انقلابی تازه درحمل و نقل عمومی جهان
تین نیوز | در سال 2010 پروژه شرکت گوگل به نام "10 به توان 100 : دعوتی برای ایده های مناسب تغییرو تحول " ارائه داد حاصل این پروژه، دریافت 150 هزار ایده بود که مردم برای تغییر در زندگی ارائه کرده بودند.
"ایده نوین حمل و نقل عمومی" یکی از 5 ایده برنده شده در این رقابت بود که متعاقبا گوگل یک میلیون دلار برای تحقیق و توسعه آن اختصاص داد. قرار است این روش جدید نقلیه عمومی در سرتاسر شهرهای جهان مستقر شود.
امروزه ترافیک در کلان شهرها یک معضل جدی است که نه تنها وقت زیادی را از مردم هدر می دهد، بلکه هزینه های گزاف مالی و زیست محیطی و سلامتی را موجب می شود.
خلق یک راه حل که جایگزین مناسبی از لحاظ انعطاف (در دسترس بودن) و راحتی استفاده از خودرو شخصی بوده اما هزینه های متعاقب استفاده از خودرو (هزینه های مستقیم مالی و غیر مستقیم سلامتی و زیست محیطی) در آن نباشد، می تواند یک ایده بسیار ارزشمند باشد.
گفته می شود که یکی از معیارهای پیشرفته بودن یک جامعه اینست که مدیران و صاحبان صنایع و ثروتمندان آن جامعه بتوانند بدون استفاده از وسیله نقلیه خود، با استفاده از وسایل نقلیه عمومی به راحتی به مقصد خود برسند و واقعا فرهنگ استفاده از وسایل نقلیه عمومی در این قشر جامعه یک عادت و ارزش باشد.
در این مقاله کوتاه، به صورت مختصر ایده تبیین گشته و در پایان به روش تامین مالی آن اشاره ای می گردد.
ایده برگزیده از میان 150هزار ایده
در سال 2010 پروژه شرکت گوگل به نام "10 به توان 100 : دعوتی برای ایده های مناسب تغییرو تحول " خاتمه یافت.
حاصل این پروژه، دریافت 150 هزار ایده بود که مردم برای تغییر در زندگی ارائه کرده بودند. "ایده نوین حمل و نقل عمومی" یکی از 5 ایده برنده شده در این رقابت بود که متعاقبا گوگل یک میلیون دلار برای تحقیق و توسعه آن اختصاص داد.
قبل از آن، مبتکر این روش آقای بارنت(Barnett) که یک کانادایی است، در کلاس درسی در توکیو که در آن حول موضوع "راه حل ها برای حمل و نقل عمومی" بحث می کرده، این ایده را به عنوان راه حلی برای بهبود ترافیک آن کلانشهر مطرح کرده است.
این راه کار، علاوه بر دوستی با محیط زیست (Environmentally Friendly)، یک نرمش ایروبیک (Aerobic) هم هست که سلامتی بیشتر برای کاربران را در پی دارد.
هوا رکاب [1]چیست؟
شرکت آقای بارنت، مبتکر و سازنده "سیستم حمل و نقل عمومی هوا رکاب" (محفظه ها و یا کپسول های پدالی: در تصویر) که آنرا با ثبات ترین شکل نقلیه عمومی شهری در آینده نزدیک می داند، قرار است این روش جدید نقلیه عمومی را در سرتاسر شهرهای جهان مستقر نماید.
در این سیستم تا 10 هزار نفر در ساعت با کارایی بسیار بالایی جابجا می شوند.
کاربران با حالت درازکش همراه با تکیه دادن (در تصویر) در این محفظه های آویزان از ریل های مستقر در ارتفاع 80 پایی (حدود 24 متر) در بالای خیابان ها فراتر از ترافیک پدال می زنند.
این سیستم هم می تواند با پدال زدن و هم (در جاهای خاص که به آن اشاره خواهد شد) با انرژی خورشیدی و یا برقی انتقال و جابجایی را به انجام رساند.
بر خلاف قطار و یا اتوبوس که نیاز به انتظار است، در این روش راکبان فی الفور می توانند از روی پلت فرم های مخصوص به داخل محفظه های فراوان و در دسترس پریده و به سوی مقصد درون شهری خود پدال بزنند. در حال حاضر یک نمونه کار اولیه و آزمایشی (Prototype) اما موفق،به طول 200 متر در پارک روتوروآ کشور نیوزلند که کاربرد تفریحی- هیجانی دارد، مستقر می باشد.
کاربران درون محفظه های شفاف معلق در هوا نشسته و می توانند تا سرعت 45 کیلومتر در ساعت را تجربه کنند.
