اقتصادی که بخش خصوصی ندارد
تین نیوز | کرهشمالی را باید یکی از خاصترین کشورها در جمع حدود ۲۰۰ کشور دنیا بدانیم. کرهشمالی در شرایطی استثنایی قرار گرفته بهطوری که در همه حوزهها از جمله سیاست، فرهنگ و البته اقتصاد حالت تعطیل یا در بهترین حالت نیمهتعطیل است.
بهطور دقیق به همین دلیل است که نه جایگاه مشخصی در نظام اقتصادی بینالملل دارد و نه سهمی از تجارت جهانی. تولید ناخالص داخلی کرهشمالی ۴۰ میلیارد دلار است. سرمایه سرمایهگذاران کره جنوبی و تجارت با چین درآمد ارزی کرهشمالی را تشکیل میدهد.این در حالی است که تجارت اسلحه بزرگترین بخش معاملات کرهشمالی با چین است. با این وجود اقتصاد کرهشمالی متزلزل و یکی از شکنندهترین اقتصادهای جهان به شمار میرود. از سوی دیگر؛ کرهشمالی اصرار به آزمایش گاه و بیگاه هستهای دارد و به همین دلیل با هجمه جهانی و تحریم مواجه است. بحران در اقتصاد، ضعف
تجارت خارجی و وخامت در معیشت شهروندان موارد غیرقابل انکاری است که کرهشمالی آن را به یدک میکشد. این درحالی است که استاندارد زندگی در پیونگ یانگ با دیگر شهرهای این کشور متفاوت است. چراکه حلقههای نزدیک به قدرت در این شهر گردهم آمدهاند و از شرایط اقتصادی خوبی برخوردارند.
توسعه اقتصاد بازاری
در مورد اقتصاد کرهشمالی به این نکته میتوان اشاره کرد که «اقتصاد بازاری» به سرعت و بهطور پویا در این کشور درحال توسعه است. در این کشور «بخش خصوصی» وجود خارجی ندارد. این در حالی است که به عقیده برخی از کارشناسان اموربینالملل، دولت کرهشمالی تصمیم گرفته با تجارت خصوصی به آرامی کنار بیاید. دولتمردان کرهشمالی به این باور رسیدهاند که اقتصاد بازار غیررسمی مهمترین موتور محرکه رشد اقتصادی است. برنامهای که در طول ۱۰ سال گذشته، در کرهشمالی قابل مشاهده است. تاجران کرهشمالی مشکلات زیادی دارند که همگی به دولت مربوط میشود. از
جمله مشکلات، سخت بودن افزایش حجم تجارت پس از رسیدن آن به سطح مشخص است. اما به طور کل مشکلات موجود به راحتی با پرداخت مبلغی پول به نمایندگان دولت در منطقه قابل حل است. به عبارت دیگر؛ تجارت خرد به راحتی میتواند در کنار تجارت رسمی دولتی فعالیت کند. در مواردی که صحبت از تجارت کلان به میان میآید، تاجران کرهشمالی مجبور به جستوجوی راهحلهای غیرمعمول میشوند. یکی از رایجترین این راهها ایجاد تجارت معمول دولتی است. این تاجران در طول ۱۵ سال گذشته، در اقتصاد کرهشمالی نقش داشتهاند. در این سازوکار سرمایهگذار با کارمند دولتی درباره شروع
تجارت قرار میگذارد. این تجارت به شکل دولتی ثبت میشود. سرمایهگذار در مقام مدیر شرکت قرار میگیردو مالک شرکت است. از آنجایی که این شکل تجارت بهطور رسمی به نام «تجارت دولتی» ثبت میشود، سود آن نیز باید به حساب دولت واریز شود. اما در عمل این اتفاق نمیافتد و سرمایهگذار مبلغ مشخصی را به دولت پرداخت میکند. این مبلغ تنها ۳۰ درصد از ۷۰ درصد سود اوست و بقیه سود به جیب تاجر سرمایهگذار میرود. به این ترتیب، در کرهشمالی در ۱۰، ۱۵ سال اخیر شرکتهای به نسبت بزرگ خصوصی ظاهر شدهاند. صحبت از معادن خصوصی کربن و حتی کارخانههای
پتروشیمی در میان است. رستورانهای خصوصی مشغول به کار هستند و در بخش حملونقل اتوبوسی بین شهری و باری نیز بخش خصوصی سرمایهگذاری بالایی داشته است. با این حال تمام مجوزها به نام شرکتهای دولتی ثبت شدهاند.
تجارت؛ متکی به چین
تحریم جهانی کرهشمالی باعث شده تا چین که فعالترین عضو خانواده تجارت جهانی است، فضای واردات و صادرات این کشور را در دست بگیرد. به عبارت دیگر حدود ۸۰ درصد مبادلات تجاری کرهشمالی با چین انجام میشود. کرهشمالی همچنین تعامل تجاری بسیار محدودی با کشورهای هلند، هند و برزیل در بحث صادرات دارد و محصولات ناچیزی را از هند، روسیه، تایلند و سنگاپور میخرد. مهمترین اقلام صادراتی این کشور سنگآهن، انواع ماهی، آهن خام غیرآلیاژی، پوشاک کشباف مردانه، زنانه، پسرانه و دخترانه هستند. آنها همچنین برای تامین نیازهای خود روغنهای نفتی، کامیون دیزل ۲۰ تنی،
گندم و آرد، تلفن شبکه همراه و روغنهای نفتی سبک وارد میکنند.
