◄ جایگاه بومگردی در نظام حکمرانی و دیپلماسی فرهنگی کشور/ تجلی مهمان نوازی ایرانی در بومگردی ها

بوم گردی در ایران فراتر از یک مدل اقامتی ساده، به عنوان یک راهبرد کلان برای بازشناسی هویت ملی و تقویت بنیان های اقتصادی روستاها ظهور کرده است. رویدادهایی که در این حوزه برگزار می شود، با هدف اصلی توانمندسازی فعالان شبکه بوم گردی و تثبیت جایگاه این صنعت در ساختار کلان حکمرانی کشور طراحی شده اند.

به گزارش تین نیوز، مصطفی فاطمی در این گفتگوی اختصاصی، فرصتها و چالشهای بوگردی ها و جشن ملی بومگردی ها را مورد بررسی قرار داده است..

به گفته وی، هدف نهایی برگزاری جشن سالانه بومگردی ها این است که بوم گردی ها بتوانند تجربیات زیسته خود را در قالب الگوهای عملیاتی، نظیر تورهای تخصصی، با یکدیگر به اشتراک بگذارند و از این طریق، استانداردهای خدمات رسانی در این حوزه را ارتقا دهند.

تثبیت جایگاه بوم گردی در نظام حکمرانی

فاطمی، برگزاری ادواری و متناوب این نشست ها و جشن ها در استان های مختلف، فرصتی بی بدیل برای  فراهم سازی شرایطی برای رشد و توسعه گردشگری روستایی می داند،  تا ظرفیت های متنوع گردشگری در پهنه جغرافیایی ایران شناسایی و معرفی شوند. حضور مقامات عالی رتبه کشوری، از جمله معاونت های ریاست جمهوری در امور روستایی، معاونان وزرای مرتبط و استانداران در این مراسم، نشان دهنده تغییر نگاه کلان به این حوزه است. این حضور فیزیکی و معنوی باعث می شود ادبیات بوم گردی در بدنه دولت و نظام تصمیم گیری نفوذ کرده و جایگاه واقعی خود را به عنوان یک محرک اقتصادی و فرهنگی باز یابد. در دوره های اخیر، شاهد حضور طیف های مختلفی از دولتمردان بودیم که نشان دهنده موفقیت در برقراری ارتباط میان بخش خصوصی و حاکمیت است.

نقش تشکل های نوپا و عزم فعالیت در شرایط دشوار

معاون گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی و گردشگری، معتقد است: با وجود اینکه انجمن بوم گردی ها به عنوان متولی اصلی برگزاری این رویدادها، نسبت به سایر تشکل های گردشگری نهادی نوپا محسوب می شود و شاید از نظر منابع مالی و ساختاری با محدودیت هایی مواجه باشد، اما عزم راسخ این تشکل برای تداوم فعالیت در شرایط دشوار و حساس کنونی بسیار ستودنی است. حمایت از این نهادهای مردمی وظیفه ذاتی دستگاه های متولی است تا در کنار آن ها به تثبیت این مسیر کمک کنند. اگرچه محدودیت زمان در برنامه ریزی ها گاهی باعث می شود برخی از جنبه های رویداد صبغه ای تشریفاتی به خود بگیرد، اما نگاه عمیق تر نشان می دهد که زیر پوست این برنامه ها، همدلی و رویکردی نهفته است که هدفش حرکت جمعی به سمت اهداف توسعه پایدار است.

بوم گردی؛ تجلی اصالت و مهمان نوازی ایرانی

فاطمی می افزاید: بوم گردی اصلی ترین مدلی است که می تواند «مهمان نوازی ایرانی» را به شکلی اصیل و صادقانه به تصویر بکشد. اگر بخواهیم در میان تمامی تأسیسات و ساختارهای گردشگری موجود، تنها یک الگو را به عنوان نماینده تام الاختیار فرهنگ و اصالت ایران معرفی کنیم، بی شک آن الگو بومگردی است. این یک مدل کاملاً بومی برای معرفی ایران زمین است، هرچند که در مسیر تکامل خود با چالش های متعددی در حوزه های نظارتی، آموزشی و استانداردهای کیفی دست وپنجه نرم می کند. تدوین و رعایت استانداردهایی که همزمان با حفظ اصالت، امنیت و کیفیت را برای گردشگر تضمین کنند، از اولویت های اساسی این حوزه به شمار می رود.

