◄ اختلاف آماری در شناسایی نقاط حادثه خیز جاده های کشور و پیامدهای آن بر ایمنی راه ها
بررسی آمارهای منتشر شده از سوی نهادهای مختلف کشور نشان می دهد که در زمینه شناسایی و رفع نقاط حادثه خیز، با اختلاف های آماری چشمگیری مواجه هستیم؛ موضوعی که می تواند برنامه ریزی های کلان در حوزه حمل و نقل را با چالش جدی مواجه کند.
صادق مختاری ایروانلو: ایمنی جاده ها یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار و حفظ جان شهروندان است. با این حال، بررسی آمارهای منتشر شده از سوی نهادهای مختلف کشور نشان می دهد که در زمینه شناسایی و رفع نقاط حادثه خیز، با اختلاف های آماری چشمگیری مواجه هستیم؛ موضوعی که می تواند برنامه ریزی های کلان در حوزه حمل و نقل را با چالش جدی مواجه کند.
وضعیت موجود:
سازمان راهداری در سال ۱۴۰۰ از شناسایی حدود ۸۰۰ نقطه حادثه خیز خبر داد. این عدد در سال ۱۴۰۱ به ۸۸۷ نقطه پرخطر و ۱۵۰۰ نقطه کم خطر رسید.
در سال ۱۴۰۳، پلیس راهور اعلام کرد ۴۷۶۰ نقطه حادثه خیز در کشور وجود دارد.
در سال ۱۴۰۴، معاون پلیس راهور از شناسایی بیش از ۵۳۰۰ نقطه حادثه خیز در جاده ها و شهرها خبر داد.
در همین سال، سازمان راهداری مجموع نقاط شناسایی شده را حدود ۹۶۰ اعلام کرد و از باقی ماندن تنها ۱۴۰ نقطه برای رفع خطر سخن گفت.
اختلاف ها:
نبود تعریف واحد از «نقطه حادثه خیز» میان نهادها (پلیس بر اساس تصادفات، راهداری بر اساس مطالعات مهندسی)
تعدد نهادهای مسئول و نبود هماهنگی در جمع آوری و انتشار داده ها
فقدان سامانه ملی یکپارچه برای ثبت، تحلیل و گزارش گیری از نقاط پرخطر
پیامدها:
سردرگمی در سیاست گذاری و تخصیص منابع
دوباره کاری و اتلاف منابع در پروژه های ایمن سازی
تکرار تصادفات در نقاط شناخته شده به دلیل نبود هماهنگی در رفع خطر
رویکرد فعلی:
در حالی که مسئولان اغلب رفتار رانندگان را عامل اصلی تصادفات می دانند (با استناد به سهم ۷۰ درصدی عوامل انسانی)، کارشناسان هشدار می دهند که تمرکز صرف بر این عامل، موجب نادیده گرفتن نقش زیرساخت های ناایمن، خودروهای بی کیفیت و ضعف مدیریت می شود.
پرسش های موجود:
آیا پیش از احداث جاده ها، مطالعات ایمنی و ارزیابی ریسک انجام شده است؟
چرا پس از سال ها بهره برداری، تازه به فکر شناسایی نقاط حادثه خیز افتاده ایم؟
چه نهادی مسئول نظارت بر ایمن سازی پیش از بهره برداری است و چرا پاسخگو نیست؟
راهکارهای فناورانه:
در سال های اخیر، دولت و معاونت علمی ریاست جمهوری با اجرای برنامه هایی مانند «کاج» از ظرفیت شرکت های دانش بنیان برای ایمن سازی جاده ها بهره گرفته اند. این اقدامات شامل توسعه حسگرهای هوشمند، سامانه های پایش ترافیک، دوربین های تحلیل گر و سامانه های مدیریت حمل و نقل هوشمند بوده است.
مزایای این رویکرد:
کاهش هزینه ها از طریق استفاده از فناوری های بومی
افزایش سرعت شناسایی و رفع نقاط پرخطر
تقویت اقتصاد دانش بنیان و اشتغال زایی در حوزه حمل ونقل هوشمند
برای حل ریشه ای بحران ایمنی جاده ها، لازم است:
تعریف واحد و علمی از «نقطه حادثه خیز» تدوین شود.
سامانه ملی یکپارچه برای ثبت و تحلیل داده های تصادف و نقاط پرخطر ایجاد گردد.
مطالعات ایمنی پیش از اجرای پروژه های عمرانی الزامی و قابل پیگیری حقوقی شود.
همکاری نهادهای مسئول در قالب یک ساختار هماهنگ و پاسخگو تقویت شود.
حمایت از شرکت های دانش بنیان در حوزه ایمنی جاده ای به صورت هدفمند ادامه یابد.
منابع آماری:
پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی – آمار سازمان راهداری
باما – آمار تصادفات و تلفات جاده ای ۱۴۰۴
* کارشناس ارشد بیمه
