◄ چرا مشارکت بخش خصوصی در فرودگاه ها شکست می خورد؟/ درس هایی از تجربه جهانی
خلیل الله معمارزاده، کارشناس هوانوردی، با بررسی تجربیات جهانی در حوزه توسعه فرودگاهی، تأکید کرد که کلید اصلی موفقیت در مشارکت بخش خصوصی، وجود نهادهای تنظیم گر مستقل، شفافیت، حاکمیت شرکتی و ثبات قوانین است و الگوبرداری از مدل های بین المللی بدون در نظر گرفتن ساختارهای بومی و الزامات حقوقی و اقتصادی هر کشور، احتمال شکست پروژه های فرودگاهی را به شدت افزایش می دهد.
یک کارشناس هوانوردی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در توسعه فرودگاه ها از طریق مشارکت بخش خصوصی گفت: بررسی الگوهای جهانی نشان می دهد که هیچ نسخه واحد و مشترکی برای واگذاری یا مشارکت بخش خصوصی در صنعت فرودگاهی وجود ندارد و هر کشور متناسب با شرایط اقتصادی، حقوقی، نهادی و اهداف توسعه ای خود، مدل متفاوتی را انتخاب کرده است.
به گزارش تین نیوز، خلیل الله معمارزاده افزود: در اروپا، خصوصی سازی فرودگاه ها، واگذاری سهام و قراردادهای حق امتیاز (Concession) در چارچوب نظام های تنظیم گری پیشرفته اجرا شده است. در آمریکای لاتین نیز توسعه فرودگاه ها عمدتاً بر پایه برنامه های گسترده واگذاری حق امتیاز به بخش خصوصی شکل گرفته است.
معمارزاده ادامه داد: کشورهای منطقه آسیا–اقیانوسیه بیشتر بر شرکتی سازی فرودگاه ها، واگذاری های بلندمدت و مدیریت سبدی فرودگاه ها تمرکز کرده اند، در حالی که کشورهای خاورمیانه از مدل های BOT، شرکتی سازی و واگذاری های گزینشی با بهره گیری از تجربیات بین المللی استفاده کرده اند.
این کارشناس هوانوردی با بیان اینکه در آفریقا قراردادهای مدیریتی و حمایت نهادهای توسعه ای نقش پررنگ تری در جذب سرمایه گذاری بخش خصوصی داشته است، اظهار کرد: در آمریکای شمالی نیز با وجود حفظ مالکیت عمومی فرودگاه ها، مشارکت بخش خصوصی بیشتر در توسعه ترمینال ها، تأمین مالی پروژه ها و ارائه خدمات تخصصی دنبال شده است.
وی همچنین به روند تاریخی مشارکت بخش خصوصی در صنعت فرودگاهی اشاره کرد و گفت: تجربه جهانی نشان می دهد که در هر دوره زمانی، یک منطقه از جهان به کانون اصلی اجرای پروژه های مشارکت با بخش خصوصی تبدیل شده و پس از آن، این روند به مناطق دیگر منتقل شده است؛ موضوعی که بیانگر پویایی و تحول مستمر الگوهای سرمایه گذاری در صنعت هوانوردی است.
معمارزاده تأکید کرد: مهم ترین درس تجربه جهانی این است که موفقیت هر مدل مشارکت، بیش از آنکه به نوع قرارداد وابسته باشد، به وجود نهادهای پشتیبان، تنظیم گر مستقل، بازارهای مالی توسعه یافته، شفافیت، حاکمیت شرکتی و ثبات قوانین بستگی دارد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: هرگونه الگوبرداری از مدل های موفق بین المللی بدون توجه به شرایط بومی، ساختارهای نهادی و الزامات حقوقی و اقتصادی هر کشور، می تواند احتمال موفقیت پروژه های مشارکت بخش خصوصی در فرودگاه ها را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
