|
کد خبر
۷۷۴۲۸
کپی شد
در دوره تحریمها، ساخت یک کشتی کانتینری ۸ سال زمان برد!
وبلاگ تین نیوز | گرههای تحریمهای شدید بینالمللی به تدریج در حال گشوده شدن است و از جمله بخشهای مهم كه متاثر از تحریمها و منتظر رفع كامل آن هستند بخش تجارت و بازرگانی به ویژه واردات و صادرات كالا از بنادر جنوبی كشور است.
در این میان، شرایط پساتحریم برای مناطق بندری توام با چالشها و مشكلاتی خواهد بود چراكه طی مدت تحریمها نه تنها زیرساختهای بنادر ترانزیت كالا توسعه نیافت، بلكه به علت كاهش حجم تجارت، روند ركودی داشت. حالا با گشایش روابط اقتصادی بینالمللی به نظر میرسد با افزایش حجم و وزن كالاهای ورودی و خروجی، بنادر كانتینری با مشكلاتی مواجه هستند. ساخت یا خرید كشتیهای كانتینری نیز از جمله مسائل با اهمیت در این حوزه محسوب میشود مبنی بر اینكه ساخت كشتیهای عظیم كانتینری از یك طرف مزیتی دارد، و از طرفی به علت هزینه
ساخت بالا و نداشتن تكنولوژی روز تولید چنین كشتیهایی معایبی نیز وجود دارد. هرچند صنعت كشتیسازی با صد صنعت دیگر بصورت مستقیم و غیر مستقیم مرتبط است اما هزینههای بالا و نبود دانش روز كشتیسازی و زمانبر بودن ساخت در داخل كشور نیز چالشی است كه صنعت كشتیسازی داخلی با آن درگیر است.
در خصوص این موضوعات و چالشها با بهزاد الصفی، كارشناس و مشاور امور بینالمللی مدیركل بنادر و دریانوردی استان هرمزگان به گفتوگو نشستیم. از جمله نكاتی كه مشاور مدیرعامل بندر شهید رجایی در خصوص ساخت كشتی بدان اشاره میكند و گویای وضعیت و شرایط صنعت كشتیسازی داخلی است، این بود كه به گفته وی «در دوره تحریمها، ساخت یك كشتی كانتینری 8 سال زمان برد!» از سوی دیگر ایران به دلیل داشتن مزیتهایی همچون موقعیت جغرافیایی و دارا بودن سه كریدور ترانزیتی بینالمللی مهم و ثبات نسبی سیاسی و اقتصادی كه در
شرایط حاضر وجود دارد، موجب جذب سرمایهگذاران خارجی و تمایل آنها برای ورود به بازار ایران شده است.
به گفته بهزاد الصفی خیلی از كشورها مایل و راغب هستند كه فعالیت خودشان را با بنادر ایران آغازكنند، در چند ماه اخیر مرتبا نمایندگان خارجی از شركتهای كشتیرانی، شركتهای لجستیكی، صاحبان عمده كالا، حتی مقامات دولتی از بندر شهید رجایی مرتبا دیدار كردهاند؛ كشورهای ژاپن، تایلند، بلژیك و چین كه به صورت مرتب از این بندربازدید میكنند. مشروح این گفتوگو را پیش رو دارید.
فضای جدیدی در كشور در حال شكلگیری است، به گونهیی كه طی دو ماه آینده تحریمها رفع خواهند شد. به نظر جنابعالی در این فضا، حوزه حملونقل دریایی با چه چالشهایی مواجه است، چه مسالهیی از همه مهمتر است كه بنادر حملونقل كالا با آن درگیر خواهند شد؟ آیا واقعا بنادر ایران توانایی و ظرفیت پذیرش كالا و كانتینرهایی كه بعد از تحریمها به ایران میآیند را دارند ؟
در زمان قبل از تحریمها و امید به لغو تحریمها چه فعالیتهایی برای رویارویی با فضای جدید انجام شد؟
به گفته بهزاد الصفی خیلی از كشورها مایل و راغب هستند كه فعالیت خودشان را با بنادر ایران آغازكنند، در چند ماه اخیر مرتبا نمایندگان خارجی از شركتهای كشتیرانی، شركتهای لجستیكی، صاحبان عمده كالا، حتی مقامات دولتی از بندر شهید رجایی مرتبا دیدار كردهاند؛ كشورهای ژاپن، تایلند، بلژیك و چین كه به صورت مرتب از این بندربازدید میكنند. مشروح این گفتوگو را پیش رو دارید.
