◄ آخرین وضعیت تردد کامیون‌ ها در مرزهای زمینی ایران | بازرگان، دوغارون و پاکستان

 طبق اعلام کمیسیون حمل ونقل اتاق بازرگانی ایران، صادرات کالا از مرزهای مشترک با پاکستان متوقف مانده، گلوگاه ترافیکی و معطلی ناوگان در مرز بازرگان به قوت خود باقی است و ناوگان باری در پایانه مرزی دوغارون نیز با توقف های چندروزه مواجه اند. تحلیلی بر علل ریشه ای این معضل نشان می دهد که ناترازی میان ظرفیت لجستیکی دو سوی مرزها، رویه های بروکراسی الکترونیکی و فقدان مدیریت واحد مرزی، هزینه های دموراژ و خواب سرمایه تجار را به شدت افزایش داده است.

چرا شریان های مرزی کند می تپند؟

به گزارش سرویس لجستیک و ترانزیت تین نیوز،  گره تردد ناوگان حمل ونقل بین المللی در پایانه های تجاری کشور هنوز باز نشده و عبور و مرور با کندی مفرط روبه رو است.

پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل ونقل اتاق بازرگانی ایران، در گفت وگو با ایسنا در تشریح وضعیت مبادلات زمینی اظهار کرد: در مرز پاکستان هنوز صادرات راه نیفتاده و ترانزیت نیز مانند روال قبل انجام می شود. تردد کامیون ها در مرز بازرگان نیز مثل سابق بوده و تغییر نکرده و در مرز دوغارون نیز همچنان کامیون ها متوقف هستند.

وی با تأکید بر اینکه رخداد ملموسی در تسهیل عبور و مرور ثبت نشده، تصریح کرد: به طور کل تردد در مرزها با کندی انجام می شود و هنوز اتفاقی که در روند عبور و مرور کامیون ها تسریع ایجاد کند، نیفتاده است.»

مرزهای پاکستان (ریمدان و میرجاوه)؛ بازگشایی نمادین و انسداد واقعی صادرات

یکی از مبهم ترین وضعیت ها در روزهای اخیر متعلق به مرزهای جنوب شرقی کشور است. پس از توقف تجاری که از اواخر مهرماه از سوی طرف پاکستانی اعمال شد، هرچند گذرگاه گبد–ریمدان بازگشایی شد، اما این اقدام صرفاً شامل ترخیص محموله های رسوبی پیشین بوده است.

• گره رگولاتوری: رضا امیری مقدم، سفیر ایران در اسلام آباد، پیش تر تأکید کرده بود که از سمت ایران هیچ منعی برای صادرات وجود ندارد و مسئله به رویه های جدید بانک مرکزی و گمرک پاکستان در الزام به ثبت «فرم الکترونیکی واردات» (EIF) بازمی گردد.

• دیدارهای دیپلماتیک بدون خروجی میدانی: اگرچه وزرای اقتصاد ایران و تجارت پاکستان بر تسهیل تردد کامیون ها در ریمدان و میرجاوه توافق کرده اند، اما تا زمان نگارش این گزارش، رویه صادرات بار جدید همچنان متوقف بوده و صرفاً ترانزیت طبق روال محدود گذشته ادامه دارد.

مرز بازرگان؛ خواب ۳۵ روزه کامیون ها در پرترددترین دروازه اروپا

در شمال غرب کشور و پایانه مرزی بازرگان (مرز مشترک با ترکیه)، بحران توقف ناوگان ابعاد نگران کننده تری به خود گرفته است. بررسی میدانی و گزارش های نظارتی مجلس حاکی از شکل گیری مجدد صف های طویل است.

• تفاوت معنادار در آمار صفوف: در حالی که فعالان صنفی از صف های چند هزارتایی سخن می گویند، عمر علیپور اقدم، نماینده حوزه انتخابیه ماکو، در صحن مجلس شورای اسلامی از بلاتکلیفی و سرگردانی نزدیک به ۹ هزار دستگاه کامیون در این مرز خبر داد.

• ریشه های چالش: بررسی ها نشان می دهد عامل اصلی صف های فرسایشی ۳۰ تا ۳۵ روزه، عدم کشش گمرک طرف ترکیه در پذیرش ناوگان، قطعی متناوب سامانه ها و عدم اجرایی شدن تعهدات قبلی مبنی بر ۲۴ ساعته شدن کامل پذیرش گمرکی در هر دو سمت مرز است.

پایانه مرزی دوغارون؛ تفکیک ترافیکی صادرات از ترانزیت

در مرز شرقی کشور با افغانستان، اگرچه بر اساس اظهارات مقامات محلی تدابیری برای تخلیه بار صادراتی در دستور کار قرار گرفته، اما ناوگان ترانزیتی همچنان معطل هستند:

• بهبود در بار صادراتی: طبق اعلام فرمانداری تایباد، با اجرای تدابیر مدیریت تردد، بار صادراتی روان تر شده و زمان ایستایی آن به کوتاه ترین حد رسیده است.

• بحران بار ترانزیتی و سوخت: کامیون های ترانزیتی ورودی از سایر کشورها برای ورود به افغانستان همچنان ناچار به توقف های میانگین ۱۵ روزه هستند. افزایش ۵۱ درصدی حجم تردد در نیمه نخست سال و محدودیت ظرفیت پذیرش زیرساختی گمرک اسلام قلعه افغانستان، توازن عرضه و تقاضای خدمات مرزی را برهم زده است.

تحلیل سیاستی؛ چرا راهکارهای مقطعی جواب نمی دهد؟

عبدالجلال ایری، سخنگوی کمیسیون عمران مجلس، اخیراً با اشاره به معطلی تا ۴۰ روزه کامیون ها در برخی مرزها، «تعدد دستگاه های تصمیم گیر» و «نبود فرماندهی واحد مرزی» را علت العلل این فاجعه لجستیکی عنوان کرده است.

همچنین فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، با تأیید ناهماهنگی های ساختاری داخلی و عدم هم پوشانی با کشورهای همسایه، راهکار میان مدت را راه اندازی سامانه های هوشمند نوبت دهی پیش از حرکت به سمت مرز و ایجاد داشبورد مدیریتی یکپارچه دانسته است. با این حال، تحلیلگران اقتصادی معتقدند:

1. سامانه نوبت دهی صرفاً «صف فیزیکی» را تبدیل به «صف مجازی» می کند و ظرفیت عملیاتی پذیرش گمرکات مرزی را بالا نمی برد.

2. دیپلماسی لجستیکی فعال تنها راه حل واقعی است؛ تا زمانی که در پروتکل های مشترک با آنکارا، اسلام آباد و کابل، ساعت کاری سامانه های گمرکی، نرخ پذیرش روزانه ناوگان و حل مناقشات ارزی تثبیت نشود، روند فرسایشی توقف کامیون ها در مرزهای زمینی ادامه خواهد داشت.