روابط تجاری با روسیه
روسیه جزو کشورهایی است که با کرهشمالی رابطه تجاری نزدیکی دارد. بهطوری که کرهشمالی، در تلاش است تا همکاریهای اقتصادی و تجارت با روسیه را افزایش دهد. در سال ۲۰۱۲م، اندکی پس از آنکه «کیم جونگ اون»، رهبر جوان کرهشمالی جانشین پدر شد، ۹۰ درصد از بدهیهای این کشور را که در دوران شوروی سابق به بار آمده بود، بخشید و متعهد شد مابقی این بدهیها را در این کشور فقیر که قصد دارد درهایش را به روی سرمایهگذاران جدید بگشاید، سرمایهگذاری کند. تصور میشود اعمال تحریمهای غرب علیه روسیه برسر بحران اوکراین مسکو را علاقهمند کرده است که
پیوندهای خود را با همسایگان آسیایی به ویژه کرهشمالی که خود مورد تحریم قرار دارد، تقویت کند. اما با وجود چرخش مسکو به سمت پیونگیانگ، تحلیلگران درباره میزان تمایل یا توانایی روسیه برای سرمایهگذاری در این کشور همسایه، تردید دارند. کرتیس ملوین، محقق انجمن امریکا - کره در دانشگاه جان هاپکینز و نویسنده وبلاگ دیدهبان اقتصاد کرهشمالی، میگوید: «واقعیت این است که کرهشمالی ارزش تجاری اندکی برای روسیه خواهد داشت و فضای کسبوکار کرهشمالی همچنان پرخطر است.» این درحالی است که تحلیلگران از دهه ۱۹۹۰م به بعد افزایش کارآفرینی در بخش خصوصی
کرهشمالی را ثبت کردهاند. این در شرایطی است که این کشور به دارا بودن بازار سیاه پررونق مشهور شده است، اما براساس گزارش شاخص آزادی اقتصادی سال ۲۰۱۴م، کرهشمالی همچنان بستهترین اقتصاد جهان به شمار میرود.
رابطه تجاری تهران - پیونگ یانگ
کرهشمالی همچنین معاملات بسیار ناچیزی با ایران دارد. این درحالی است که در سالهای دولت دهم ایران و کرهشمالی برای یافتن راههای جدید برای توسعه و ارتقای روابط اقتصادی و تجاری تلاش کردند. در آن زمان اعلام شد؛ ایران آمادگی دارد در زمینه صادرات محصولات غذایی، دارو و تجهیزات پزشکی، ماشینآلات کشاورزی، مصالح ساختمانی، انواع ژنراتورهای صنعتی، خدمات فنی و مهندسی با کرهشمالی همکاری داشته باشد.اما همچنان میتوان گفت از نظر تجاری، مبادلات بین دو کشور زیاد نیست و شاخههای همکاری نیز محدود است.
چشمانداز تاریک
بانک مرکزی کرهجنوبی رشد اقتصادی کرهشمالی در سال ۲۰۱۳م را حدود ۱/۱ درصد تخمین زد. این سومین سال متوالی است که این کشور با وجود تحریمهای شدید خارجی، رشد اقتصادی مثبت را تجربه میکند. البته رشد اقتصادی ۱/۱ درصدی سال ۲۰۱۳م، کمتر از رشد احتمالی سال قبل از آن است که باز هم توسط بانک مرکزی کره جنوبی حدود ۳/۱ درصد تخمین زده شده بود. بانک مرکزی کرهجنوبی همچنین درآمد ناخالص ملی کرهشمالی در سال ۲۰۱۳م را ۳۳/۸ هزار میلیارد وون، برابر ۱۶/۹ میلیارد دلار اعلام کرد که تقریبا برابر ۳/۲ درصد درآمد ناخالص ملی ۱۴۴۱ تریلیونوونی کرهجنوبی است. همین عامل ثابت
میکند که شرایط به قدری بحرانی است که حتی «رشد» را نمیتوان جدی گرفت.کرهشمالی با نام رسمی جمهوری دموکراتیک خلق کره، کشوری است در بخش شمالی شبه جزیره کره در شرق آسیا. پایتخت و بزرگترین شهر آن پیونگ یانگ است.این کشور از جنوب با کرهجنوبی، از شمال با جمهوری خلق چین و در زاویه شمال شرقی مرز کوچکی با روسیه دارد. جمعیت کرهشمالی ۲۴ میلیون نفر و زبان رسمی آنها کرهای است. واحد پول این کشور وون کرهشمالی است.