فضای جدیدی در كشور در حال شكلگیری است، به گونهیی كه طی دو ماه آینده تحریمها رفع خواهند شد. به نظر جنابعالی در این فضا، حوزه حملونقل دریایی با چه چالشهایی مواجه است، چه مسالهیی از همه مهمتر است كه بنادر حملونقل كالا با آن درگیر خواهند شد؟ آیا واقعا بنادر ایران توانایی و ظرفیت پذیرش كالا و كانتینرهایی كه بعد از تحریمها به ایران میآیند را دارند ؟
حجم زیاد ورود كالا به ایران به دو عامل مهم بستگی دارد، یكی وضعیت اقتصادی كشور است كه از آن به «نرخ رشد اقتصادی» تعبیر میشود. باید دید این نرخ در آینده به چه میزان خواهد بود؛ دوم به سیاست دولت باز میگردد.
باید دید دولت تا چه میزان میخواهد درهای كشور را به روی «واردات» باز كند؛ به این دلیل كه ممكن است برای كنترل تورم را در دست داشته باشد، تمایل زیادی نخواهد داشت كه واردات بیرویه مثل قبل داشته باشیم،
ولی به هر حال چون كشور ما یك جمعیت 80 میلیونی داشته و با وجود رفع تحریمها پنجره جدیدی به روی جهان باز میشود؛ خیلی از كشتیرانیها، بنادر، شركتهای لجستیكی و صاحبان كالا امیدوارند كه با بنادر ایران دوباره همكاری خود را آغاز كنند و طبق تحقیقات صورت گرفته بازار داغ و عطش زیادی در آنسوی مرزها وجود دارد كه با ایران همكاری مجدد داشته باشند.
این عطش به خاطر مزیتهایی همچون موقعیت جغرافیایی و دارا بودن سه كریدور ترانزیتی بینالمللی مهم و ثبات سیاسی، اقتصادی كه وجود دارد، باعث میشود جهانیان تمایل وارد شدن به بازار ایران را داشته باشند و ما هم در این زمینه باید بازاریابیهای لازم را انجام دهیم و نشان دهیم بنادر و صنعت دریایی ما آمادگیهای لازم برای ورود و پذیرش و پیوند با چرخه دریایی جهان را دارند و وارد عرصه تجارت دریایی جهان شود.
ولی یك نگرانی هم وجود دارد كه با شرایط جدید صنعت كشتیسازی خودمان را فراموش كنیم و اگر كشتیسازی جمهوری اسلامی ایران اخیرا اعلام كرده كه تعداد كشتیها را از 150 به 250 كشتی افزایش دهد، به نحوی كه رتبه جهانی كشتیرانی ایران در كوتاهمدت به پانزدهمین خط كانتینری كشتیرانی جهان و در بلندمدت به دهمین خط تبدیل شود؛
و با وجود این، این نگرانی وجود دارد كه تمامی سفارشهای ساخت كشتی را به چین و كره بدهیم و برای آنها بازار خوبی تعریف شود و صنعت كشتیسازی داخلی خودمان فراموش شود؛ هرچند چالش دیگری كه وجود دارد این است كه آیا همانطور كه كشتیرانیهای بزرگ دنیا تمایل دارند كه در بنادر ایران پهلو بگیرند، بنادر دنیا نیز پذیرای كشتیهای ایران هستند؟ و این مهم یكی از خواستههای دولت است.
باید دید دولت تا چه میزان میخواهد درهای كشور را به روی «واردات» باز كند؛ به این دلیل كه ممكن است برای كنترل تورم را در دست داشته باشد، تمایل زیادی نخواهد داشت كه واردات بیرویه مثل قبل داشته باشیم،
ولی به هر حال چون كشور ما یك جمعیت 80 میلیونی داشته و با وجود رفع تحریمها پنجره جدیدی به روی جهان باز میشود؛ خیلی از كشتیرانیها، بنادر، شركتهای لجستیكی و صاحبان كالا امیدوارند كه با بنادر ایران دوباره همكاری خود را آغاز كنند و طبق تحقیقات صورت گرفته بازار داغ و عطش زیادی در آنسوی مرزها وجود دارد كه با ایران همكاری مجدد داشته باشند.
این عطش به خاطر مزیتهایی همچون موقعیت جغرافیایی و دارا بودن سه كریدور ترانزیتی بینالمللی مهم و ثبات سیاسی، اقتصادی كه وجود دارد، باعث میشود جهانیان تمایل وارد شدن به بازار ایران را داشته باشند و ما هم در این زمینه باید بازاریابیهای لازم را انجام دهیم و نشان دهیم بنادر و صنعت دریایی ما آمادگیهای لازم برای ورود و پذیرش و پیوند با چرخه دریایی جهان را دارند و وارد عرصه تجارت دریایی جهان شود.