مختصری درباره تکنولوژی سیستم هوا رکاب
به طور کلی برای افزایش سرعت یک وسیله نقلیه دو راه متصور است: یک راه این است که موتور بزرگتری روی آن نصب کنیم و راه دیگر اینست که مقاوت های مخالف حرکت آنرا کم کنیم.
این تکنولوژی توانسته است اثبات کند که با کاهش هوشمندانه مقاومت ها، وسیله نقلیه برای حرکت نیاز به انرژی بسیار کمتری دارد در حدی که آنرا می توان بین یک موتور مکانیکی و موتور ارگانیک یعنی همان قدرت بازوی انسان تقسیم کرد. سه مقاومت اصلی علیه حرکت یک وسیله نقلیه عبارتند از: مالش ایرودینامیک، مقاومت ناشی از غلطیدن و تلفات ناشی از مقاوت دنده ها.
در سرعت بالا، مالش ایرودینامیکی بالا ترین مقاوت را ایجاد می کند.
حدود 80% انرژی دوچرخه سواران برای غلبه بر مقاوت باد به کار می رود.
با جلو قرار دادن پاهای فرد سوارشونده در کابین آن هم در حالت خوابیده، حدود نیمی از مقاومت هوا کاهش می یابد. از طرف دیگر، با اضافه کردن بخش های تیزه گیر و پیکانی کردن کابین ها، به کاربران این امکان را می دهد که در هوا راحت تر و سریع تر حرکت کنند.
رکوردهای ثبت شده نشانگر اینست که یک دوچرخه ای که دوچرخه سوار را به صورت فول (بیشترین حالت ممکن) خوابیده می کند، می تواند به سرعت بالای نود کیلومتر در ساعت دست یابد.
علاوه بر آن با غلطاندن چرخهای سخت بر روی ریل های سخت می توان از مقاومت مالشی کاست.
در این سیستم، قدرت از پدالها به ریل با کمترین میزان اصطکاک منتقل می گردد.
شرکت آقای بارنت این ادعا را دارد که با فناوری بدست آمده توانسته است کمترین میزان انرژی را برای هر مسافتی در هر انتقال (در مقایسه با سایر وسایل نقلیه) بکار ببرد.
اضافه بر همه موارد، سفر کردن با هوا رکاب با صرفه تر هم هست.
کابین جلو هوا را به کنار رانده و برای راکبان پشت سری خود این امکان را ایجاد می کند که قدرت خود را ترکیب کرده و کابین جلو را هل داده تا به سرعتی دست یابد که هرگز به تنهایی قادر به رسیدن به آن نمی باشد. نا گفته نماند که مکانیسم انتقال انرژی از سوی راکب به ریل، از طریق 7 دنده صورت می پذیرد.
حرکت در سربالایی
از آنجا که سطح شهرها صاف و یکنواخت نیست ممکن است این سوال مطرح شود که در سربالایی ها کابین ها چگونه حرکت می کنند؟ شرکت آقای بارنت برای این مواقع زنجیرهای منتقل کننده ای تعبیه کرده که با انرژی خورشیدی کار می کند.
در لحظاتی که سرعت کابین کم می شود این زنجیرها به صورت اتومات وارد عمل گشته و با آن درگیر شده و آنرا به سمت بالا می کشد تا وقتی که سرعت کابین فراتر از زنجیرها شده و از آنها رها گشته و به حرکت خود ادامه می دهد.
از این سیستم هم می توان در حمل و نقل عمومی و هم در زمینه های تفریحی ورزشی استفاده کرد.
عمده کاربرد این سیستم در مراکزسکونتی پر جمعیت است که ساختمانها و مراکز خرید را به یکدیگر متصل می گرداند.
تصور کنید که صبح خیلی زود از خواب بر می خیزید و به پایین ساختمان خود رفته و با تعداد زیادی کابین خالی که در انتظار شماست مواجه می گردید! به راحتی وارد یکی از کپسول ها گشته و ساک و کیف خود را در گوشه ای گذاشته و کت خود را در کناری آویزان می کنید و به راحتی بر فراز ترافیک پدال زده و به مرکز خرید و یا جای تفریحی و یا محل کار خود با سلامت و آرامش بیشتر می رسید! این کابین ها می تواند دو نفره باشد و نیز جایگاه ویژه ای برای کودک در هر یک می توان تعبیه کرد.
عمر مفید کابین ها
عمر کابین ها پنجاه تا صد سال است و از آنجا که جنس آنها از پلاستیک است، در نهایت ذوب گشته و دوباره مورد استفاده قرار می گیرد.
ایستگاه ها
ایستگاه های هوا رکاب سر پوشیده است و کاربر به راحتی از پله ها بالا رفته و به آنها دسترسی پیدا می کند.
