◄ اسکوتر چگونه ترافیک تهران را درمان می کند؟
شهرداری تهران در تازه ترین گام خود برای ترویج حمل ونقل پاک، با تشکیل یک ناوگان اختصاصی ۳۰۰ دستگاهی برای پلیس راهور و اختصاص تسهیلات ۱۵۰ میلیون تومانی خرید، تلاش دارد اسکوترها را از یک وسیله صرفاً تفریحی به ابزاری کارآمد در شبکه حمل ونقل عمومی تبدیل کند.
تمرکز مدیریت شهری تهران بر ورود اسکوترهای برقی به چرخه حمل ونقل پایتخت، تلاشی هدفمند برای مهار بخشی از ترافیک مزمن کلان شهر تهران از مسیر حذف سفرهای کوتاه خودرویی و تکمیل زنجیره دسترسی به حمل ونقل عمومی است.
به گزارش سرویس لجستیک و ترانزیت تین نیوز، شهرداری تهران با رونمایی از ناوگان ۳۰۰ دستگاهی اسکوتر پلیس راهور، اختصاص تسهیلات قرض الحسنه ۱۵۰ میلیون تومانی برای خرید دو هزار دستگاه و توسعه شبکه اختصاصی تردد، گام عملیاتی خود را برای ورود به عصر «میکروموبیلیتی» برداشته است؛ با این حال، کارشناسان معتقدند این مد پاک تنها در صورتی می تواند به عنوان داروی مؤثر ترافیک تهران عمل کند که الزامات کالبدی، مدیریت ایمنی و پیوستگی خطوط تردد مطابق با تجارب موفق بین المللی در پایتخت پیاده سازی شود.
هسته اصلی اثرگذاری اسکوتر بر گره های ترافیکی تهران، هدف گذاری مسافت های کوتاه مقیاس زیر پنج کیلومتر است؛ دامنه ای از جابه جایی های روزمره شهری به مقاصد اداری، آموزشی، تجاری و ورزشی که در حال حاضر بخش عظیمی از آن به شکلی غیرضروری با خودروهای شخصی و تک سرنشین انجام می شود و گلوگاه های معابر را قفل می کند.
پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان حمل ونقل و ترافیک شهرداری تهران با اشاره به این ظرفیت، اسکوتر را پاسخی به مختصات جغرافیایی پایتخت می داند و اظهار می دارد: «اسکوتر در کشورهای مختلف دنیا طی دهه اخیر به عنوان نماد میکروموبیلیتی یا حمل ونقل پاک کوتاه مقیاس جا افتاده است. اسکوتر برای شهرهایی که دارای شیب هستند، مانند تهران، می تواند وسیله نقلیه و مد حمل ونقلی مناسبی باشد و همانند دوچرخه، در جابه جایی های کوتاه مقیاس مورد استفاده قرار گیرد.» از منظر الگوهای مدیریت تقاضای سفر، انتقال حتی یک تا دو درصد از سفرهای کوتاه روزانه تهران از خودرو به وسایل سبک برقی، می تواند ظرفیت حیاتی شبکه بزرگراهی و معابر شریانی را آزاد کرده و اثر ملموسی بر روان سازی جریان ترافیک بگذارد.
بُعد کلیدی دیگر در کارکرد ضدترافیکی اسکوتر، حل معضل تاریخی «اولین و آخرین کیلومتر» در سفر با حمل ونقل همگانی است؛ مشکلی که همواره مانع اصلی شهروندان برای رها کردن خودروی شخصی و تمایل به مترو بوده است. مدیریت شهری با راه اندازی کمپین «اسکوتر کن»، اتصال بی واسطه خانه تا پایانه حمل ونقل عمومی را محور قرار داده است؛ چنان که علیمردانی در تبیین نقش شبکه ای این مد توضیح می دهد: «در این طرح می گوییم تا باشگاه، اسکوتر کن، تا دانشگاه، اسکوتر کن، تا مدرسه، اسکوتر کن و تا مترو، اسکوتر کن؛ یعنی شهروند می تواند با اسکوتر به مترو بیاید، آن را در فضای در نظر گرفته شده پارک کند، با مترو به مقصد خود برود و هنگام بازگشت دوباره اسکوتر خود را بردارد.» در الگوهای پذیرفته شده جهانی نیز ارزش افزوده میکروموبیلیتی زمانی آشکار می شود که اسکوتر به جای رقیب پیاده روی یا مترو، در نقش تغذیه کننده خطوط انبوه بر ریلی ظاهر شود و با حذف نیاز به تاکسی و خودروی شخصی در معابر فرعی منتهی به ایستگاه ها، اصطکاک جریان ترافیک را به حداقل برساند.
با وجود این افق های روشن، تجربه شهرهای پیشرو بین المللی اثبات می کند که تزریق اسکوتر بدون ایجاد زیرساختِ ایزوله و ضوابط روشن، خود می تواند منشأ بحران های ترافیکی تازه و تشدید آشفتگی معابر شود. مدیرعامل سازمان حمل ونقل و ترافیک شهرداری تهران نیز با اذعان به ضرورت تفکیک فضایی تأکید دارد که «اسکوتر با اسکیت متفاوت است و در واقع نوعی وسیله شبیه دوچرخه محسوب می شود. اسکوتر در همراهی با ترافیک خودروها و در بزرگراه ها قابل استفاده نیست، اما در محل هایی که تردد پیاده مجاز است، امکان استفاده از اسکوتر نیز وجود دارد.» در استانداردسازی های جهانی، رهاسازی اسکوتر در خطوط سواره رو به دلیل تفاوت شدید جرم و سرعت با خودروها نرخ تصادفات را جهش می دهد و از طرفی ورود نامنظم آن به پیاده روها، حریم امن عابران را سلب می کند؛ از همین رو، تنها راهکار تبدیل پایدار اسکوتر به ابزار ترافیک زدا، توسعه مسیرهای محافظت شده فیزیکی، هموارسازی تقاطع ها و حذف موانع کالبدی نظیر چاله ها و درزهای خیابانی است که برای چرخ های کوچک اسکوتر خطرساز تلقی می شوند.
شهرداری تهران برای پاسخ به این نیاز اساسی، توسعه «شبکه سرزندگی» را در دستور کار قرار داده است که طبق گزارش ها از مرز ۱۰۰ کیلومتر عبور کرده و مقرر است تا پایان سال به ۲۰۰ کیلومتر پیوسته ارتقا یابد. این سرمایه گذاری کالبدی در کنار فعالیت اسکوترهای اشتراکی و حمایت های بانکی کم بهره می تواند چرخه تقاضا را شتاب دهد، اما مهار ترافیک پایتخت در نهایت وابسته به آن است که حکمرانی شهری، زیرساختِ فیزیکی را با نظارت هوشمند و انضباط ترافیکی تکمیل کند.
شهرهای موفق جهان برای حفظ نظم معابر، سامانه های مبتنی بر محدودسازی خودکار سرعت در نقاط شلوغ و الزام پارک در باراندازهای مشخص را پیاده کرده اند تا از انسداد معابر جلوگیری شود. بنابراین، اسکوتر زمانی نسخه شفابخش ترافیک تهران خواهد بود که اتصال ایمن معابر، تعبیه پارکینگ های مطمئن در حاشیه ایستگاه های مترو و آموزش و الزام رعایت ادوات ایمنی، پابه پای مشوق های مالی پیش برود؛ در غیر این صورت، این مد نوین در حد یک موج گذرا یا وسیله ای تفریحی باقی خواهد ماند و فرصت تاریخی سبک سازی ترافیک پایتخت از دست خواهد رفت.
