◄ آیا بنادر شمال ایران توان و ظرفیت تامین کالاهای اساسی کشور را دارند؟

غلامرضا میرزایی عضو کمیسیون کشاورزی مجلس و  نماینده مردم بروجن در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر لزوم فعال تر شدن بخش اقتصادی وزارت امور خارجه در شرایط فعلی، تصریح کرده که برای مقابله با ادعاهای دشمن در خصوص محاصره دریایی و تامین امنیت غذایی، باید با جدیت ظرفیت بنادر شمالی کشور را جایگزین بنادر جنوبی کرد.

به گزارش تین نیوز، نوروز بهاء کارشناس ارشد دریایی در پاسخ به این پرسش که آیا بنادر شمال ایران توان و ظرفیت تامین کالاهای اساسی کشور را دارند؟ گفت: قبل از پاسخ به این سوال بهتر است به آمار تخلیه و بارگیری سالانه دو بندر اصلی کشور یعنی شهید رجایی و امام خمینی نگاهی کرد.

وی افزود: نزدیک به 85 درصد از کالاهای وارداتی کشور از این دو بندر وارد می شود که به ترتیب بندر شهید رجایی بیشترین سهم را در واردات کالاهای کانتینری با 3 میلیون TEU و بندر امام خمینی به عنوان بندر هاب غلات کشور، بیشترین سهم واردات آن را به خود اختصاص می دهند.

او با تاکید بر اینکه واردات کالاهای کانتینری در بندرهای شمالی کشور بسیار کم رونق است، عنوان کرد: سالانه تنها کمتر از چند دستگاه کانتینر در بنادر شمالی تخلیه می شود که علت اصلی آن تنها عدم وجود زیرساخت هایی نظیر تجهیزات اختصاصی تخلیه و بارگیری و یا نبود کشتی کانتینری نیست، بلکه به دلیل نبود کالای خاص کانتینری در این مسیر است.

این کارشناس گفت: البته باید این مهم را یادآوری کرد که بخش عمده کالاهای جابجا شده در مسیر کریدور میانی (Middle Corridor) با کانتینر انجام می شود که سالانه نزدیک به 60 هزار TEU است.

بهاء افزود: این کریدور چند وجهی بازار چین را از طریق قزاقستان و مسیر آبی شرق به غرب دریای مازندران به آذربایجان، ترکیه، گرجستان و سپس به اروپای مرکزی و غربی وصل می کند. 

وی تاکید کرد: سهم واردات بنادر جنوبی 130 میلیون تن در سال است در حالیکه ظرفیت اسمی پنج بندر اصلی شمال، حدود 30 میلیون تن است که در سال های اخیر در پی جنگ بین روسیه و اوکراین افزایش یافته و به تناژ 8 تا 12 میلیون تن رسیده است و نزدیک به 85 درصد این تناژ به دانه های روغنی و نهاده های دامی اختصاص دارد. 

او خاطرنشان کرد: یکی دیگر از محدودیت ها و چالش های تمامی بندرهای دریای مازندران از جمله بندرهای شمالی، عدم دسترسی به آب های آزاد است.

بهاء افزود: اگرچه دریای مازندران از طریق دو کانال مصنوعی ولگا - دن و ولگا- بالت به آب های آزاد دسترسی دارد،  اما اولا تنها کشتی های تحت پرچم روسیه حق عبور از این دو کانال را دارند و دیگر آنکه تنها کشتی های کوچک رودخانه ای با تناژ چهار هزار تن با آبخور 3.5 متر می توانند از آن عبور کنند.

وی گفت: برای مثال جهت حمل بار کانتینرهای یک فروند کشتی تیپ پاناماکس که به بندر شهید رجایی بندرعباس و یا بندر شهید بهشتی چابهار می آید و قادر به حمل TEU 4766 است، به 36 فروند از بزرگترین کشتی های موجود در دریای مازندران نیاز است.

این کارشناس گفت: ضعف شبکه ریلی و جاده ای از دیگر چالش های اصلی و تعیین کننده برای جابجایی حجم بسیار زیاد کالاهای اساسی است. علیرغم اینکه ظرفیت پایین خطوط، کمبود واگن، سرعت بسیار پایین و سهم ناچیز 15درصد جابجایی بار در حمل و نقل ریلی کشور را نمی توان نادیده گرفت.

 بهاء خاطرنشان کرد: عدم دسترسی بندرهای شمالی به راه آهن سراسری از دیگر چالش هاست، اگرچه بندر امیرآباد به راه آهن سراسری دسترسی پیدا کرده اما راه آهن شمال به دلیل فرسودگی و قرار گرفتن بخش زیادی از آن در ارتفاعات در حال حاضر حتی پاسخگوی این حجم کالا که به بندرامیر آباد وارد می شود نیست و بیشتر برای صنعت گردشگری مناسب است.