◄ مسئله شیرودی نیست؛ مسئله معیار ارزیابی مدیران صنعت هوانوردی است!
مدیران صنعت هوانوردی را با مدرک، عنوان و هیاهوی رسانهای نسنجیم؛ با خروجی عملکردشان بسنجیم. معیار اصلی، خروجی قابل اندازه گیری است؛ یعنی تصمیم هایی که گرفته شده، مسئله هایی که حل شده و اصلاحاتی که در ساختار ایجاد شده است.
هجمه اخیر علیه رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، یک سوال مهم تر از شخص شیرودی ایجاد کرده است، مدیر یک سازمان تخصصی را با چه معیاری باید ارزیابی کرد؟
در مدیریت حرفه ای، عنوان، سابقه، مدرک یا حتی محبوبیت مدیر، هیچ کدام به تنهایی معیار کارآمدی نیستند. معیار اصلی، خروجی قابل اندازه گیری است؛ تصمیم هایی که گرفته شده، مسئله هایی که حل شده، هزینه هایی که کاهش یافته، بهره وری ای که افزایش پیدا کرده و اصلاحاتی که در ساختار ایجاد شده است.
بنابراین اگر درباره عملکرد شیرودی نقدی وجود دارد، باید همین شاخص ها را روی میز گذاشت. چند تصمیم مهم او چه اثری بر صنعت داشته است؟ چه تغییری در وضعیت شرکت های هواپیمایی، ناوگان، نظارت، ایمنی و کیفیت خدمات ایجاد شده است؟ کدام تصمیم ها موفق بوده و کدام یک نیازمند اصلاح است؟
این رویکرد هم منصفانه تر است و هم علمی تر.
یکی از نمونه های قابل بررسی، سیاست مربوط به شرکت های هواپیمایی کوچک است. صنعت هوانوردی چند سالی است که با پدیده شرکت هایی مواجه بوده که با ناوگان دوفروندی وارد بازار شده اند. مسئله فقط تعداد هواپیما نیست؛ شرکت هواپیمایی برای فعالیت پایدار به ساختار مالی، نیروی انسانی، توان عملیاتی، برنامه تعمیر و نگهداری، شبکه پروازی و ظرفیت مدیریتی نیاز دارد.
از این منظر، جلوگیری از گسترش شرکت های بسیار کوچک و حرکت به سمت شکل گیری شرکت هایی با ظرفیت واقعی، قابل دفاع به عنوان یک سیاست تنظیم گری است؛ البته مشروط به اینکه در اجرا، انحصار ایجاد نکند و با شاخص های شفاف و کارشناسی همراه باشد.
اما همین جا باید یک قدم جلوتر رفت، اگر این تصمیم را نقطه مثبت کارنامه یک مدیر بدانیم، آیا تصمیم های دیگر او نیز چنین خروجی مشخصی داشته اند؟ پاسخ این پرسش را باید آمار و عملکرد نشان دهد، نه تعریف و تمجید.
در طرف مقابل، سال ها مدیرانی با مدارک دانشگاهی بالا، سوابق مدیریتی طولانی و عناوین علمی بر مسندهای مختلف صنعت هوانوردی قرار گرفته اند. نتیجه آن همه عنوان و مدرک برای صنعت چه بوده است؟
اگر مدرک تحصیلی معیار اصلی صلاحیت مدیریتی است، باید بتوانیم رابطه ای میان سطح تحصیلات مدیران و بهبود شاخص های صنعت نشان دهیم. اگر چنین رابطه ای وجود ندارد، اصرار بر مدرک به عنوان معیار اصلی، چیزی جز مدرک گرایی مدیریتی نیست.
مدیری که دکترا دارد اما نمی تواند یک مسئله ساختاری را حل کند، لزوما از مدیری که تجربه عملی صنعت دارد و یک اصلاح مؤثر انجام می دهد، مدیر موفق تری نیست. همان طور که برعکس، تجربه عملی هم نباید مصونیت ایجاد کند؛ اگر تصمیم مدیری نتیجه منفی داشته باشد، باید مورد نقد قرار گیرد.
بنابراین نه باید شیرودی را به دلیل سابقه و تجربه اش تقدیس کرد و نه به دلیل انتقادهایی که علیه او مطرح شده، از پیش محکومش کرد.
معیار باید یکی باشد: کارنامه.
این همان چیزی است که در مدیریت دولتی از آن با مفهوم «مدیریت مبتنی بر عملکرد» یاد می شود؛ یعنی به جای تمرکز بر ویژگی های ظاهری مدیر، نتیجه تصمیم های او سنجیده شود.
اگر شیرودی عملکرد قابل دفاعی دارد، بهترین دفاع از او نه مصاحبه و تعریف، بلکه ارائه عدد و کارنامه است؛ و اگر عملکردش قابل نقد است، همان اعداد و شاخص ها باید مبنای نقد قرار گیرد.
صنعت هوانوردی ایران به مدیرانی نیاز دارد که بتوانند مسئله را دقیق تشخیص دهند، تصمیم بگیرند و اثر تصمیم خود را در شاخص های واقعی صنعت نشان دهند.
پس بهتر است به جای جنگ بر سر افراد، یک بار برای همیشه معیار را مشخص کنیم:
مدیران صنعت هوانوردی را با مدرک، عنوان و هیاهوی رسانه ای نسنجیم؛ با خروجی عملکردشان بسنجیم.
و این قاعده باید درباره همه اجرا شود؛ از شیرودی گرفته تا تمام مدیرانی که پیش از او بر صندلی مدیریت صنعت نشسته اند.
