رانندگان اسنپ و تپسی قربانی افزایش قیمت بنزین می شوند؟

از فردا، سه شنبه 17 شهریورماه 1405، بنزین نرخ سوم یا همان بنزین کارت سوخت جایگاهداران، با نرخ ۱۰ هزار تومان در پمپ بنزین ها عرضه خواهد شد. این تصمیم  اگرچه از نگاه دولت بخشی از سیاست اصلاح مصرف و مدیریت یارانه سوخت محسوب می شود برای رانندگان تاکسی های اینترنتی معنای متفاوتی دارد. برای راننده اسنپ، تپسی یا دیگر سکوهای حمل ونقل اینترنتی، بنزین نه یک کالای مصرفی معمولی، بلکه یکی از اصلی ترین نهاده های تولید درآمد است. اینجاست که باید پرسید با بنزین ۱۰ هزار تومانی، هزینه واقعی فعالیت رانندگان تاکسی های اینترنتی چگونه قرار است جبران شود؟ 

به گزارش تین نیوز، پیش از این برای رانندگان فعال در سکوهای اینترنتی، سازوکار اختصاص سهمیه به شکل اعتبار ریالی و بر اساس پیمایش پیش بینی شده بود. بر اساس جزئیات اعلام شده، برای خودروهای بنزینی سقف ۲۰۰ لیتر اعتبار سوخت مازاد بر سهمیه های پایه در نظر گرفته شده بود و قرار بود مابه التفاوت قیمت سوخت پس از محاسبه پیمایش به حساب رانندگان واریز شود.

اما مسئله امروز فقط وجود یا نبود سهمیه نیست؛   مسئله اصلی، کفایت این حمایت در برابر هزینه واقعی فعالیت راننده است.  

راننده تاکسی اینترنتی ممکن است ساعت ها در خیابان باشد، مسافت زیادی را برای جابه جایی مسافر طی کند و علاوه بر کیلومترهای دارای مسافر، بخشی از مسیر را بدون مسافر طی کند. در کنار بنزین، هزینه لاستیک، روغن، لنت، تعمیرات، بیمه و استهلاک خودرو نیز مستقیماً از درآمد او کسر می شود. گزارش های اخیر نیز از تشدید شکاف میان درآمد رانندگان و هزینه های خودرو حکایت دارد.

در چنین شرایطی، افزایش قیمت بنزین می تواند یک اثر دومینویی ایجاد کند. اگر حمایت سوختی کافی نباشد، راننده ناچار است برای حفظ درآمد خود تعداد بیشتری سفر قبول کند؛ اگر این راه هم جواب ندهد، بخشی از رانندگان ممکن است فعالیت خود را کاهش دهند. نتیجه چنین وضعیتی می تواند کاهش عرضه خودرو در سکوها، افزایش زمان انتظار مسافر و در نهایت افزایش کرایه ها باشد.

یعنی سیاستی که قرار است فقط قیمت سوخت را اصلاح کند، می تواند در نهایت   به قیمت حمل ونقل شهری، درآمد راننده و هزینه سفر مردم   سرایت کند.

از سوی دیگر، اعلام اینکه «تاکسی های اینترنتی از تبعات افزایش نرخ بنزین مصون خواهند ماند» بدون ارائه جزئیات اجرایی کافی نیست. راننده باید بداند دقیقاً چه میزان اعتبار دریافت می کند، مبنای محاسبه پیمایش چیست، پرداخت چه زمانی انجام می شود، سقف حمایت چقدر است و اگر مصرف واقعی او بیشتر از سقف تعیین شده باشد، چه کسی هزینه آن را پرداخت خواهد کرد.

تجربه گذشته نشان داده که تأخیر در پرداخت یا پیچیدگی فرآیندهای حمایتی می تواند بخش مهمی از اثر سیاست حمایتی را از بین ببرد. حتی اگر روی کاغذ برای راننده سهمیه در نظر گرفته شود، اما اعتبار آن با تأخیر به دست او برسد، راننده در زمان سوخت گیری همچنان با هزینه واقعی مواجه خواهد بود.

از سوی دیگر، افزایش هزینه فعالیت رانندگان در شرایطی رخ می دهد که پیش از این نیز افزایش هزینه سفرهای اینترنتی و کاهش صرفه اقتصادی رانندگی مورد انتقاد رانندگان و مسافران قرار گرفته بود. گزارش هایی از کاهش پذیرش سفر و افزایش کرایه ها نیز منتشر شده است.

بنابراین دولت اگر می خواهد افزایش قیمت بنزین به بحران جدیدی در بازار تاکسی های اینترنتی تبدیل نشود، باید   قبل از اجرای سیاست، نه پس از بروز تبعات آن، جزئیات حمایت از رانندگان را شفاف کند.   بنزین ۱۰ هزار تومانی شاید برای دولت یک عدد در جدول قیمت گذاری باشد، اما برای راننده تاکسی اینترنتی، مستقیماً بخشی از درآمد روزانه اوست. اگر قرار است این هزینه جبران شود، وقت آن است که دولت به جای وعده کلی، عدد، سهمیه، زمان پرداخت و شیوه محاسبه را شفاف اعلام کند.