◄ راز فاصله کیش با قله توسعه

در شرایطی که منطقه آزاد کیش با چالش هایی چون کاهش جذابیت سرمایه گذاری، فرسودگی زیرساخت ها و نوسان های مقرراتی روبه روست، بازخوانی تجربه مدیران پیشین می تواند تصویری روشن تر از مسیر طی شده و راه پیش رو ارائه دهد. گفت وگوی تین نیوز با محمدرضا یزدان پناه، یکی از مدیران سابق این منطقه، تلاشی است برای بررسی فراز و نشیب های مدیریتی کیش؛ از سیاست های مبتنی بر توسعه پایدار و اعتمادسازی تا موانع ساختاری و تصمیم های دشوار در شرایط عدم قطعیت. این مصاحبه نگاهی تحلیلی دارد به گذشته، وضعیت کنونی و چشم انداز آینده یکی از مهم ترین مناطق آزاد کشور. 

به گزارش تین نیوز، گفت وگو با محمدرضا یزدان پناه تصویر روشنی از فراز و نشیب مدیریت در یکی از حساسترین مناطق آزاد ایران ارائه می دهد. او هم از دستاوردهای دوران خود می گوید (توسل به توسعه پایدار، شفافیت و اعتمادسازی) و هم از چالش های تلخ (محدودیت منابع، فشار تصمیمات بلندمدت و تغییرات برون سازمانی). اما مهم تر از آن، او بحران های امروز کیش – از رکود سرمایه گذاری تا فرسودگی زیرساخت ها – را بی پرده توصیف و راه حل را «برنامه فراجناحی، اختیارات مدیریتی بالا و مشارکت واقعی بخش خصوصی» معرفی می کنید.

وی یکی از مدیران پیشین منطقه آزاد کیش، دستاوردهای دوران مدیریت خود را «افزایش اعتماد، تسهیل فرآیندها و حرکت به سوی توسعه پایدار» توصیف می کند و همزمان از چالش هایی چون محدودیت منابع و فشار تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت می گوید.

او معتقد است فاصلۀ امروز کیش با چشم انداز مطلوب، ریشه در نبود انسجام سیاست گذاری دارد و نسخۀ درمان را «برنامه بلندمدت فراجناحی، تقویت اختیارات مدیریتی و مشارکت واقعی بخش خصوصی» می داند. این گزارش نگاهی دارد به روایت یزدانپناه از گذشته، حال و آینده یکی از مهم ترین مناطق آزاد ایران.

دستاوردها: گام هایی به سوی اعتماد و شفافیت

محمدرضا یزدان پناه در پاسخ به این پرسش که در دوره مدیریت او در منطقه آزاد کیش چه دستاوردهایی کسب شد، تأکید می کند: «مهم ترین هدف ما حرکت به سمت توسعه پایدار و افزایش اعتماد میان بخش دولتی، بخش خصوصی و جامعۀ محلی بود.» به گفتۀ او، در آن دوره تلاش شد فرآیندهای اداری به شکل محسوسی تسهیل شود، فضای سرمایه گذاری بهبود یابد و تعامل با فعالان اقتصادی افزایش پیدا کند. یزدانپناه «نگاه توسعه ای» را جایگزین «نگاه صرفاً اداری» می داند و از توجه ویژه به شفافیت، گفت وگو با ذی نفعان و استفاده از ظرفیت نخبگان و کارشناسان به عنوان خط قرمزهای مدیریتی خود نام می برد.

به باور او، هرگونه تحول در کیش بدون جلب اعتماد جامعۀ محلی و سرمایه گذاران محکوم به شکست است؛ از این رو در دوران مسئولیتش، ایجاد بسترهای مشورتی و تسهیل قوانین را در اولویت قرار داد. هرچند او آمار دقیقی از میزان رشد سرمایه گذاری یا کاهش زمان صدور مجوزها ارائه نمی دهد، اما تأکید می کند که خروجی این رویکرد را می توان در بهبود نسبی فضای کسب وکار و کاهش برخی نارضایتی ها مشاهده کرد.

چالش ها و راهکارها: وقتی منابع محدود است و انتظارات بالا

یزدان پناه در پاسخ به دومین پرسش، چالش های پیشِ رو را چنین برمی شمارد: «محدودیت منابع، تغییرات مقررات ملی، انتظارات متنوع فعالان اقتصادی و ضرورت حفظ تعادل میان توسعه و محیط زیست.» او می افزاید: «کیش همواره با این تناقض ها روبه رو بوده است؛ از یک سو می خواهید سرمایه گذار جذب کنید، از سوی دیگر نمی توانید به محیط زیست جزیره آسیب بزنید. از یک سو قوانین ملی تغییر می کند و از سوی دیگر فعالان اقتصادی خواهان ثبات هستند.»

راه حل او برای عبور از این چالش ها، «گفت وگو، اجماع سازی، تصمیم گیری مبتنی بر کارشناسی و تلاش برای جلب مشارکت همه ذی نفعان» بود. یزدان پناه صریحاً می گوید: «اعتقاد داشتم مسائل پیچیده با همکاری و اعتماد متقابل بهتر حل می شوند.» او در عمل، تشکیل جلسات منظم با جامعه ی محلی، بازرگانان و کارشناسان محیط زیست را دنبال کرد و سعی کرد میان خواستۀ توسعه و محدودیت های موجود، «منطقۀ میانیِ برد-برد» پیدا کند. هرچند او اذعان دارد که همیشه موفق نبوده، اما تأکید می کند مسیر درست، همان مدارا و خرد جمعی بوده است.

