◄ پایان دوره گردشگری سنتی در مناطق آزاد/ مدیریت تجربه مسافر جایگزین معرفی صرف مقاصد شد

 دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی از بازنگری بنیادین در اسناد بالادستی و استراتژی های گردشگری خود خبر داد؛ برنامه ای نوین که با انطباق بر «شاخص توسعه سفر و گردشگری (TTDI 2024)» مجمع جهانی اقتصاد و گذر از رویکرد کلاسیک جاذبه محوری به سمت «طراحی و مدیریت تجربه سفر»، به دنبال احیای جریان گردشگری خارجی و افزایش تاب آوری مقاصد جنوبی در شرایط ناپایداری های منطقه ای است.

به گزارش سرویس گردشگری تین نیوز، توسعه گردشگری در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی کشور سال هاست به دلیل غلبه رویکرد متکی بر «تبلیغات ویترینی» و ضعف سنجش کیفی بازخوردها، با انتقاد کارشناسان مواجه بوده است. با این حال، اظهارات اخیر علیرضا موحدی، سرپرست معاونت فرهنگی، اجتماعی و گردشگری دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد، نشان دهنده ورود این دبیرخانه به یک بازطراحی مفهومی در شیوه مدیریت مقاصد گردشگری است.

قطب نمای TTDI 2024؛ ترازسنجی مقاصد با استانداردهای جهانی

شاخص توسعه سفر و گردشگری (TTDI)، منتشرشده توسط مجمع جهانی اقتصاد، چارچوبی معتبر برای ارزیابی تاب آوری، کیفیت زیرساخت ها، سیاست گذاری ها و پایداری گردشگری در اقتصادهای مختلف جهان است. پیوند برنامه های جدید مناطق آزاد با ارکان TTDI 2024 به این معناست که تمرکز از ارزیابی های آماری صرف (تعداد ورود مسافر) به سمت متغیرهای کیفی نظیر رقابت پذیری قیمتی، زیرساخت های دسترسی، پایداری محیطی و رضایت کیفی تغییر مسیر داده است.

به گفته موحدی، در رویکرد جدید، استراتژی مناطق آزاد از «معرفی صرف جاذبه ها» به سمت «طراحی و مدیریت تجربه سفر» شیفت کرده است. پاسخ به نیازهای نسل جدید گردشگران و بازتعریف سفر بر پایه تعامل مستقیم با مقصد، اصلی ترین اهرم دبیرخانه برای افزایش سهم توریست های بین المللی قلمداد می شود.

ارزیابی کیفی مقاصد؛ تربیت نسل نخست ارزیابان گردشگری

یکی از نقاط ضعف مزمن گردشگری در مقاصد شاخصی مانند کیش، قشم و چابهار، فقدان سیستم های دقیق دریافت بازخورد (Feedback Loop) برای شناسایی ناکارآمدی های خدماتی بوده است. رویکرد تازه دبیرخانه برای پر کردن این خلاء، بر تحلیل روایت های تجربی، ادراک گردشگران و سفرنامه نویسی متمرکز شده است.

در همین راستا، برگزاری نخستین «دوره تربیت ارزیاب گردشگری» با همکاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آغاز شده است؛ دوره ای که در آن مدیران و کارشناسان پهنه های آزاد، مهارت های سنجش استاندارد خدمات هتلداری، ترابری و مهمان پذیری را فرا می گیرند تا فاصله میان ادعای ارائه دهندگان خدمات و تجربه عینی مسافران کاهش یابد.

تاب آوری مقاصد جنوبی در بحبوحه تنش های ژئوپلیتیک

مناطق آزاد حاشیه خلیج فارس و دریای عمان، همواره پیشران گردشگری زمستانه کشور به شمار می روند؛ با این حال، تنش های امنیتی و ژئوپلیتیک ماه های اخیر در منطقه، به ویژه در بخش خطوط هوایی و جریان سفر خارجی، ریسک های پیش بینی نشده ای را به اقتصاد گردشگری این مناطق تحمیل کرده است.

سرپرست معاونت گردشگری دبیرخانه با اذعان به پیامدهای تحولات امنیتی منطقه بر گردشگری جنوب، بر حفظ ظرفیت های موجود و صیانت از زیرساخت ها در دوران رکود موقت تأکید کرد. این رویکرد انطباقی با تمرکز بر حفظ ناوگان، استانداردسازی اقامتگاه ها و آموزش پرسنل، می کوشد مقاصد آزاد جنوبی را برای بازگشت سریع تقاضا پس از تثبیت شرایط امنیتی، در وضعیت آماده باش نگه دارد.

پایه ریزی مشارکت محلی هم زمان با روز جهانی گردشگری

دبیرخانه شورای عالی، پنجم مهرماه (مصادف با روز جهانی گردشگری) را سرآغاز پیاده سازی عملیاتی این رویکرد تعریف کرده است. اجرای برنامه های ترویجی با تأکید بر مشارکت جوامع بومی، معرفی ظرفیت های ژئوتوریسم و اکوتوریسم کمترشناخته شده و نظارت بر رعایت حقوق گردشگران، بخش هایی از این نقشه راه است.

کارشناسان معتقدند در صورتی که رویکرد مبتنی بر TTDI از سطح همایش ها و دستورالعمل های کاغذی به اصلاح ساختار قیمت گذاری، بازسازی زنجیره تأمین حمل ونقل و تعامل یکپارچه با بخش خصوصی بینجامد، مناطق آزاد می توانند جایگاه ازدست رفته خود را به عنوان قطب های پیشرو گردشگری منطقه بازیابند.