◄ راهنمای جامع حقوق و مسئولیت‌ های رانندگان بین‌ المللی و ترانزیتی ایران

تین نیوز | شهرام آدم نژاد :

 فصل بیست و یکم ـ توقیف خودرو یا اسناد

در صورت توقیف: راننده باید تلاش کند بداند: چه مرجعی توقیف کرده؟ علت چیست؟ شماره پرونده چیست؟ چه سندی صادر شده؟ مدت توقیف چقدر است؟ خودرو در کجا نگهداری می شود؟ شرکت چه اقدامی باید انجام دهد؟ آیا امکان اعتراض وجود دارد؟ راننده نباید صرفاً بر اساس گفتار شفاهی، مسئولیت حقوقی یا اقرارنامه ای را بپذیرد که مفهوم آن را نمی داند.

فصل بیست و دوم ـ کنسولگری و حمایت در کشور خارجی

شرکت حمل باید برای رانندگان خود فهرست اطلاعات اضطراری داشته باشد: نمایندگی دیپلماتیک ایران حسب کشور، شرکت، نماینده محلی، بیمه، امداد، پلیس، خدمات اضطراری، مسئول حقوقی، مسئول گمرکی،

در بحران های جدی، راننده باید بداند چه زمانی و از چه مسیر قانونی باید درخواست حمایت کنسولی کند.

بیشتر بخوانید: 

منشور جامع حقوق و مسئولیت های رانندگان بین المللی و ترانزیتی ایران / راهنمای حقوقی، فنی، اجرایی، ایمنی، گمرکی، مرزی و حرفه ای رانندگان

فصل بیست و سوم ـ مرکز پشتیبانی ۲۴ ساعته

پیشنهاد می شود شرکت های حمل بین المللی ملزم به ایجاد مرکز پشتیبانی شوند.

این مرکز باید حداقل پاسخگوی موارد زیر باشد:

حادثه، خرابی، گمرک، مرز، بیمه، توقیف، سرقت، مشکل اسناد، اختلاف تحویل، مسائل امنیتی، مسائل حقوقی، راننده نباید در خارج از کشور، در یک وضعیت بحرانی، بدون پشتوانه سازمانی باقی بماند.

فصل بیست و چهارم ـ پرونده دیجیتال سفر

برای هر سفر یک پرونده دیجیتال ایجاد شود:

پوشه ۱ : مشخصات راننده

پوشه ۲ : مشخصات خودرو

پوشه ۳ : بارنامه

پوشه ۴ : گمرک

پوشه ۵ : پلمب

پوشه ۶ : مجوزها

پوشه ۷ : هزینه ها

پوشه ۸ : توقف ها

پوشه ۹ : تصاویر

پوشه ۱۰ : حوادث

پوشه ۱۱: تعمیرات

پوشه ۱۲ : تحویل مقصد

فصل بیست و پنجم ـ دفترچه طلایی راننده

برای هر سفر یک فرم ساده: تاریخ، ساعت، مکان، رویداد، مدت، مرجع، اقدام

این دفترچه باید به تدریج به یک سامانه ملی ثبت رخدادهای حمل و نقل بین المللی تبدیل شود.

فصل بیست و ششم ـ حق صیانت حرفه ای

پیشنهاد مهم این منشور: راننده باید حق داشته باشد در برابر: سند جعلی، بار مغایر، اضافه بار، نقص ایمنی، فشار برای رانندگی غیرایمن، پرداخت غیررسمی، انتساب نادرست خسارت، کسر غیرشفاف حق الزحمه، اجبار به امضای سند نامفهوم، تغییر غیرمجاز مقصد و پلمب مشکوک از خود دفاع قانونی و مستند کند.

فصل بیست و هفتم ـ «کارت حقوق راننده بین المللی»

پیشنهاد می شود کارت هوشمند یا نرم افزار ملی ایجاد شود که راننده بتواند در آن این موارد را ببیند: حقوق، تکالیف، مدارک، مجوزها، بیمه، مقررات کشور مقصد، شماره های اضطراری، اطلاعات شرکت، سوابق آموزش، سوابق سفر، سوابق حوادث، هشدارهای مسیر

فصل بیست و هشتم ـ سامانه ملی «حق ران» مأموریت ایجاد یک سامانه ملی برای تبدیل تجربه روزانه رانندگان به داده سیاست گذاری.

