◄ اقتصاد مقاومتی و بهره‌ وری، ضرورت حیاتی راه‌ آهن در 1405

رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی 1405 ضمن اشاره به سه جنگ نظامی و امنیتی 1404، با تجلیل از مقام شهداء و تبریک اعیاد، با تأسی به رهبر عظیم الشأن شهید، شعار امسال را «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» اعلام نمودند.

در سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی که در 29 بهمن 1392 از سوی رهبر شهید انقلاب به روسای قوای سه گانه و مجمع تشخیص ابلاغ گردید، ضمن تاکید بر رویکرد جهادی، انعطاف پذیر، فرصت ساز، مولد، درونزا، پیشرو و برونگرا، 23 محور تبیین گردید.

در محورهای مورد اشاره، بهره وری در سه بند 2، 3 و 19 تکرار شده و مانند قلب تپنده اقتصاد مقاومتی در بند 2 بر اهمیت آن تصریح شده است: محور قراردادن رشد بهره وری در اقتصاد با تقویت عوامل تولید، توانمندسازی نیروی کار، تقویتِ رقابت پذیری اقتصاد، ایجاد بستر رقابت بین مناطق و استانها و به کارگیری ظرفیت و قابلیتهای متنوع در جغرافیای مزیت های مناطق کشور.

اکنون در شرایط جنگی اهمیت بهره وری برای همه سازمان ها و شرکت ها بیشتر است ولی برای راه آهن با سه دلیل تشدید می گردد: 1) محدودیت پرواز هواپیماها، 2) الزام صرفه جویی بیشتر در سوخت، 3) تفاوت زیاد بهره وری شبکه و ناوگان با متوسط جهانی.

به گزارش تین (315714): قائم مقام مدیرعامل راه آهن در جلسه ستاد نوروزی گفت: راه آهن در سال گذشته با عملکردی قابل توجه، ضمن ثبت رشد ۹ درصدی در تناژ بارگیری و ۴ درصدی تن کیلومتر، موفق به کاهش ۵ درصدی سوانح ریلی شده است.  

به گزارش پایگاه خبری وزارت راه ‍ وشهرسازی (14040310)، سی وپنجمین اجلاس مجمع منطقه ای راه آهن های خاورمیانه (UIC RAME) با حضور مدیران عامل راه آهن های ایران، ترکیه، افغانستان و عراق به همراه هیئت های همراه چهارشنبه ۷ خرداد ماه در ساختمان شهدای راه آهن برگزار شد. مدیرعامل راه آهن جمهوری اسلامی ایران گفت: مصمم هستیم تا پایان امسال، ۵۴ میلیون تن بار را با شبکه ریلی جابجا کنیم که حدود ۸ میلیون تن از این میزان، به بارهای صادراتی، وارداتی و ترانزیتی اختصاص دارد. 

با هدفگذاری 54 میلیون تن که 33% بیشتر از بار 1403 است (افزایش سهم 2%)، با فرض سیر متوسط 680 کیلومتری بار و لوکوموتیو یکسان مسافر و مانور، باید بیش از 400 دستگاه لوکوموتیو گرم (یا بیش از 500 لوکوموتیو معادل بدون افزایش بهره وری) در اختیار بخش بار باشد (تین 301473) و لازم بود همزمان با برقی کردن خطوط پرترافیک، با 3 اقدام فوری احتمال تحقق هدف 54 میلیون تن بار افزایش یابد:

1) کاهش خرابی (تین 289781)،

2) افزایش بهره وری (تین 266791)،

3) افزایش سرعت تعمیرات (تین 290866).

نتیجه بررسی مهر 1404 با عنوان افزایش 99 لوکوموتیو معادل در یک سال و ضرورت تمرکز بر بهره وری (تین 306717) نشان داد: سال 1403 تعداد لوکوموتیو معادل باری 407، مسافری 146 و مانور 82 بود و در 1404: 477، 152 و 102. 

-  با وجود افزایش 17 درصدی لوکوموتیو معادل باری (از 407 به 477) و 24 درصدی لوکوموتیوهای مانوری، رشد 9 درصدی بارگیری و 4 درصدی تن کیلومتر موجه بنظر نمیرسد و باید برای یافتن دلایل آن، آمارها بادقت مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.

هرچند در شرایط جنگی تاکید بر هدف رسیدن به 30% بار در پایان برنامه هفتم منطقی و منصفانه نیست، اما تاکید بر افزایش بهره وری که در ابلاغیه اقتصاد مقاومتی هم محور قرار داده شده، با تجربیات گذشته راه آهن (تین 298779) کاملا ضروریست.

بهره وری ناوگان ریلی نسبت به متوسط جهانی (لوکوموتیو، تین 237558-واگن باری، تین 237049) و برترین ها بسیار اندک است.

بر اساس آمار اتحادیه جهانی راه آهن ها (UIC2025)، طول شبکه ریلی جهان 930 هزارکیلومتر بوده که 246 هزار کیلومتر آن (26%) دوخطه و 392 هزار کیلومتر آن (42%) برقی بوده و میزان جابجایی بار و مسافر به ترتیب 10024 میلیارد تن کیلومتر و 3580 میلیارد نفر کیلومتر بوده که مجموع آن به 13606 میلیارد واحد حمل بالغ می گردد که شاخص بهره وری متوسط شبکه ریلی جهان را معادل 14.6 میلیون واحدحمل برکیلومتر میگردد درحالیکه این شاخص برای ایران در این آمار 4.7 (32%) است.

با رویکرد افزایش بهره وری لوکوموتیو و شبکه، علاوه بر نقش آفرینی بیشتر راه آهن در شرایط جنگی، نیاز بخشهای مهم تولیدی  بدون تحمیل فشار بر بودجه کشور، تامین شده و با پرداخت بموقع مطالبات بخش خصوصی، تاب آوری ایشان بیشتر خواهد شد.

همچنین با افزایش بهره وری ناوگان و شبکه راه آهن، مصیبت سنگین تلفات و خسارات تصادفات جاده ای نیز کاهش خواهد یافت.