بازشدن گرههای فنی پرونده هستهای
تین نیوز | دو موضوع کلیدی بهعنوان مهمترین موارد مورد اختلاف طرفین، سدی برای رسیدن به توافق هستهای در طول چند سال گذشته بوده است؛ ظرفیت غنیسازی ایران و مصادیق فنی معطوف به آن و نیز فرآیند لغو تحریمها. در دو دور مذاکرات اخیر میان ایران و آمریکا در «ژنو» و «مونترو» سوئیس به نظر میرسد برای هر دوی این موضوعات راهحل و راهکارهایی مورد تفاهم قرار گرفته است. در بعد فنی حضور علیاکبر صالحی و ارنست مونیز کمک شایانتوجهی به پیشبرد موضوعات فنی داشته و پس از آنکه ظریف خبر از پیشرفتهای مطلوب در ابعاد فنی کرده و رئیسجمهوری آمریکا
نیز خبر از بازه زمانی 10 ساله برای اعمال محدودیتهای -داوطلبانه و اعتمادآفرین- در برنامه هستهای ایران داد و همه چیز گواهی از حلوفصل بخش عمده اختلافات در ابعاد فنی و ظرفیت غنیسازی بود تا اینکه خود علیاکبر صالحی نیز بدین موضوع اشاره و عنوان کرد: بنبستهای فنی در مذاکرات هستهای رفع شد.
حال نکته کلیدی باقیمانده موضوع فرآیند لغو تحریمها و زدودن محدودیتهای ظالمانه علیه ایران به بهانه پرونده هستهای است. در این خصوص شاید اظهارنظر صریح و مشخصی به منصهظهور نرسیده باشد اما گردهمایی روز گذشته وزرای خارجه تروئیکای اروپایی به همراه جان کری در پاریس میتواند دال بر پیشرفت در این زمینه باشد که در ادامه بدان اشاره خواهیم کرد.
از گفتههای امیدوارکننده تا نشانههای ملموس
طی دو هفته اخیر و با برگزاری دو دور نشست میان وزرای خارجه ایران و آمریکا که عالیترین مقامات انرژی طرفین نیز در آن حضور داشتند، دیپلماتهای دو طرف به بحث و چانهزنی با یکدیگر پرداختند تا جو مذاکرات دچار تغییر و تحولی بنیادین شده و تمامی اظهارنظرها حرکت مثبت و رو به جلویی را نشان دهد. ظریف و معاونان، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و بسیاری از مقامات دیگر از پیشرفت در مذاکرات گفتهاند و از طرف دیگر واکنش قاطع مقامات آمریکایی در برابر کارشکنی نخستوزیر رژیم صهیونیستی هم بیانگر اراده جدی و امیدواری مقامات غربی به انجام توافق هستهای و صیانت از روند
دیپلماسی بود اما مهمتر از همه در این اظهارات لفظی و سخنوریهای کلامی نشانههای ملموسی مبنی بر قریبالوقوع بودن توافق هستهای به چشم میخورد. آنجایی که مقامات عربستانی پس از مدتها کارشکنی، موافقت خود با توافق هستهای را اعلام و البته از پیامدهای آن مبنی بر قدرتیابی دوچندان ایران در منطقه ابراز نگرانی کردند. آنجایی که حضور دو مقام عالیرتبه انرژی ایران و آمریکا کارگر میافتد و در موضوع حساس و پرچالش ظرفیت غنیسازی تفاهماتی گرهگشا حاصل میشود و بالاخره گردهمایی وزرای خارجه چهار قدرت غربی در پاریس که میتوان آن را دال بر
هماندیشی پیرامون موضوع لغو تحریمها و ارائه راهکار در این زمینه قلمداد کرد. اکنون دیگر کار از اظهارنظرهای نمادین و فیگورهای دیپلماتیک گذشته و تلاقی اظهارات مثبت و نیز نشانههای ملموس این امیدواری را دوچندان کرده که توافق هستهای در آیندهای نزدیک رو به انجام است و میتوان منتظر خبرهای خوش هستهای بود.