از الگوهای بین المللی تا ضرورت برندسازی داخلی

او معتقد است: در عرصه بین المللی، بسیاری از کشورها توانسته اند مدل های گردشگری بومی خود را برندسازی کرده و به جهان صادر کنند؛ برای نمونه، اسپانیا با معرفی الگوی «پارادورها» نه تنها جایگاه خود را در دنیا تثبیت کرد، بلکه این مدل را به کشورهای همسایه نیز انتقال داد. مدل ایرانی بوم گردی نیز پتانسیل مشابهی دارد، اما هنوز در زمینه برندسازی بین المللی و معرفی نظام مند به بازارهای جهانی راه زیادی در پیش داریم. نشست ها و رویدادهای ملی، پله های نخست برای دستیابی به این جایگاه جهانی و معرفی دیپلماسی مهمان نوازی ایران به دنیا هستند.

حفاظت از هویت روستایی در برابر توسعه شهری

فاطمی می گوید: چشم انداز گردشگری روستایی در اسناد بالادستی وزارتخانه، بر پایه تنوع شگفت انگیز فرهنگی و تاریخی ایران بنا شده است. هویت و ساختار زندگی شرقی که در روستاهای ایران جریان دارد، جذابیتی منحصربه فرد برای گردشگران، به ویژه گردشگران اروپایی که به دنبال اصالت و هویت های فرهنگی هستند، ایجاد کرده است. متأسفانه در دهه های اخیر، روند پرشتاب و گاه نسنجیده توسعه شهری باعث شده است که بافت های تاریخی و هویت زندگی سنتی در قلب شهرها رنگ ببازد و شهرها از آن ویژگی های متمایزی که آن ها را با سایر نقاط دنیا متفاوت می کرد، تهی شوند.

روند جهانی گردشگری تجربه گرا و جامعه محور

فاطمی معتقد است: در این میان، روستاها آخرین پناهگاه های حفظ قابلیت های بی نظیر زندگی بومی هستند. امروز که در سطح جهانی «گردشگری تجربه گرا» و «گردشگری جامعه محور» به ترندهای اصلی تبدیل شده اند، داشته های روستایی ما دقیقاً همان چیزی است که بازار جهانی به دنبال آن می گردد. تجربه زندگی در محیطی که هنوز رگه های قدرتمندی از تاریخ و پیوند با طبیعت در آن جاری است، مزیتی رقابتی برای ایران محسوب می شود. گردشگر امروز نمی خواهد تنها بیننده باشد، بلکه می خواهد در دل زندگی بومی شرقی غوطه ور شود.

پرونده جهانی قلعه بالا و پیوند با زیست بوم

 یکی از نمونه های بارز این تلاش ها برای معرفی جهانی، پرونده روستای «قلعه بالا» است. این روستا که به عنوان یکی از هشت کاندیدای نهایی امسال برای معرفی در سطح بین المللی انتخاب شده، مراحل پایانی تکمیل پرونده خود را پشت سر می گذارد. فرآیند تدوین این پرونده با دقت و وسواس زیادی در حال انجام است تا تمامی ابعاد زیست محیطی، از جمله حفاظت از گونه های ارزشمندی نظیر یوزپلنگ آسیایی و ابتکارات جامعه محلی در این زمینه، به شکلی شایسته به تصویر کشیده شود. ما در تلاش هستیم تا با تسریع در اقدامات اجرایی و ترجمه دقیق مستندات، این پرونده را پیش از پایان خردادماه به مراجع بین المللی ارسال کنیم تا سهمی در تثبیت جایگاه جهانی روستاهای ایران داشته باشیم.

در نهایت، بوم گردی پلی است میان گذشته پرفروغ و آینده ای که در آن تنوع فرهنگی می تواند به پایدارترین منبع درآمدی و هویت بخشی برای کشور تبدیل شود. حرکت در این مسیر نیازمند استمرار، آموزش و باوری عمیق به توانمندی های بومی است.