در هر ایستگاه، کپسول های خالی، بهداشتی و تمیز می گردند و پشت سر هم قرار می گیرند. هوا رکاب هایی که از راه می رسند با صعود 2 متری با یک ایست طبیعی به ایستگاه می رسند که در حقیقت این سیستم انرژی جنبشی را به انرژی تانشی تبدیل کرده و انرژی حرکت هوا رکاب برای راکب بعدی را فراهم می آورد.
تصادف ؟
سیستم تعلیق طوری طراحی گشته که همیشه بین کپسول ها فاصله یک متر و بیست سانت به عنوان منطقه ضرب گیردر نظر گرفته شده که احتمال برخورد محکم دو کپسول به یکدیگر را صفر می کند.
در سیستم شهری هوا رکاب، سرعت کپسولها بین 5 تا 25 کیلومتر بر ساعت می باشد.
سبقت؟
در این سیستم نیازی به خط سرعت نیست. وقتی دو هوا رکاب به یک خط می رسند، مانند دوچرخه ای می شود که دو نفر رکاب می زنند، که به علت کاهش مقاومت هوا برای سوار پشت سری و هل دادن هوا رکاب پیش رو، سرعت هوا رکاب جلویی بیشتر می شود.
حرکت بدون توقف تا مقصد
در این سیستم به علت وجود سویچ های متصل کننده مسیرهای مختلف، راکب بدون نیاز به پیاده شدن و سوار شدن مجدد، به مقصد خود می رسد.
طبیعتا در این سیستم ورود یک هوا رکاب به خط جدید و عدم برخورد با هوا رکابی که در حال عبور است با برنامه ریزی دقیق و حساب شده ای صورت می پذیرد.
قرن حرکت
در قرن گذشته، بدن انسان همچون بار و یا محموله ای غیر متحرک تلقی می گردید که باید توسط یک بارکش جابجا گردد.
این ایده به سرعت در حال تغییر است و ایده های نوین حمل و نقل باید مبتنی بر تحرک و جنب و جوش باشد .
زندگی نشسته وار عامل اصلی بسیاری از مشکلات از قبیل چاقی، بیماری های قلبی، ...می باشد.
امروزه فرصت های ورزش و تفریح کردن رو به کاستن است.
سازمان محیط زیست و شهرداری کلان شهر ها به عنوان مسولان مستقیم ترافیک آزار دهنده و رو به افزایش می توانند شرکت های خصوصی را تشویق کرده که در باره این طرح مطالعات لازم را آغاز کرده و پس از ارتباط با شرکت مبتکر و کسب اطلاعات فنی بیشتر و با بهره گیری از ظرفیت های فنی مهندسی و امکانات داخلی به پیاده سازی این سیستم در سطح کلانشهر ها بپردازند. در صورت تصمیم به اجرایی کردن این موضوع، بحث تامین مالی آن مطرح است که در فضای مالی اسلامی به آن می پردازیم.
تامین مالی پروژه
در شرایط کنونی که دست دولت خالی است و منابع مالی محدود و امکان تسهیلات تکلیفی بسیار محدود است، بهترین گزینه، بازار سرمایه می باشد. اوراق صکوک ترکیبی استصناع و اجاره (ویا استصناع و مضاربه) می تواند گزینه مناسبی به عنوان ابزار تامین مالی این پروژه باشد. به این صورت که سرمایه لازم در مقاطع زمانی مشخص (هر 3 ماه مثلا) بنا به پیشرفت کار به پروژه تزریق گردیده و پس از اتمام و راه اندازی پروژه (مثلا 2 سال)، خود بانی، پروژه را برای مدت 10 سال (به عنوان مثال) اجاره کرده و از مسیر درآمدی که از کرایه هوا رکاب ها بدست می آورد، اجاره را در مقاطع زمانی مورد توافق با سرمایه گذاران
پرداخت نماید.
نکته ای که مطرح است، برخی به موضوع پرداخت سود در فاصله زمانی دریافت وجوه از سرمایه گذاران تا اتمام پروژه اشکال می کنند چرا که می گویند هنوز سیستم فوق نصب و راه اندازی نشده که بتوان از آن کسب درآمد کرده و به سرمایه گذاران سود پرداخت نماییم. به عبارت دیگربحث "لا تبع ما لیس عندک: چیزی که مالک آن نیستی را نفروش" و یا بیع معدوم مطرح است. در پاسخ به این اشکال به طور کلی سه راه حل مطرح است که در نوشته ای دیگر به تبیین و تشریح آنها خواهیم پرداخت.
و سخن پایانی اینکه، به جهت انسانی بودن و سازگاری بسیار بالای این طرح با محیط زیست، حمایت سازمان بورس و یا شهرداری ها در قالب معافیت های مالیاتی و یا عوارض شهرداری می تواند مشوق خوبی برای حمایت از سرمایه گذاران باشد.