سه پرده از تراژدی «کودتا و گردشگری»
تیننیوز| جمعه شب، ترکیه پس از گیر و دارهای فراوان در حوزه گردشگری خود که عموما مربوط به بمبگذاریهای داعش، فعالیتها و درگیریهای مسلحانه بود، تجربه کودتای نظامی را نیز از سر گذراند تا سریال ترکیهای گردشگری این کشور با یک تراژدی ادامه یابد. اما ترکیه کشوری است که با کودتا بیگانه نبوده است. از سال 1960 تا 1997 چهار کودتا در ترکیه به وقوع پیوست که طی آن نظامیان قدرت را در دست گرفتند و در برخی موارد وقایع خونینی رخ داد. در پی کودتای یکروزه در ترکیه که اکنون خبرهایی حاکی از ناموفق بودن و اتمام آن شنیده میشود، پرواز هواپیماها به این کشور لغو شد.
وزارت خارجه ایران نیز در اطلاعیهای از گردشگران ایرانی یا ایرانیان مقیم در ترکیه خواسته است تا اطلاع ثانوی از ترک محل اقامت و حضور در هرگونه تجمع خودداری و هشدارهای مقامات ذیربط امنیتی جمهوری ترکیه را مد نظر قرار دهند.
حال به نظر میرسد گردشگری ترکیه پس از این رویداد با مشکلات بسیار بیشتری نیز مواجه شود. پیش از این رجب طیب اردوغان سعی کرده بود از طریق آشتی با روسیه تنشهای این کشور را کاهش دهد و گردشگران روسی را به سواحل ترکیه برگرداند. با این حال پازل سیاسی ترکیه به هم ریختهتر از آن است که بتواند صنعت گردشگری را که شدیدا از رویدادهای اخیر سیاسی این کشور متاثر شده، به روزهای خوش گذشته برگرداند. همه اینها در حالی است که به گواه کارشناسان، امنیت و ثبات سیاسی همواره یکی از مهمترین عواملی است که موجب میشود گردشگران نسبت به یک کشور نظر مساعدی داشته باشند. در صورت بروز
ناآرامی حتی اگر آن کشور دارای مزایای بسیار فرهنگی و تاریخی نیز باشد باز هم حداقل در کوتاهمدت دچار ضعف در صنعت گردشگری خود خواهد شد. اما علاوهبر ترکیه، کشورهای گردشگرپذیر دیگری مانند تایلند و مصر نیز تجربه کودتای نظامی را از سر گذراندهاند.
پرده اول؛ ترکیه
ترکیه از سالها پیش تصمیم گرفت با سرمایهگذاری در صنعت گردشگری خود، این صنعت را به صورت یکی از شاهرگهای حیاتی درآمدزایی خود تبدیل کند. این امر با توجه به آب و هوا، شرایط جغرافیایی و ویژگیهای تاریخی و فرهنگی ترکیه امکانپذیر بود. مجاورت ترکیه در کنار دریاهای اژه، مرمره، مدیترانه و سیاه نیز به تسهیل شرایط برای افزایش تعداد گردشگران وارد شده به این کشور کمک میکرد. رشد گردشگری در ترکیه تا آنجا ادامه پیدا کرد که در پایان سال 2014 تعداد گردشگران ورودی به این کشور به مرز 40میلیون نفر رسید.
از سال 2006 به این سو، هر سال روند ورود گردشگر به ترکیه با رشد مثبت همراه بود، اما اگر در زمان به عقب برگردیم، خواهیم دید همیشه وضع به همین خوبی نبوده و سایه کودتا بر سر این کشور از نیمه دوم قرن بیستم سنگینی میکرده است. چنانچه گفته شد، آخرین کودتا در ترکیه در سال 1997 صورت گرفت. در این سال، دولت نجمالدین اربکان که با رای مردم انتخاب شده بود توسط نظامیان سرنگون شد. نگاهی به آمار گردشگری ترکیه در این سال نشان میدهد رشد تعداد گردشگران ورودی به ترکیه که بالغ بر 9 میلیون نفر شده بود در دو سال متوالی با کاهش روبهرو شد تا اینکه در سال 2000 به 9/5 میلیون نفر رسید و به
نحوی احیا شد. از آن پس، با آرام شدن جو سیاسی ترکیه اگر به آمار گردشگران وارد شده به این کشور نگاه کنیم، در مییابیم در فاصله سالهای 2000 تا 2014 تنها در سال 2006 رشد گردشگران بینالمللی ورودی به ترکیه منفی بوده است. در همین حال، درگیر شدن ترکیه در برخی ماجراجوییهای سیاسی و منطقهای، ظهور داعش در منطقه، اوجگیری درگیری با کردها، تنش با روسیه در پی ساقط کردن یک فروند هواپیمای جنگنده این کشور و در نهایت کودتای روز گذشته، ترس سیاستمداران این کشور را از تبعات ناشی از کاهش گردشگران در پی داشته است. به نظر میرسد شاهرگ حیاتی ترکیه بهشدت تحتتاثیر
تیغهای سیاسی این کشور قرار گرفته باشد.
