◄ برقی کردن خطوط پرترافیک قربانی منافع کوتاه مدت

افزایش هزینه های تعمیر و نگهداری، کاهش بار ناشی از رکود صنایع بزرگ و تغییر الگوهای حمل ونقل پس از تحولات اخیر، بار دیگر ضرورت اصلاح سیاست های توسعه ریلی را برجسته کرده است. عباس قربانعلی بیک مشاور مدیرعامل راه آهن در امور بهره وری حمل و نقل بار  در این مصاحبه با تأکید بر اینکه هزینه نگهداری لکوموتیو در ایران چند برابر استانداردهای جهانی است، برقی سازی خطوط پرترافیک را مهم ترین راهکار افزایش تاب آوری ناوگان و کاهش وابستگی به سوخت و تعمیرات دانست، سیاستی که به گفته او سال هاست قربانی نگاه های کوتاه مدت شده است.

وضعیت نگهداری و تعمیرات لکوموتیوها در ماه های اخیر با توجه به افزایش هزینه ها و مسائل ناشی از جنگ چه تغییراتی داشته است؟

ضمن تشکر از توجه شما به یکی از مهم ترین چالش های صنعت ریلی، باید گفت تعمیرات و نگهداری لکوموتیوها نیز مانند سایر بخش های اقتصادی کشور از نوسانات نرخ ارز، افزایش هزینه تأمین مواد اولیه و رشد پایه حقوق و دستمزد نیروی انسانی تأثیر پذیرفته است. با این حال، تفاوت مهم این بخش با برخی صنایع دیگر آن است که طی سال های گذشته سرمایه گذاری مناسبی در زمینه بومی سازی قطعات یدکی و توسعه توانمندی های داخلی در حوزه تعمیرات انجام شده و همین موضوع وابستگی به واردات را تا حد قابل توجهی کاهش داده است. به همین دلیل، اگرچه هزینه های نگهداری و تعمیرات لکوموتیوها افزایش یافته و فشار مضاعفی را به شرکت های مالک و بهره بردار ناوگان وارد کرده اما این افزایش هزینه تاکنون به یک بحران جدی عملیاتی تبدیل نشده است. در واقع، ظرفیت های فنی و تولیدی ایجادشده در داخل کشور موجب شده تا بخش قابل توجهی از نیازهای تعمیراتی ناوگان کشش بدون وابستگی مستقیم به بازارهای خارجی تأمین شود و پایداری نسبی در این حوزه حفظ گردد.

 پیامدهای شرایط اخیر در بهره وری ناوگان کشش و الگوهای سیر ناوگان چیست؟ آیا لازم است برنامه ریزی مسیر، گردش ناوگان یا الگوهای بهره برداری بازطراحی شود؟

پیامدهای این شرایط به ویژه با توقف یا کاهش تولید برخی کارخانجات صنعتی مانند فولاد، پتروشیمی ...، سبب کاهش بار و در نتیجه کاهش بهره وری لکوموتیوها شده و کاهش عملیات برخی بنادر جنوبی هم تغییر الگوهای سیر قطاهای باری را درپی داشته و برنامه ریزی های لازم برای انطباق با شرایط جدید به عمل آمده است.

آیا مدل فعلی تأمین قطعات، انبارش و توزیع می تواند نیاز ناوگان را در زمان بحران پاسخ دهد؟ اگر خیر، چه اصلاحاتی ضروری است؟

مدل فعلی تامین، انبارش و توزیع بیشتر مبتنی بر اقدامات مستقل شرکتهای مالک یا پیمانکاران تعمیرات لکوموتیو است که پاسخگوی نیاز مربوطه هست ولی با هزینه بسیار زیاد و طاقت فرسا، هم برای شرکت ها و هم برای راه آهن همراه است. با توجه به نسبت چهار برابری هزینه نگهداری لکوموتیو در ایران نسبت به دیگر کشورهای مقایسه شده در گزارش شرکت رولندبرگر، باید اقدامات عاجلی از سوی شرکت های فعال در صنعت حمل و نقل ریلی و راه آهن برای شناسایی و کاهش این هزینه ها به عمل آید.

چه نوع حمایت های فوری یا سیاست های اصلاحی از سوی راه آهن و نهادهای تصمیم گیر می تواند به تاب آوری ناوگان کشش کمک کند؟

مهم ترین تغییر سیاست که باید از سوی راه آهن، وزارت راه وشهرسازی و سازمان برنامه اجرا گردد، برقی‎کردن خطوط پرترافیک باری و مسافری است که علاوه بر کاهش وابستگی و هزینه نگهداری و تعمیرات لکوموتیوها، مصرف سوخت را هم کاهش خواهد داد. اشاره به این امر خالی از فایده به نظر نمی رسد که با تجربیات طراحی و احداث خطوط برقی مانند مترو کرج-هشتگرد ...، برقی کردن خطوط پرترافیک باری و مسافری کشور قابل اجراست. این تغییر سیاست در ماده یک قانون مدیریت سوخت مصوب سال 1386 مورد تاکید قرار گرفته و حتی اولویت آن برای مسیر تهران-مشهد از سوی رهبر شهید انقلاب به رئیس جمهور شهید ابلاغ گردیده است ولی ظاهرا برخی شرکت ها با نگاه به منافع کوتاه مدت، سبب تاخیر طولانی این سیاست حیاتی که تاب آوری ناوگان و حمل ونقل ریلی را در هر دوبخش باری و مسافری درپی دارد، شده اند.