توسعه به قیمت تاریخ/ محوطه باستانی «کل دالو» در لردگان در معرض تهدید است

محوطه باستانی «کل دالو» در لردگان، با قدمتی حدود ۶۵۰۰ سال و وسعت پنج هکتار، در حریم پروژه چهارخطه لردگان به ایذه و تقاطع شهید ارجمند قرار گرفته و به گفته کارشناسان، اجرای این پروژه ملی بدون تعیین تکلیف کاوش های نجات بخشی، این میراث تاریخی را در معرض آسیب قرار داده است. اختلاف میان اداره کل راه و شهرسازی و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری بر سر چگونگی جمع میان ایمن سازی جاده و حفاظت از محوطه، به یکی از چالش های اصلی این پروژه تبدیل شده است.

به گزارش  تین نیوز، علی اصغر نوروزی، باستان شناس، به ایسنا گفت: کل دالو حدود پنج هکتار وسعت دارد و قدیمی ترین آثار شناسایی شده در آن بیش از ۶۵۰۰ سال قدمت دارد. به گفته وی، این محوطه در دوره هخامنشیان نیز مورد استفاده بوده و برخی قبور کشف شده در آن حدود ۳۰۰۰ سال قدمت دارند. بخشی از این تپه در دهه ۷۰ و هنگام احداث محور مواصلاتی به خوزستان بریده شده است.

حیدر صادقی، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان، از تعارض منافع با راه و شهرسازی خبر داد و گفت: موضوع در سطح کارشناسی بین اداره کل و وزارتخانه پیگیری می شود. به گفته وی، بخش تقاطع شهید ارجمند در پروژه چهاربانده ایذه به لردگان فاقد استعلام از اداره کل میراث فرهنگی است و پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور بازدید میدانی و راهکارهایی برای نجات بخشی ارائه کرده، اما تعامل مناسبی با پیمانکار ایجاد نشده است. صادقی تأکید کرد که در صورت مواجهه با آثار تاریخی، قانون فصل الخطاب است و پروژه باید متوقف و نظر دستگاه متولی اعلام شود.

در سوی دیگر، سید احسان حسینی، مدیرکل راه و شهرسازی استان، می گوید متولی اجرا شرکت ساخت و توسعه زیربناهای کشور است و طبق اطلاع او این شرکت استعلام های لازم را پیش از طراحی و آغاز کار اخذ کرده است. وی افزود: پیمانکار هنگام اجرا با آثار تاریخی مواجه شده و پروژه بیش از پنج ماه متوقف بود؛ در این مدت انتظار می رفت میراث فرهنگی اقدامات نجات بخشی و کاوش را انجام دهد. حسینی با اشاره به مطالبات حدود ۶۰۰ میلیارد تومانی پیمانکار و محدودیت نقدینگی، صرف توقف پروژه را اصولی ندانست و گفت در جلسه ای با حضور فرماندار و نماینده مردم، اعتبار پیشنهادی حدود دو میلیارد تومان برای نجات بخشی مطرح شده است.

این در حالی است که کارشناسان باستان شناسی نیاز محوطه برای کاوش نجات بخشی و حفاظت از آثار را حدود شش میلیارد تومان اعلام کرده اند؛ اعتباری که به گفته آنان تاکنون اختصاص نیافته است. اختلاف بر سر رقم و متولی تأمین اعتبار، در حالی ادامه دارد که هر روز تأخیر می تواند فرصت بررسی لایه های تاریخی را کاهش دهد.

مسئله اصلی، انتخاب میان ساخت جاده و حفظ تاریخ نیست؛ بلکه چگونگی اجرای پروژه ای است که هم ایمنی و جان مردم را تأمین کند و هم به میراث ۶۵۰۰ ساله آسیب نزند. بررسی کارشناسی مسیر تقاطع، تعیین تکلیف فوری کاوش های نجات بخشی و هماهنگی جدی میان میراث فرهنگی و راه و شهرسازی می تواند راه عبور از این دوگانگی باشد. انتظار می رود مسئولان پیش از آنکه ماشین آلات عمرانی فرصتی برای جبران باقی نگذارند، تصمیمی مسئولانه برای کل دالو بگیرند؛ زیرا توسعه ای که بهای آن نابودی بخشی از هویت تاریخی باشد، همه جانبه نیست.