تحلیل دادههای بازار کشتیرانی/ چرا ادعای بازگشت هرمز به شرایط عادی با واقعیت همخوانی ندارد؟
در حالی که دونالد ترامپ از «پیروزی» و کنترل هرمز می گوید، سفارش ۲۰ میلیارد دلاری نفتکش های غولپیکر نشان می دهد بازار جهانی با نادیده گرفتن ادعاهای سیاسی، در حال سرمایه گذاری برای ناامنی بلندمدت و تغییر ساختاری در مسیرهای انتقال انرژی است.
در حالی که ترامپ از شکست ایران و کنترل کامل تنگه هرمز می گوید، بازار جهانی ظاهراً روایت دیگری را جدی گرفته است. سفارش بیش از 20 میلیارد دلار نفتکش های VLCC و تغییر مسیر تجارت انرژی نشان می دهد فعالان اقتصادی خود را برای هرمزی متفاوت از گذشته آماده می کنند.
به گزارش تین نیوز، دونالد ترامپ همچنان بر روایت «پیروزی» اصرار دارد. او می گوید آمریکا در حال شکست دادن ایران است و در نهایت نیز پیروز خواهد شد. رئیس جمهور آمریکا حتی مدعی است واشنگتن کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد و نیروهای آمریکایی شبانه کشتی ها را هدف قرار می دهند. اما درست در همان زمانی که ترامپ از کنترل و پیروزی سخن می گوید، اقتصاد جهانی رفتاری متفاوت از خود نشان می دهد: بازار در حال آماده شدن برای هرمزی است که دیگر مانند گذشته قابل اتکا نیست.
شاید مهم ترین نشانه این تغییر، نه در اظهارات مقامات سیاسی، بلکه در تصمیم های صنعت کشتیرانی دیده شود. رویترز گزارش داده که در سال ۲۰۲۶ تاکنون ۲۱۷ فروند VLCC سفارش داده شده و ارزش این سفارش ها از ۲۰ میلیارد دلار عبور کرده است؛ بیش از دو برابر سفارش های سال گذشته و بالاترین سطح دست کم در ۲۵ سال اخیر. رویترز جنگ ایران و تغییر مسیر تجارت نفت ناشی از اختلال در تنگه هرمز را یکی از محرک های اصلی این موج سفارش ها معرفی کرده است.
معنای این اتفاق ساده اما مهم است: بازار دارد برای آینده تصمیم می گیرد، نه برای روایت سیاسی امروز. نفتکش VLCC یک دارایی چندساله است. وقتی شرکت ها میلیاردها دلار برای ساخت ناوگان جدید هزینه می کنند، در واقع دارند احتمال ادامه مسیرهای طولانی تر و پیچیده تر تجارت نفت را در محاسبات خود وارد می کنند.
این همان جایی است که ادعای «کنترل کامل هرمز» با یک سؤال جدی روبه رو می شود. اگر بر اساس ادعای ترامپ ،هرمز واقعاً تحت کنترل کامل آمریکا قرار گرفته و قرار است به سرعت به وضعیت عادی بازگردد، چرا شرکت های بزرگ کشتیرانی باید برای مسیریابی متفاوت نفت جهان، میلیاردها دلار سرمایه گذاری کنند؟
واقعیت میدانی نیز چندان با تصویر «بازگشت هرمز به شرایط عادی» همخوان نیست. رویترز گزارش داده که در ۱۷ سپتامبر فقط سه کشتی تجاری از تنگه عبور کردند، در حالی که میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۷ کشتی بوده است. این آمار نشان می دهد که فاصله وضعیت فعلی تردد کشتی ها با شرایط پیش از جنگ بسیار زیاد است.
در همین شرایط، روایت دیگری نیز از داخل ساختار امنیتی آمریکا شنیده می شود. جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی پیشین کاخ سفید، درباره تلاش واشنگتن برای بازگشایی هرمز گفته است آمریکا برای باز کردن حتی بخشی از این آبراه هزینه سنگینی پرداخته و با وضعیت دشواری روبه رو شده است. او از عبور حدود چهار کشتی در ۲۴ ساعت و درگیر شدن بخش قابل توجهی از توان نظامی آمریکا سخن گفته و وضعیت واشنگتن را «گرفتار شدن» توصیف کرده است.
اینجا یک تناقض قابل توجه شکل می گیرد: رئیس جمهور آمریکا از کنترل کامل هرمز می گوید؛ مقام ارشد پیشین امنیت ملی آمریکا از هزینه سنگین و گرفتار شدن سخن می گوید؛ و بازار جهانی برای آینده ای سرمایه گذاری می کند که در آن ریسک هرمز همچنان وجود دارد.
گزارش CNN درباره آثار جنگ بر اقتصاد جهانی، همین تغییر را از زاویه دیگری توضیح می دهد. مسئله فقط افزایش موقت قیمت نفت نیست. جنگ محاسبات اقتصادی جهان را تغییر داده و برخی آثار آن می تواند حتی پس از پایان درگیری نیز باقی بماند. وقتی یک مسیر حیاتی تجارت جهانی برای مدت طولانی با ریسک مواجه می شود، شرکت ها فقط منتظر بازگشت شرایط سابق نمی مانند؛ آنها برای سناریوی جایگزین سرمایه گذاری می کنند.
هرمز در این میان فقط یک آبراه نیست. یکی از مهم ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است؛ مسیری که هرگونه اختلال در آن، بلافاصله روی نفتکش ها، بیمه، کرایه حمل، قیمت سوخت و در نهایت هزینه تولید و حمل کالا در سراسر جهان اثر می گذارد.
به همین دلیل، آنچه امروز در بازار کشتیرانی رخ می دهد، اهمیت بیشتری پیدا می کند. جهش سفارش VLCCها می تواند به این معنا باشد که فعالان بازار دیگر نمی خواهند امنیت تجارت انرژی را صرفاً بر این ادعا بنا کنند که هرمز همیشه مانند گذشته در دسترس خواهد بود.
این تغییر محاسبه حتی اگر جنگ پایان یابد، به سرعت معکوس نمی شود. نفتکش سفارش داده شده، قرارداد چندساله است؛ زیرساخت جدید، مسیر تجاری جدید و قراردادهای بیمه و حمل ونقل نیز تصمیم هایی نیستند که با یک بیانیه سیاسی رییس جنهور آمریکا به حالت قبل بازگردند.
بنابراین سئوالی که اکنون حاکمان کاخ سفید به آن ماسخ دهند این است که پیروزی ادعایی آمریکا چه نسبتی با واقعیتی دارد که بازار جهانی برای آن هزینه می کند؟
ترامپ می گوید آمریکا در حال شکست دادن ایران است و در نهایت پیروز خواهد شد. اما بازار جهانی، بدون توجه به این روایت، ریسک هرمز را در قیمت ها و سرمایه گذاری های خود وارد کرده است؛ از نفتکش های غول پیکر گرفته تا مسیرهای جایگزین انرژی و افزایش هزینه حمل.
در سیاست ممکن است بتوان آینده را با واژه هایی مانند «پیروزی» توصیف کرد؛ اما بازار باید برای آینده واقعی پول خرج کند.
شاید همین شکاف میان «روایت پیروزی» و «رفتار بازار» یکی از مهم ترین نشانه های تغییری باشد که جنگ در اقتصاد جهانی ایجاد کرده اما ترامپ تلاش می کند با شوهای تبلیغاتی تکراری بویژه در آستانه انتخابات میان دوره ای آمریکا آن را وارونه نشان دهد.