پیش از سفر: کنترل اسناد، کنترل مجوزها، هشدار مقررات، آموزش کوتاه و بررسی مسیر

حین سفر: ثبت مرز، ثبت توقف، ثبت انتظار، ثبت حادثه، ثبت خرابی، ثبت تخلف، ثبت هزینه

پس از سفر: ارزیابی مرز، ارزیابی مسیر، ارزیابی پایانه، گزارش تأخیر، گزارش مشکلات، تحلیل رخدادها

فصل بیست و نهم ـ داشبورد ملی راننده

با تجمیع داده های سامانه می توان مشخص کرد: کدام مرز بیشترین تأخیر را دارد؟ کدام مسیر بیشترین توقف را دارد؟ کدام پایانه بیشترین معطلی را ایجاد می کند؟ بیشترین خرابی ناوگان در کدام مسیر رخ می دهد؟ بیشترین تخلفات ادعایی در کدام نقاط اتفاق می افتد؟ متوسط زمان عبور مرز چقدر است؟ بیشترین هزینه پنهان سفر کجاست؟ بیشترین علت برگشت یا توقف اسناد چیست؟ بدین ترتیب: تجربه راننده از «گلایه فردی» به «داده حکمرانی» تبدیل می شود.

فصل سی ام ـ پیشنهاد نظام رتبه بندی راننده حرفه ای

راننده حرفه ای نباید فقط با نوع گواهینامه تعریف شود.

پیشنهاد ایجاد «امتیاز حرفه ای راننده»: مهارت رانندگی، سابقه ایمنی، آموزش، شناخت اسناد، سواد گمرکی، سواد دیجیتال، رعایت مقررات، مدیریت بحران، سابقه تخلف

عملکرد حرفه ای: این امتیاز می تواند در آینده برای: آموزش، تشویق، بیمه، انتخاب مأموریت، مزایای حرفه ای و رتبه بندی شرکت ها استفاده شود.

فصل سی و یکم ـ آموزش اجباری و مستمر

آموزش راننده بین المللی باید شاملاین موراد باشد: رانندگی تدافعی، مدیریت خستگی، کمک های اولیه، اطفای حریق، مدیریت حادثه، CMR ، اسناد گمرکی، پلمب، اضافه بار، مهار بار، کالاهای خطرناک، زبان کاربردی، حقوق راننده، مقررات کشورهای مسیر، امنیت شخصی، مقابله با سرقت، جعل اسناد، سامانه های دیجیتال، ثبت وقایع، مدیریت بحران

فصل سی و دوم ـ چک لیست قبل از حرکت

مدارک: □ گذرنامه □ روادید □ گواهینامه □ مدارک خودرو □ مدارک تریلر □ بیمه □ مجوزها □ CMR □ اسناد گمرکی □ مجوز کالا

بار: □ نوع کالا □ تعداد □ وزن □ بسته بندی □ مهار □ پلمب □ شماره پلمب خودرو □ ترمز □ لاستیک □ چراغ □ فرمان □ تعلیق □ روغن □ آب □ کپسول □ تجهیزات اضطراری

سفر:  □ مسیر □ مرز □ نقاط توقف □ برنامه استراحت □ سوخت □ شماره های اضطراری

فصل سی و سوم ـ چک لیست بارگیری

قبل از حرکت: □ بارنامه □ نوع کالا □ تعداد □ وزن □ بسته بندی □ سلامت ظاهری □ مهار بار □ پلمب □ شماره پلمب □ عکس یا مستند مجاز □ ثبت مغایرت

فصل سی و چهارم ـ چک لیست مقصد

□ مقصد صحیح □ گیرنده صحیح □ پلمب صحیح □ تعداد □ سلامت کالا □ رسید تخلیه □ ساعت ورود □ شروع تخلیه □ پایان تخلیه □ ثبت مغایرت □ دریافت تأیید تحویل

فصل سی و پنجم ـ ۳۰ جمله طلایی راننده بین المللی

۱. من سندی را که نمی فهمم بدون بررسی امضا نمی کنم.

۲. مغایرت بار را قبل از حرکت ثبت می کنم.

