◄ مترو و اتوبوس تهران رایگان می ماند یا نه؟
در میان اظهارات متناقض شهردار و سخنگوی شورای شهر تهران درباره بلیت مترو و اتوبوس، سرنوشت رایگان بودن این خدمات در هالهای از ابهام قرار دارد؛ باید دید تصمیم نهایی شورا در هفته آینده چه خواهد بود.
موضوع رایگان بودن مترو و اتوبوس در تهران که از زمان آغاز شرایط جنگی در اسفندماه با مصوبه شورای شهر اجرایی شد، حالا بار دیگر به یکی از بحث های اصلی مدیریت شهری تبدیل شده است؛ طرحی که قرار بود موقتی باشد، اما با وجود چند مرحله تمدید و اعلام های متناقض، همچنان ادامه یافته و تکلیف نهایی آن به تصمیم هفته آینده شورای شهر موکول شده است.
به گزارش تین نیوز، در ماه های گذشته، همزمان با تداوم شرایط خاص و افزایش نیاز شهروندان به استفاده از حمل ونقل عمومی، شهرداری تهران با مصوبه شورا امکان استفاده رایگان از مترو و اتوبوس را فراهم کرد. این تصمیم در ابتدا به عنوان اقدامی حمایتی و تسهیل گر برای شهروندان مطرح شد و با استقبال قابل توجهی نیز همراه بود. با این حال، از همان زمان بحث بر سر مدت اجرای این سیاست و منابع مالی جبران هزینه های آن وجود داشت.
در اردیبهشت ماه چند بار از سوی اعضای شورای شهر اعلام شد که پایان مهلت استفاده رایگان نزدیک است و این روند نمی تواند بدون تعیین تکلیف روشن ادامه پیدا کند. حتی روز گذشته نیز علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای شهر تهران، صراحتاً اعلام کرد با تصویب یک فوریت طرح اصلاح نظام یکپارچه بلیت الکترونیک حمل ونقل عمومی، تمدید رایگان ماندن مترو و اتوبوس فعلاً انجام نشده و از روز ۳۰ اردیبهشت، دریافت کرایه به روال سابق بازمی گردد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که در ساعات پایانی ۲۹ اردیبهشت، علیرضا زاکانی، شهردار تهران، روایت دیگری از وضعیت موجود ارائه داد و تأکید کرد تا زمان تصمیم نهایی شورا، خدمات مترو و اتوبوس همچنان رایگان خواهد بود. به گفته شهردار، اصل رایگان شدن حمل ونقل عمومی با مصوبه شورای شهر آغاز شده و تا زمانی که شورا در هفته آینده نظر نهایی خود را اعلام نکند، این خدمات بدون دریافت هزینه ادامه خواهد داشت.
زاکانی همچنین با اشاره به استقبال شهروندان از این طرح، ادامه آن را در چارچوب مسیر طی شده مدیریت شهری دانست و اعلام کرد که شهرداری در این مدت به دنبال ارتقای زیرساخت ها و بهبود کیفیت بهره مندی شهروندان از مترو و اتوبوس است. او تأکید کرده است که پس از رأی گیری نهایی شورا، نحوه ادامه خدمات براساس ضوابط و چارچوب های جدید مشخص خواهد شد.
دو روایت از یک تصمیم
آنچه اکنون فضای مدیریت شهری تهران را مبهم کرده، وجود دو موضع متفاوت در فاصله ای کوتاه است؛ از یک سو سخنگوی شورا از بازگشت بلیت فروشی از ۳۰ اردیبهشت خبر می دهد و از سوی دیگر شهردار تهران از تداوم رایگان بودن مترو و اتوبوس تا تصمیم گیری نهایی شورا سخن می گوید. این دوگانگی، علاوه بر سردرگمی شهروندان، نشان می دهد که هنوز اجماع کاملی درباره آینده این سیاست در بدنه مدیریت شهری شکل نگرفته است.
کدام تصمیم به صلاح تهران است؟
پاسخ به این پرسش، به توازن میان دو ملاحظه مهم بستگی دارد؛ نخست، حمایت از شهروندان و تشویق به استفاده از حمل ونقل عمومی و دوم، پایداری مالی و امکان ادامه خدمات با کیفیت مناسب.
ادامه رایگان بودن مترو و اتوبوس، به ویژه در شرایطی که هزینه های زندگی برای خانوارها افزایش یافته، می تواند فشار رفت وآمد روزانه را کاهش دهد و همزمان مردم را به استفاده بیشتر از حمل ونقل عمومی به جای خودروی شخصی ترغیب کند. نتیجه چنین سیاستی، در صورت تداوم، می تواند کاهش ترافیک، صرفه جویی در مصرف سوخت و کنترل بخشی از آلودگی هوا باشد.
اما در مقابل، رایگان شدن طولانی مدت حمل ونقل عمومی بدون پیش بینی منابع مالی پایدار، می تواند فشار زیادی به بودجه شهرداری وارد کند؛ فشاری که در نهایت ممکن است خود را در کاهش کیفیت خدمات، فرسودگی ناوگان، کند شدن روند توسعه خطوط و افت نگهداری زیرساخت ها نشان دهد. به همین دلیل، برخی اعضای شورای شهر معتقدند ادامه این روند باید در قالب یک طرح مشخص، با ضوابط روشن و بر پایه نظام بلیت الکترونیک و مدل های جبرانی قابل اجرا باشد.
سناریوی محتمل برای هفته آینده
به نظر می رسد شورای شهر تهران در جلسه هفته آینده ناچار است میان سه گزینه یکی را انتخاب کند:
-
پایان کامل رایگان بودن مترو و اتوبوس و بازگشت به روال عادی دریافت کرایه
-
تمدید دوباره رایگان بودن خدمات برای یک بازه زمانی محدود
-
اجرای مدل ترکیبی؛ به این معنا که بخشی از خدمات برای گروه های خاص یا در ساعات و شرایط مشخص رایگان بماند و برای سایر سفرها نظام بلیت گیری عادی برقرار شود.
در میان این گزینه ها، آنچه بیش از همه می تواند به نفع تهران باشد، تصمیمی است که هم از شهروندان حمایت کند و هم پایداری اقتصادی شبکه حمل ونقل عمومی را از بین نبرد. به بیان دیگر، اگر قرار است رایگان بودن خدمات ادامه پیدا کند، باید همزمان منبع تأمین هزینه های آن، نحوه جبران درآمد از دست رفته و آثار آن بر کیفیت خدمات نیز شفاف شود.
تا این لحظه، آخرین موضع رسمی اجرایی از سوی شهردار تهران بر ادامه رایگان بودن مترو و اتوبوس تا اعلام نظر نهایی شورای شهر دلالت دارد. با این حال، اظهارات سخنگوی شورا نشان می دهد که موضوع هنوز در سطح تصمیم گیری نهایی تثبیت نشده و احتمال تغییر در نحوه اجرا وجود دارد.
بنابراین، تهران فعلاً در وضعیت انتظار قرار دارد؛ انتظاری که قرار است هفته آینده با رأی نهایی شورای شهر پایان یابد. تصمیمی که نه فقط درباره بهای بلیت، بلکه درباره جهت گیری آینده حمل ونقل عمومی پایتخت نیز تعیین کننده خواهد بود.
