◄ چین در صدر شبکه قطارهای سریع‌السیر جهان/ ترکیه بالاتر از فرانسه و ژاپن ایستاد

در این رتبه بندی، مجموع خطوط فعال، در حال ساخت و برنامه ریزی شده محاسبه شده و به همین دلیل، ارقام ارائه شده صرفاً بیانگر طول شبکه های بهره برداری شده نیستند.

به گزارش سرویس بین الملل تین نیوز، پس از چین، هند با ۷ هزار و ۹۸۷ کیلومتر در جایگاه دوم قرار دارد. توسعه شبکه ریلی پرسرعت در هند، بخشی از برنامه این کشور برای کاهش زمان سفر میان شهرهای بزرگ، کاهش فشار بر جاده ها و تقویت اتصال مراکز صنعتی و اقتصادی است. با این حال، بخش قابل توجهی از این رقم به خطوط در حال ساخت و طرح های توسعه ای مربوط می شود و تکمیل آن ها به سرمایه گذاری گسترده و اجرای پروژه های پیچیده مهندسی نیاز دارد.

آمریکا با مجموع ۶ هزار و ۶۸ کیلومتر در جایگاه سوم این رتبه بندی قرار گرفته است. قرار گرفتن آمریکا در این فهرست، بیش از هر چیز به گستردگی طرح های ریلی و پروژه های برنامه ریزی شده مربوط می شود؛ زیرا این کشور برخلاف چین، اسپانیا یا ژاپن، هنوز شبکه قطار سریع السیر گسترده و یکپارچه ای در سطح ملی ندارد. بنابراین، مقایسه آمریکا با کشورهای دارای شبکه های عملیاتی بالغ باید با توجه به تفاوت تعاریف و وضعیت پروژه ها انجام شود.

اسپانیا با ۵ هزار و ۵۷۹ کیلومتر در رتبه چهارم قرار دارد. این کشور یکی از موفق ترین نمونه های توسعه قطار سریع السیر در اروپا محسوب می شود و شبکه آن، شهرهایی مانند مادرید، بارسلونا، والنسیا، سویا و مالاگا را به یکدیگر متصل کرده است. توسعه این خطوط، علاوه بر کوتاه کردن زمان سفر، نقش مهمی در کاهش وابستگی سفرهای بین شهری به خودرو و هواپیما داشته و به توزیع متوازن تر فعالیت های اقتصادی در مناطق مختلف اسپانیا کمک کرده است.

ترکیه؛ جایگاه پنجم در رقابت ریلی

ترکیه با مجموع ۴ هزار و ۶۵۹ کیلومتر در جایگاه پنجم جهان ایستاده است؛ جایگاهی که این کشور را بالاتر از فرانسه و ژاپن قرار می دهد. البته این رتبه به معنای برخورداری ترکیه از شبکه ای عملیاتی بزرگ تر از شبکه های سریع السیر فرانسه یا ژاپن نیست، بلکه مجموع خطوط موجود، در حال ساخت و برنامه ریزی شده را شامل می شود.

آنکارا در سال های اخیر توسعه راه آهن سریع السیر را به یکی از محورهای اصلی سیاست زیرساختی خود تبدیل کرده است. اتصال استانبول، آنکارا، قونیه و دیگر مراکز شهری، بخشی از برنامه ترکیه برای کاهش زمان جابه جایی، افزایش سهم ریل در سفرهای داخلی و تقویت جایگاه این کشور در مسیرهای ارتباطی میان اروپا و آسیا است.

از منظر حمل ونقل، توسعه قطار سریع السیر در ترکیه می تواند پیامدهایی فراتر از جابه جایی مسافر داشته باشد. اتصال سریع تر مراکز تولید، بازارهای مصرف، شهرهای گردشگری و بنادر، به افزایش تحرک نیروی کار و رونق فعالیت های اقتصادی در کریدورهای داخلی منجر می شود. همچنین، کاهش زمان سفر میان شهرهای بزرگ می تواند بخشی از تقاضای سفرهای هوایی و جاده ای را به سمت ریل منتقل کند.

