◄ تهدید نظامی آمریکا علیه ایران و نقش دیپلماسی چندجانبه در خاورمیانه

تنش ها میان ایران و ایالات متحده در ماه های اخیر به نقطه حساسی رسیده است. همزمان با تهدیدهای نظامی رئیس جمهور آمریکا و تمرکز بر افزایش فشار برای دستیابی به توافق هسته ای، مسیر دیپلماسی میانجی گرانه توسط چند کشور و سازمان بین المللی دنبال می شود تا از وقوع بحران منطقه ای جلوگیری شود.

مواضع ایران

به گزارش تین نیوز، ایران بارها اعلام کرده که برنامه هسته ای اش صلح آمیز است و به دنبال ساخت سلاح هسته ای نیست. مقامات کشور تأکید دارند که ایران آغازگر جنگ نیست، اما در صورت تهدید یا تعرض، با تمام ظرفیت های دفاعی و نظامی از خود محافظت خواهد کرد. تهران همچنین به دنبال تقویت وحدت کشورهای اسلامی و مسیر دیپلماسی است و در تماس با قطر و پاکستان بر تداوم گفت وگو و جلوگیری از درگیری نظامی تأکید کرده است.

رویکرد آمریکا

ایالات متحده همزمان دو مسیر را دنبال می کند: فشار نظامی و تهدید به اقدام نظامی و همزمان ادعای مذاکره و گفت وگو با ایران. ترامپ بارها اعلام کرده که آماده مذاکره است، اما همزمان تجهیزات نظامی را به منطقه اعزام کرده است. وزیر جنگ آمریکا نیز مدعی شده ایران «همه گزینه ها برای توافق» را در اختیار دارد و ارتش آماده اقدام نظامی در صورت عدم رعایت خواسته هاست. این رویکرد نمونه ای از فشار همزمان با دیپلماسی مشروط است.

نگرانی های بین المللی

دبیرکل سازمان ملل بر ضرورت گفت وگو و توجه به پیشنهادهای میانجی گران تأکید کرده است. اتحادیه اروپا اعلام کرده که منطقه به جنگ جدید نیاز ندارد و هرگونه اقدام نظامی می تواند پیامدهای بی ثبات کننده ای برای خاورمیانه و امنیت جهانی داشته باشد. رسانه های بین المللی نیز تأکید کرده اند که برنامه هسته ای ایران تهدید فوری برای آمریکا یا منطقه ایجاد نمی کند و تهدید به اقدام نظامی می تواند شرایط منطقه را وخیم تر کند.

نقش میانجی ها

چند کشور و سازمان فعال در نقش میانجی حضور دارند:

• ترکیه با پیشنهاد مذاکرات سه جانبه ایران، آمریکا و ترکیه در آنکارا، آمادگی میزبانی دیدار کارشناسان نظامی و امنیتی را دارد.

• روسیه آماده است تا مانند سال ۲۰۱۵ و توافق برجام، نقش میانجیگری فعال ایفا کند.

• قطر، پاکستان و عمان تلاش می کنند مسیر گفت وگو و کاهش تنش ها را باز نگه دارند.

• سازمان ملل نقش ناظر و تسهیل گر مذاکرات را ایفا می کند تا شفافیت و پایبندی به توافق احتمالی تضمین شود.

تحلیل راهبردی

تحلیلگران بر این باورند که بهترین مسیر برای کاهش تنش، گفت وگوی مستقیم تحت میانجیگری کشورهای بی طرف و سازمان های بین المللی است. ایران با تقویت توان دفاعی و موشکی خود، ریسک هرگونه اقدام نظامی را برای آمریکا افزایش داده است. از سوی دیگر، اروپا، روسیه و چین می توانند با فشار دیپلماتیک مانع اقدام یک جانبه نظامی شوند. ایجاد مذاکرات سه جانبه در آنکارا و استفاده از کانال های سازمان ملل می تواند مسیر رسیدن به توافق پایدار و عادلانه را هموار کند.

شرایط فعلی میان ایران و آمریکا در نقطه حساسی قرار دارد؛ هر اقدام نظامی می تواند پیامدهای گسترده و بی ثبات کننده ای برای منطقه و بازار انرژی داشته باشد. ترکیب میانجی گری فعال، آمادگی دفاعی متناسب، و دیپلماسی چندجانبه، بهترین راهکار برای جلوگیری از بحران منطقه ای است و می تواند زمینه ساز توافقی عادلانه و پایدار شود.