایه تحریم ها بر تعاملات ریلی ایران
یکی از تحلیل های مهم این گزارش، رویکرد محتاطانه طرف های بین المللی در همکاری با ایران است. گنجاندن راه آهن جمهوری اسلامی ایران در لیست تحریم های ایالات متحده، ریسک حقوقی و تجاری همکاری با ریل ایران را برای شرکت های بین المللی افزایش داده است. فعالان صنعت حمل ونقل معتقدند که مدیران KTZ Express به دلیل فشار ناشی از این تحریم ها، تمایل کمتری به توسعه پروژه های مشترک پرریسک با ایران نشان خواهند داد و ترجیح می دهند مسیرهای جایگزین (مانند کریدور ترانس خزر) را که فاقد این محدودیت های تحریمی هستند، تقویت کنند.
ضرورت بازنگری در دیپلماسی لجستیکی ایران
این همکاری راهبردی، تنها یک قرارداد تجاری ساده نیست، بلکه یک «بازآرایی» در نقشه های ترانزیتی منطقه است. در حالی که ریل قزاقستان با پشتوانه تکنولوژی مرسک و تسهیلات عبور از دریای سیاه، در حال جذب بازارهای اروپا و چین است، راه آهن ایران برای حفظ سهم خود در کریدور شمال-جنوب، با چالش های جدی مواجه است. برای حفظ قدرت رقابتی، ضرورت دارد که ایران علاوه بر رفع گلوگاه های فنی، با اتخاذ تدابیر حقوقی و دیپلماسی تجاری فعال تر، جذابیت های مسیر خود را در برابر کریدورهای نوظهور منطقه، به ویژه در شرایط تحریم، تقویت کند.