گامهای بزرگ در زمینه ابعاد فنی
وزیر خارجه پیشین ایران با حوزه دیپلماسی آشناست و البته رشته تخصصی وی فیزیک اتمی و انرژی هستهای است، حال وی با تلاقی تجربه و تخصص، حضورش تاثیرگذار شده و توانسته گرهی بزرگ را در مسیر پرونده هستهای بگشاید. رئیس سازمان انرژی اتمی با اشاره به حضورش در مذاکرات هستهای و خواست مقامات بالا در این زمینه، تاکید میکند: ما در مذاکرات فنی با بنبست روبهرو بودیم و قرار بر این شد تا با حضور بنده و وزیر انرژی آمریکا در این خصوص مذاکراتی انجام شود که خوشبختانه در این دو جلسه، مذاکرات بسیار موثر بود و قدمهای خوبی برداشتیم. علیاکبر صالحی درخصوص ریز موضوعات
موردبحث نیز گفت: در این مذاکرات درباره غنیسازی رآکتور تحقیقاتی اراک، موضوع تحقیق و توسعه، موضوع فردو و برخی مسائل کوچکتر گفتوگو کردیم. وی در ادامه تاکید میکند که در موضوعات مربوط به غنیسازی و رآکتور اراک قدمهای بسیار خوبی برداشتیم و توانستیم دغدغهها و نگرانیهای ساختگی آنان را با پیشنهاد فنی که ارائه کردیم برطرف کنیم و از منافع ملی و اصل صنعت هستهای نیز به عنوان دستاورد عظیم سازمان انرژی اتمی و عزیزانی که در این سازمان کار میکنند دفاع کردیم. رئیس سازمان انرژی اتمی درنهایت تاکید میکند که در دو نشست مشترک با وزیر انرژی آمریکا
بنبستهای فنی رفع شد. این سخنان صالحی نشاندهنده برداشتن گامی بس بزرگ در پرونده هستهای است. ابعاد فنی که همواره مورد اختلاف طرفین بوده و پیرامون آن تعارض دیدگاه وجود داشته حلوفصل شده و راه حصول توافق هستهای هموار گشته و در واقع نیمی از کار بزرگ انجام پذیرفته است و اکنون یگانه دستانداز پیش رو تفاهم بر سر فرآیند لغو تحریمهاست که گرانیگاه نهایی در پرونده پر فراز و نشیب هستهای است.
چالشها و فرصتهای غرب
حل و فصل ابعاد فنی و ظرفیت غنیسازی نکتهای بود که حرکت و انعطاف اصلی در آن معطوف به طرف ایرانی بود و بنابر اظهارات صریح رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، کشورمان حسننیت خود را اثبات و اراده جدی خود را در این زمینه نشان داده است، حال نوبت طرف غربی است که نشان دهد آیا مایل به انجام توافق هستهای است و این نکته را درک و فهم کرده که این اهرم کارایی خود را از دست داده و به عنوان ابزار تهدید نمیتواند در توافقی با حاصل جمع برد- برد که نیازمند حرکتی متوازن و تعاملی است کارایی داشته باشد. تاکید رئیس جمهوری ایالات متحده بر انجام توافق هستهای بهعنوان یگانه
راه کمهزینه و معطوف به نتیجه در مهار برنامه اتمی ایران نشان میدهد که آنان نیز دیپلماسی را یگانه راه میدانند و این نکته را هم به خوبی میدانند که جز با لغو تحریمها نمیتوانند رضایت طرف ایرانی را جلب کنند. پس از مذاکرات مونترو سوئیس که موضوع اصلی مورد بحث لغو تحریمها و راهکاری معطوف به آن بود، گردهمایی وزرای خارجه سه کشور اروپایی با حضور همتای آمریکایی در پاریس نشانهای برای عزم طرف غربی برای حلوفصل این موضوع است چراکه این چهار کشور حلقه اصلی و راهبردی اعمال تحریمهای مختلف علیه ایران بودهاند و با توجه به این نکته که در موضوع ابعاد
فنی هم دو طرف به اتفاقنظر رسیدهاند، اکنون موضوع این جلسه ناگهانی و مهم پیش از آغاز دور تازه گفتوگوها جز موضوع تحریم و هماندیشی پیرامون آن چیز دیگری نمیتواند باشد. بهخصوص که در این جلسه طرف روسی و چینی نیز حضور ندارند چراکه آنان شاکلهبخش تحریمها نبوده و از ابتدا هم نظر مساعدی نسبت به آن نداشتند و محوریت با این چند کشور بوده و باید دید نشست یکروزه پاریس درنهایت میتواند آخرین گره کور پرونده هستهای را بگشاید.