۳. پلمب را کنترل می کنم.

۴. شماره پلمب را با سند تطبیق می دهم.

۵. وزن بار برای من یک موضوع ایمنی است.

۶. تأخیر دیگران نباید باعث رانندگی غیرایمن من شود.

۷. استراحت بخشی از حرفه ای بودن من است.

۸. خستگی را پنهان نمی کنم.

۹. نقص ایمنی را گزارش می کنم.

۱۰. هر حادثه را ثبت می کنم.

۱۱. هر هزینه را تا حد امکان مستند می کنم.

۱۲. با مأمور قانون محترمانه رفتار می کنم.

۱۳. اعتراض قانونی حق من است.

۱۴. درگیری راه حل نیست.

۱۵. پرداخت غیررسمی را عادی نمی کنم.

۱۶. شماره های اضطراری را همراه دارم.

۱۷. اسناد سفر را می شناسم.

۱۸. مسیر را می شناسم.

۱۹. مقررات کشور مسیر را بررسی می کنم.

۲۰. کالای ناشناخته حمل نمی کنم.

۲۱. بسته اضافی بدون سند را نمی پذیرم.

۲۲. تغییر پلمب را پنهان نمی کنم.

۲۳. تغییر مقصد را بدون هماهنگی نمی پذیرم.

۲۴. نسخه ای از اسناد مهم سفر را حفظ می کنم.

۲۵. زمان انتظار را ثبت می کنم.

۲۶. خرابی خودرو را ثبت می کنم.

۲۷. مسئولیت دیگران را بدون دلیل نمی پذیرم. ۲۸. برای دفاع از حقوقم از مسیر قانونی استفاده می کنم.

۲۹. من نماینده حرفه ای حمل ونقل کشورم هستم.

۳۰. من فقط کالا را به مقصد نمی رسانم؛ خود، خودرو، کالا، اسناد و اعتبار حرفه ای کشورم را به مقصد می رسانم.

فصل سی و ششم ـ پیشنهاد «منشور حقوق راننده بین المللی ایران»

پیشنهاد می شود یک سند رسمی با مشارکت: وزارت راه و شهرسازی، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای، گمرک جمهوری اسلامی ایران، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی فرماندهی انتظامی بیمه مرکزی تشکل های صنفی رانندگان انجمن های شرکت های حمل و نقل بین المللی نمایندگان رانندگان تدوین شود.

این منشور حداقل ۱۵ فصل داشته باشد: ۱. حقوق شغلی ۲. حقوق قراردادی ۳. حقوق ایمنی ۴. حقوق اسنادی ۵. حقوق گمرکی ۶. حقوق مرزی ۷. زمان کار و استراحت ۸. حق الزحمه ۹. مسئولیت کالا ۱۰. مسئولیت خودرو ۱۱. بیمه ۱۲. حادثه ۱۳. اعتراض ۱۴. حمایت حقوقی ۱۵. حمایت کنسولی

فصل سی و هفتم ـ ده اصلاح راهبردی پیشنهادی برای ایران

اصلاح اول: تدوین منشور ملی حقوق راننده بین المللی و ترانزیتی.

اصلاح دوم: ایجاد سامانه ملی حق ران.

اصلاح سوم: ایجاد پرونده دیجیتال سفر.

اصلاح چهارم: استانداردسازی قرارداد راننده بین المللی.

اصلاح پنجم: ایجاد سازوکار ثبت زمان انتظار در مرز و گمرک.

اصلاح ششم: توزیع عادلانه مسئولیت اضافه بار در کل زنجیره.

اصلاح هفتم: ایجاد مرکز پشتیبانی ۲۴ ساعته رانندگان.

اصلاح هشتم: ایجاد رتبه حرفه ای رانندگان.

اصلاح نهم: الزام آموزش مستمر حقوقی، گمرکی و ایمنی.

اصلاح دهم: ایجاد مرکز ملی داده و تحلیل مشکلات رانندگان بین المللی.

فصل سی و هشتم ـ شاخص های ارزیابی اجرای منشور

برای اینکه منشور به یک متن تشریفاتی تبدیل نشود، باید شاخص داشته باشد.