فرانسه و ژاپن؛ شبکه های بالغ در برابر پروژه های توسعه ای

فرانسه با ۴ هزار و ۴۵۹ کیلومتر در رتبه ششم و ژاپن با ۳ هزار و ۶۷۷ کیلومتر در رتبه هفتم قرار دارند. جایگاه این دو کشور در رتبه بندی، نباید به عنوان نشانه عقب ماندگی آن ها در فناوری قطار سریع السیر تفسیر شود. فرانسه از پیشگامان قطارهای پرسرعت در جهان است و قطارهای TGV این کشور از دهه ها پیش در شبکه ریلی اروپا فعالیت می کنند. ژاپن نیز با راه اندازی شینکانسن، یکی از نخستین الگوهای موفق حمل ونقل ریلی پرسرعت را ایجاد کردین الگوهای موفق حمل ونقل ریلی پرسرعت را ایجاد کرد.

ت. فرانسه و ژاپن در بسیاری از مسیرهای اصلی، شبکه های عملیاتی و تثبیت شده دارند و بخش مهمی از سرمایه گذاری های جدید آن ها به نوسازی، افزایش ظرفیت، ارتقای ایمنی و اتصال منطقه ای اختصاص می یابد؛ در حالی که کشورهای دیگر همچنان در حال گسترش جغرافیایی شبکه خود هستند.

مصر؛ ورود یک کشور آفریقایی به فهرست

مصر نیز با مجموع ۳ هزار و ۳۷۵ کیلومتر در جایگاه هشتم این فهرست قرار گرفته است. حضور مصر در میان کشورهای دارای طولانی ترین شبکه های قطار سریع السیر، بیشتر بازتاب دهنده پروژه های بزرگ و برنامه ریزی شده این کشور است. مصر با توجه به تمرکز جمعیت در امتداد رود نیل و فشار فزاینده بر جاده های موجود، توسعه شبکه ریلی جدید را برای اتصال شهرهای بزرگ، مناطق صنعتی، بنادر و مراکز گردشگری دنبال می کند.

راه اندازی چنین شبکه ای می تواند نقشه حمل ونقل مصر را تغییر دهد و ارتباط میان قاهره، مناطق ساحلی، شهرهای جدید و بنادر را بهبود ببخشد. با این حال، بهره برداری اقتصادی از این خطوط به میزان تقاضای سفر، قیمت بلیت، کیفیت اتصال با حمل ونقل شهری و توانایی دولت در تأمین هزینه های نگهداری وابسته خواهد بود.

قطار سریع السیر؛ فراتر از سرعت

گسترش قطارهای سریع السیر، تنها به معنای کوتاه شدن زمان سفر نیست. این شبکه ها در صورت طراحی و بهره برداری مناسب، می توانند به کاهش مصرف سوخت، کاهش انتشار گازهای گلخانه ای، کاهش ترافیک جاده ای و ارتقای ایمنی سفر کمک کنند. همچنین ایستگاه های قطار سریع السیر معمولاً به مراکز توسعه شهری، تجاری و گردشگری تبدیل می شوند و آثار اقتصادی آن ها به محدوده مسیر ریلی محدود نمی ماند.

با این حال، احداث خطوط پرسرعت نیازمند سرمایه گذاری سنگین، زمین مناسب، فناوری پیشرفته، ناوگان استاندارد و نظام نگهداری مستمر است. اگر این خطوط بدون مطالعه تقاضا یا بدون اتصال مؤثر به شبکه حمل ونقل شهری و منطقه ای ساخته شوند، ممکن است با ظرفیت پایین و هزینه های عملیاتی بالا مواجه شوند.

در مجموع، رتبه بندی سال ۲۰۲۵ نشان می دهد که رقابت جهانی در حوزه قطار سریع السیر از انحصار قدرت های سنتی خارج شده و کشورهایی مانند چین، هند، ترکیه و مصر با اجرای پروژه های گسترده، در حال بازتعریف نقشه حمل ونقل ریلی جهان هستند. در این میان، ترکیه تلاش می کند با توسعه شبکه پرسرعت، نه تنها سفرهای بین شهری را آسان تر کند، بلکه جایگاه خود را در زنجیره ارتباطی اروپا و آسیا نیز تقویت کند.

منبع داده ها: Visual Capitalist / World Population Review، ۲۰۲۵