پرده دوم؛ تایلند
تایلند نیز همانند ترکیه کشوری است که یکی از قطبهای گردشگری و بهویژه در شرق آسیا محسوب میشود. این کشور هم سابقه کودتای نظامی ارتش را در سال 2014 در کارنامه خود دارد. طی پنج ماه اول سال 2014، آمار گردشگران ورودی به تایلند حدود پنج درصد کاهش داشت و این کاهش مربوط به کشورهای جنوب شرق آسیا و حوزه اقیانوس آرام بود. پیش از این نیز ارتش تایلند در این کشور دست به کودتاهایی زده بود که از آن جمله میتوان به کودتای سال 2006 این کشور که نتیجه بحران سیاسی سال 2006-2005 بود، اشاره کرد. بهطور کلی میتوان گفت تایلند کشوری است که بهطور متوسط هر 2-3 سال یکبار در سالهای
اخیر دچار تنشی در سطح داخلی شده است؛ از وقایع سیاسی گرفته تا پدیدههای جغرافیایی مانند سیل و سونامی یا پدیدههای بهداشتی مانند گسترش ویروس سارس. بهدلیل تکیه شدید این کشور بر صنعت گردشگری، چنین وقایعی این صنعت را در تایلند دچار آسیبهایی کرده است.
با این همه، در همه این بحرانها این کشور با مدیریت صحیح، از آنها با موفقیت بیرون آمده است. اما شاید پرسشی که برای صنعت گردشگری مهم باشد این است که چگونه تایلند توانست بر بحرانهای بسیاری که کودتا تنها یکی از آنها است، غلبه کند؟
در مورد کودتای سال 2014 پاسخ این است که تایلند با کمک بخش خصوصی خود که قدمتی 60 ساله دارد، سعی در خروج از بحران برای صنعت گردشگری خود کرد. یکی از اولین کارهایی که صورت گرفت، تشکیل کمیته بحران بود. نهاد گردشگری تایلند با بخش خصوصی این کشور در این زمینه همکاری داشت تا این کشور بتواند بحران را مدیریت کند. همچنین برای این کار از رابطه با سفارتخانهها و نهادهای دولتی هم استفاده شد. از سوی دیگر، برپایی نمایشگاههای سفر که در آن بستههای سفر به تایلند به فروش میرسد و 65 کشور در آن شرکت کردند نیز از دیگر راهکارهای خروج از بحران برای صنعت گردشگری این کشور بوده
است.
پرده آخر؛ مصر
مصر نیز مانند بسیاری از کشورهای خاورمیانه در سده اخیر تاریخ پر التهابی داشته است. با وجود اینکه این کشور دارای ظرفیتهای گردشگری فراوان بوده و از نمونههای موفق گردشگری به شمار میرود اما پس از کودتای نظامی در سال 2013 و در دست گرفتن قدرت توسط نظامیان، صنعت گردشگری این کشور از این حادثه تاثیر منفی پذیرفته؛ رویدادی که هنوز هم مرتفع نشده است. کاهش درآمدهای حاصل از گردشگری که پیامد ناآرامیهای سیاسی بوده، اقتصاد این کشور را ضعیفتر کرده و بر نارضایتی مردم افزوده است. پس از این رویداد تنها در طول یکسال تقریبا 2 میلیون نفر از گردشگران وارد شده به مصر
کاسته شد. پیش از این نیز با انقلاب سال 2011 مصر و افزایش ناآرامیها، گردشگری در این کشور آسیب دیده بود اما در سال 2013 این تعداد گردشگر به کمترین مقدار از سال 2006 رسید. هر چند در سال 2014 این آمار اندکی بهبود یافت اما تا آمار مربوط به سالهای پیش از انقلاب یا کودتا که بهترتیب به 14 و 11 میلیون گردشگر میرسید، فاصله زیادی داشت.