ولی یك نگرانی هم وجود دارد كه با شرایط جدید صنعت كشتیسازی خودمان را فراموش كنیم و اگر كشتیسازی جمهوری اسلامی ایران اخیرا اعلام كرده كه تعداد كشتیها را از 150 به 250 كشتی افزایش دهد، به نحوی كه رتبه جهانی كشتیرانی ایران در كوتاهمدت به پانزدهمین خط كانتینری كشتیرانی جهان و در بلندمدت به دهمین خط تبدیل شود؛
و با وجود این، این نگرانی وجود دارد كه تمامی سفارشهای ساخت كشتی را به چین و كره بدهیم و برای آنها بازار خوبی تعریف شود و صنعت كشتیسازی داخلی خودمان فراموش شود؛ هرچند چالش دیگری كه وجود دارد این است كه آیا همانطور كه كشتیرانیهای بزرگ دنیا تمایل دارند كه در بنادر ایران پهلو بگیرند، بنادر دنیا نیز پذیرای كشتیهای ایران هستند؟ و این مهم یكی از خواستههای دولت است.
مهمترین چالش پیش روی بنادر كشور چیست؟
این كه بتوانیم سهم حملونقل ریلی را دربنادرمان افزایش دهیم؛ در بنادرمعتبر خارجی در دنیا حدود 25 درصد از كل ورود و خروج كالا با كانتینر به وسیله ریل انجام میشود؛ و این با توجه به مزیتهای ارزان بودن و حفظ محیط زیست و تصادفات كم جادهیی و طی چند سال پیش سهم حملونقل ریلی در بندر رجایی 5درصد بود كه در حال حاضر سیاستهای ما در زمینه ارتقای این سهم به 12درصد است.
در این راستا اقداماتی از قبیل تامین 53 كیلومتر خط ریلی دربندر رجایی را انجام دادهایم تا 4 میلیون تن كالا را با قطار حمل كردهایم.
دومین مساله طرحهای توسعهیی زیر ساخت بندر شهید رجایی است كه با صرف میلیاردها تومان در نظر گرفته بودیم اما رشدی را كه در نظر داشتیم نداشته است.
مورد دیگر آن است كه سرعت ساخت و ساز ترمینالهای كانتینری در بندر رجایی رشد سریعی نداشته، چرا كه یكی از مسائل مهم در بندر كانتینری مانند شهید رجایی تامین زیرساختهای كانتینری است، چرا كه بعد از تحریمها باید فضای مورد نیاز برای پذیرا بودن كالا را داشته باشیم كه حجم بسیار بیشتری از حال حاضر را طلب میكند.
مورد دیگر آن است كه سرعت ساخت و ساز ترمینالهای كانتینری در بندر رجایی رشد سریعی نداشته، چرا كه یكی از مسائل مهم در بندر كانتینری مانند شهید رجایی تامین زیرساختهای كانتینری است، چرا كه بعد از تحریمها باید فضای مورد نیاز برای پذیرا بودن كالا را داشته باشیم كه حجم بسیار بیشتری از حال حاضر را طلب میكند.
سومین مورد مساله پورت اپراتوری بزرگترین بندر كانتینری ایران یعنی بندر شهید رجایی است كه باید تعیین تكلیف شود؛ انتخاب پیمانكار و انتخاب ترمینال اپراتور كانتینری كه در پیچ و خم اداری مانده و بلاتكلیف است.
موضوع پورت اپراتور اگر تعیین تكلیف شود، استراتژیش تضمین میشود، سرمایهگذارش مشخص میشود و باعث میشود این بندر سریعتر رشد میكند.
در حال حاضر بنادر ما، با محوریت بندر شهید رجایی كه بزرگترین و مهمترین بندر كانتینری ترانزیت كالا است، چه مشكلات زیر ساختی دارند؟
همانطور كه مستحضر هستید مشكلات زیرساختی را در ابتدا باید حل كنیم تا بتوانیم با شرایط جدید منطبق شویم. در حال حاضرعملیات ساخت و ساز فاز2 و 3 ترمینال كانتینری شهید رجایی، در حال توسعه است، فاز 2 ترمینال كانتینری ساخته شده ولی كرینها كه تجهیزات مخصوص تخلیه و بارگیری كانتینر هستند هنوز نصب نشدهاند؛
18 دستگاه گنتری كرین به علاوه 44 دستگاه ترانستینر قرار بوده كه سالهای قبل خریداری شود و در ترمینال شهید رجایی نصب نشده است، برای همین است كه ظرفیت ترمینال كانتینری بندر در همان حد 3میلیون و 300 كانتینر باقی مانده اگر این دستگاهها نصب شده بود ظرفیت ترمینال كانتینری بندر به 6میلیون كانتینر افزایش پیدا كرده بود.