شاخص های پیشنهادی: کاهش تخلفات ناشی از ناآگاهی، کاهش تصادفات مرتبط با خستگی، کاهش زمان توقف مرزی، کاهش اختلافات اسنادی، کاهش پرونده های ناشی از بارنامه، کاهش تخلفات اضافه بار، کاهش خسارت کالا، افزایش ثبت دیجیتال وقایع، افزایش آموزش رانندگان، افزایش رضایت رانندگان، کاهش زمان رسیدگی به اعتراضات و افزایش پشتیبانی اضطراری

فصل سی و نهم ـ اصل راهبردی مسئولیت عادلانه

یکی از مهم ترین اصول پیشنهادی این سند: راننده نباید «آخرین حلقه زنجیره» تلقی شود که تمام خطاهای زنجیره به او منتقل می شود.

بلکه مسئولیت باید براساس این پنج سؤال تعیین شود: چه کسی اختیار داشت؟ چه کسی تکلیف داشت؟ چه کسی تصمیم گرفت؟ چه کسی می توانست از وقوع تخلف جلوگیری کند؟ اقدام یا ترک فعل چه کسی علت مؤثر وقوع خسارت یا تخلف بود؟

این رویکرد می تواند مبنای اصلاح نظام مسئولیت در حمل و نقل جاده ای ایران قرار گیرد.

فصل چهلم ـ نتیجه گیری نهایی

راننده بین المللی یکی از مهم ترین سرمایه های انسانی زنجیره تجارت خارجی کشور است. او در جاده فقط یک وسیله نقلیه را هدایت نمی کند؛ بلکه هم زمان با: قانون، گمرک، مرز، کالا، اسناد، بیمه، شرکت، پلیس، کشور مقصد و امنیت تجارت مواجه است.

بنابراین حرفه رانندگی بین المللی باید از یک مهارت صرفا فنی به یک حرفه تخصصی چندبعدی ارتقا پیدا کند.

تجربه اتحادیه اروپا نشان می دهد که زمان رانندگی و استراحت، ثبت فعالیت، شرایط کار و بازگشت راننده، موضوعاتی قابل اندازه گیری و قابل نظارت هستند و هدف این مقررات هم زمان ایمنی راه، شرایط مناسب کار و رقابت عادلانه است.

از سوی دیگر، تجربه بین المللی CMR نشان می دهد که اسناد حمل فقط کاغذبازی نیستند، بلکه بخشی از چارچوب حقوقی قرارداد حمل و اثبات اطلاعات عملیات محسوب می شوند. بنابراین برای ایران نیز باید از رویکرد: «راننده را فقط کنترل کنیم» به سمت رویکرد: «راننده را آموزش دهیم، حمایت کنیم، توانمند کنیم، داده جمع کنیم و مسئولیت را عادلانه توزیع کنیم» حرکت کرد.

منشور نهایی راننده بین المللی ایران من راننده ام. اما فقط فرمان را در دست نمی گیرم. من مسئول جان خود، همکارانم و سایر کاربران راه هستم. می دانم چه چیزی حمل می کنم. می دانم چه سندی در اختیار دارم. می دانم چه چیزی را امضا می کنم. می دانم چه چیزی را نباید امضا کنم. می دانم پلمب چیست. می دانم بارنامه چه اهمیتی دارد. می دانم مغایرت را باید ثبت کنم. می دانم خستگی دشمن ایمنی است. می دانم تأخیر دیگران نباید به خطر کردن من تبدیل شود. می دانم احترام به مأمور قانون با چشم پوشی از حقوق قانونی ام متفاوت است. می دانم اعتراض قانونی با درگیری تفاوت دارد. می دانم اگر حادثه ای رخ دهد، باید مستند و مسئولانه رفتار کنم. می دانم کالای ناشناخته می تواند برای من خطر حقوقی داشته باشد. می دانم هر هزینه ای که مستند نشود، ممکن است فردا قابل اثبات نباشد. می دانم مسئولیت دیگران را نباید بدون دلیل بر عهده بگیرم. و می دانم: راننده حرفه ای کسی نیست که فقط خودرو را سالم به مقصد برساند؛ راننده حرفه ای کسی است که خود، خودرو، کالا، اسناد، قانون، ایمنی و اعتبار حمل ونقل کشورش را سالم به مقصد می رساند.