بحران های امروز کیش؛ از سرمایه گذاری تا رقابت پذیری گردشگری

یزدان پناه در ارزیابی وضعیت کنونی منطقه آزاد کیش، فهرستی از بحران های جدی ارائه می دهد: «مهم ترین مسائل کیش را می توان در حوزه سرمایه گذاری، زیرساخت ها، مدیریت منابع، رقابت پذیری گردشگری و ثبات مقررات دانست.» به باور او، در سال های اخیر تردید سرمایه گذاران، فرسودگی برخی زیرساخت ها، و نوسان های پی درپی قوانین، ضربه ای بزرگ به جایگاه کیش به عنوان قطب گردشگری و تجاری وارد کرده است.

پیشنهاد او برای خروج از این وضعیت، پنج محور اصلی دارد:

۱. تدوین یک برنامه بلندمدت و فراجناحی برای توسعه کیش (نه برنامه ای که با تغییر مدیر یا دولت رنگ عوض کند)

۲. تقویت اختیارات مدیریتی منطقه آزاد برای تصمیم گیری سریع و مؤثر

۳. جلب سرمایه گذاری داخلی و خارجی با تضمین های حقوقی و ثبات مقررات

۴. توسعه اقتصاد دانش بنیان و حرکت به سمت صنایع خلاق و فناوری های نوین

۵. افزایش مشارکت بخش خصوصی در تصمیم سازی ها و واگذاری واقعی امور به فعالان اقتصادی

یزدانپناه هشدار می دهد که بدون این اصلاحات ساختاری، کیش در رقابت با سایر مناطق آزاد و حتی مقاصد گردشگری منطقه (مانند دبی، بحرین و آنتالیا) عقب ماندگی جبران ناپذیری خواهد داشت.

سنگین ترین خطر مدیریتی: تصمیم برای فردایی که معلوم نیست

یکی از تأثیرگذارترین بخش های گفت وگو، پرسش از «خطرات دوران مدیریت» بود. یزدانپناه بدون اشاره به رویداد خاصی، از عمیق ترین دغدغه ی خود می گوید: «بزرگ ترین نگرانی هر مدیر در منطقه ای مانند کیش، اتخاذ تصمیم هایی است که آثار آن سال ها بعد بر زندگی مردم، سرمایه گذاران

و آینده جزیره نمایان می شود.» او می افزاید: «مسئولیت سنگین تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت و فشارهای مختلف، همواره از مهم ترین دغدغه های من بود و اهمیت مشورت با متخصصان را برایم دوچندان کرد.»

این اظهارات نشان می دهد که یزدان پناه به خوبی از وزن تاریخی تصمیمات مدیریتی در کیش آگاه بوده است؛ جزیره ای که هر پروژه عمرانی، هر تغییر تعرفه یا هر مصوبه ی اداری می تواند سرنوشت هزاران نفر را دگرگون کند. او تأکید می کند که در آن دوره سعی کرده با تکیه بر نظرات کارشناسی و دوری از تصمیمات شتاب زده، بار این مسئولیت را به دوش بکشد.

فاصله با چشم انداز؛ چرا کیش به جایگاه واقعی خود نرسیده است؟

یزدان پناه به به ارزیابی فاصلۀ کیش با چشم انداز ترسیم شده می پردازد و می گوید: «به باور من، فاصله امروز کیش با چشم انداز ترسیم شده، بیش از آنکه ناشی از کمبود ظرفیت ها باشد، ناشی از نبود انسجام در سیاست گذاری و اجراست.» او تأکید می کند که کیش از سرمایه انسانی، موقعیت جغرافیایی ممتاز و ظرفیت اقتصادی ارزشمندی برخوردار است، اما این گنجینه بدون «انسجام و تداوم مدیریتی» به هدر می رود.

راهکارهای یزدانپناه برای کاهش این فاصله عبارتند از:

ایجاد ثبات مدیریتی و پرهیز از تغییرات مکرر در رأس منطقه آزاد

تقویت اعتماد سرمایه گذاران از طریق شفافیت و ثبات قوانین

توسعه زیرساخت های نوین (حمل ونقل، انرژی، ارتباطات)

هم افزایی میان دولت، بخش خصوصی و جامعۀ محلی

او در ادامه تصریح می کند: «می توان این فاصله را به طور چشمگیری کاهش داد و کیش را به جایگاه شایستۀ خود در منطقه رساند، مشروط بر اینکه نگاه های کوتاه مدت و جناحی کنار گذاشته شود.»

آرزویی برای جزیره آرزوها

به نظر می رسد مهم ترین پیام یزدان پناه به سیاست گذاران و فعالان اقتصادی این است که، کیش ظرفیت احیای جایگاه خود را دارد، اما تا وقتی نگاه بخشی، مقطعی و فاقد انسجام حاکم باشد، فاصلۀ جزیره با چشم اندازش نه تنها کم نمی شود که روزبه روز بیشتر خواهد شد. اکنون نوبت مسئولان کنونی و آینده است که این نسخه را جدی بگیرند یا همچنان شاهد فرسایش تدریجی «نگین خلیج فارس» باشیم.