◄ خسارت سنگین اجتماعی و اقتصادی کشور از تصادفات جاده‌ ای/ ظرفیت‌ های مغفول گزارش مردمی، مانند دشکم

عباس قربانعلی بیک:

1) بر اساس بخش ایمنی گزارش آماری  EU Transport 2024 (ص 105)، تلفات جاده ای در 27 کشور عضو اتحادیه اروپا طی 1990 تا 2022 از 71774 به 20653 نفر رسید، تعداد تصادفات در این مدت از 1236477 به 892426 مورد رسید (ص 109).

2) برای نمونه از 3260 تلفات 2022 در فرانسه (ص 107) که در اتحادیه بالاترین بوده است، 1409 نفر راننده، 406 نفر مسافر، 245 نفر موتورسوار، 718 نفر راکبین موتور سبک و 482 نفر عابر پیاده و 2778 نفر هم تلفات خودرو، موتور ... در فرانسه بودند.

3) جمعیت 27 کشور عضو اتحادیه اروپا در اولین روز 2023 به 449 میلیون نفر و مساحت آنها 4.2 میلیون کیلومتر مربع بود.

4) به گزارش پایگاه ایمنی حمل و نقل (14040607): سالیانه در جهان حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر در تصادفات جاده ای کشته می شوند. آخرین گزارش سازمان بهداشت جهانی در مورد آمار مرگ و میر تصادفات در جهان در سال ۲۰۲۳ منتشر شده است.

5) همچنین در ایران از سال ۱۳۷۵ تا ۱۴۰۳ حدود از ۵۰۰ هزار نفر در تصادفات رانندگی جان خود را از دست داده و بیش از ۷ میلیون نفر مصدوم و مجروح شده اند، آمارها نشان می دهد که میزان مرگ ومیر تصادفات در ایران در حال افزایش است.

6) فرسودگی وسایل نقلیه، تعمیر و نگهداری نامناسب  جاده ها و رفتارهای ترافیکی از عوامل آشکار افزایش تصادفات هستند.

7) به گزارش این پایگاه در 1403، تعداد تلفات 19435 (درون شهری 4759 و برون شهری 13372) و 381484 نفر مصدوم بوده است.

8) تصادفات رانندگی پس از بیماری های قلبی و سرطان، به عنوان سومین عامل مرگ و میر در کشور شناخته می شود و سالانه حدود ۷ درصد از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص می دهد. علل این بحران چندوجهی است: عامل انسانی مانند سرعت غیرمجاز، سبقت غیرمجاز، خستگی و عدم توجه به جلو (اغلب به دلیل استفاده از تلفن همراه)، جاده نامناسب و خودرو ناایمن.

9) از ۲۴۰,۰۰۰ کیلومتر راه، هنوز ۳۳۹۲ نقطه حادثه خیز باقیست و 63 درصد تصادفات در ۳۰ کیلومتری خارج از شهرها رخ می دهد.

10) ایران از دهه 80 استفاده از دوربین های ثبت تخلف را آغاز کرد. این دوربین ها عمدتاً در آزادراه های اصلی و نقاط حادثه خیز متمرکز شده اند. با این حال، روند آمار تلفات نشان می دهد که این سیستم به تنهایی کافی نبوده است. پس از یک دهه کاهش نسبی (تا حدود ۱۶,۰۰۰ فوتی در سال)، آمار دوباره صعودی شده و در سال های اخیر به حدود 20 هزارنفر افزایش یافته است.

11) در سطح کشور تنها ۶۰۰۰ دوربین ثبت تخلفات داریم که ۵۰ درصد از آنها فعال هستند، در پایتخت نیز ۳۰ درصد از دوربین ها فعالند.

12) از دهه ۱۹۶۰ با اختراع اولین دوربین ثبت سرعت در هلند و گسترش جهانی آن از دهه ۱۹۹۰، سیستم نظارت ترافیکی متحول شد. امروزه ترکیبی از دوربین های ثابت، سیار و گزارش های مردمی، پایه های نظارت ترافیکی را تشکیل می دهند. پیش از ظهور دوربین های پیشرفته، کنترل تخلفات رانندگی عمدتاً بر عهده افسران پلیس و گزارش های مردمی بود. اکنون، گزارش های مردمی با ارائه مدارک تصویری از طریق دوربین داشبورد (DashCam) و موبایل تقویت شده اند. بریتانیا با ایجاد سامانه های رسمی دریافت گزارش پیشگام این عرصه شده ، این سیستم ها نقاط کور دوربین ها را پوشش داده و اثر بازدارندگی روانی ایجاد نموده اند.

13) از نظر آمار و سهم گزارش های مردمی، برآوردها نشان می دهد بریتانیا با حدود 80 درصد جریمه های "عبور از خط عابر" پیشتاز است. پس از آن هلند با ده ها هزار گزارش سالانه و آلمان با سیستم پرداخت پاداش نقدی محدود (۵-۲۵ یورو) در جایگاه بعدی قرار دارند. با این وجود، حتی در پیشرفته ترین کشورها، بیش از 80 درصد جریمه ها از طریق دوربین ها و افسران پلیس صادر می شود.

14) در مورد پاداش گزارشگران، اکثر کشورهای اروپایی مانند بریتانیا، هلند و اتریش از پرداخت پاداش نقدی خودداری می کنند و انگیزه اصلی را مسئولیت اجتماعی و ایمنی جمعی می دانند، تنها استثناها شامل آلمان در برخی ایالت ها و چین هستند.

15) گزارش های مردمی از تخلفات از جمله با (DashCam) می توانند به عنوان یک مکمل قدرتمند برای دوربین ها عمل کنند.

تجربه اتحادیه اروپا در کاهش 71 درصدی تلفات جاده ای طی 32 سال و ابربحرانی بودن این موضوع برای جامعه و اقتصاد ما که 7 درصد درآمد ناخالص برآورد میگردد (تین 98110)، ضرورت بررسی تجربیات کشورهای موفق و یافتن راهکارهای دیگر را می افزاید. اولویت بندی و کاهش هزینه نگهداری جاده ها، انتخاب استانداردهای بهینه خودرو و به کارگیری هوش مصنوعی را نبایدفراموش نمود.