18 دستگاه گنتری كرین به علاوه 44 دستگاه ترانستینر قرار بوده كه سالهای قبل خریداری شود و در ترمینال شهید رجایی نصب نشده است، برای همین است كه ظرفیت ترمینال كانتینری بندر در همان حد 3میلیون و 300 كانتینر باقی مانده اگر این دستگاهها نصب شده بود ظرفیت ترمینال كانتینری بندر به 6میلیون كانتینر افزایش پیدا كرده بود.
مورد بعدی این هست كه عملیات ساخت و ساز ترمینال سوم كانتینری بندر هم روند كندی دارد اگر این روند رشد داشت، ظرفیت ترمینال به 8میلیون كانتینر افزایش پیدا میكرد، در حال حاضر ظرفیت ترمینال كانتینری بندر جبل علی 16میلیون است و ما برای اینكه بتوانیم رقابت بیشتری با بنادر منطقه داشته باشیم، طرحهای توسعه را چه در زیرساخت و چه روساخت روند سریعتر و اقتصادیتری را ببخشیم.
در واقع باید بتوانیم اسكلههای بیشتری در بندر تعریف كنیم تا بتوانیم از این طریق كشتیهای بیشتری را در بندر پهلو دهیم؛ این اسكلههای در حال ساخت و ساز با دو مشكل روبرو هستند؛ تجهیزاتی كه باید روی اسكلهها نصب شود را نیاوردهایم، و سرعت ساخت ترمینالهای كانتینری بندر سرعت لازم را ندارد؛ و عملیات ساخت و ساز كندی دارد.
در زمان قبل از تحریمها و امید به لغو تحریمها چه فعالیتهایی برای رویارویی با فضای جدید انجام شد؟
با توجه به پیش بینیهایی كه در جهت افزایش ظرفیتها داشتیم، ساخت ترمینال 3 كانتینری را از یكسالونیم قبل شروع كردیم، ولی یكشبه نمیتوان زیرساختها را اصلاح كرد، به هر حال در زمان تحریمها وضعیت مالی دولت و سازمان بنادر بد شد و به هرحال ساخت و سازهای ترمینالهای كانتینری و بندری و اسكلهها هزینه بر است و حال امیدواریم با رفع تحریمها وضعیت مالی هم بهبود پیدا كند و در زیرساختهای بندری سرمایهگذاری كنیم و به سرانجام برسانیم.
یكی از سیاستهای عمده سازمان بنادر این است كه صرفا روی بندرشهید رجایی تمركز نداشته باشد و روی سایر بنادر را هم فعال كند، به عنوان مثال در حال حاضر بندر بوشهر كه ترمینال كانتینری مجهزی دارد و دومین پورت بندر كانتینری ایران شده است، طرحهای توسعهیی دیگر كه در بندر چابهار انجام شده است.
در زمینه مسافری چه مشكلهای زیرساختی داریم؟
به این دلیل كه ما فرهنگ دریایی را در كشور تعریف نكردهایم، مردم با دریا و سفرهای دریایی میانهیی ندارند، ترمینالهای مسافری ما باید استانداردسازی و مجهز شوند.
در زمینه حمل بار چه مشكلات زیر ساختی داریم؟ در مقایسه با كشورهای توسعه یافته با لحاظ این موضوع كه ما از نظر بالقوه ظرفیتها و شرایط خوبی در بنادرمان داریم اما یك سری فاكتورهای توسعه یافتگی را نداریم، با این تفاسیر چه شرایطی را باید در بنادرمان تعریف كنیم؟
بحث آی-تی و پورت كامیونیتی سیستم، سیستم شبكههای اطلاعاتی و گمرك و بندر و قرنطینه و استاندارد با گذرنامه باید مرتبط و لینك باشد كه نیست، باید با سازمان پایانهها و حملونقل و راه آهن باید متصل باشد كه هنوز برقرار نشده است.
دوم ایجاد شبكه ایجاد آی-تی در گمرك است كه در مواردی اتفاق میافتد تا 7 ساعت سیستم آی- تی و نرم افزاری گمرك با قطعی مواجه شود و باعث میشود كه حجم زیادی از كامیونها در بندر صف طولانی ایجاد كنند و حتی اجازه خروج پیدا نمیكنند، كه باعث میشود بار در بنادر بماند و هزینههای حملونقل را افزایش دهد و منجر به افزایش قیمت كالا در كشور و گرانی شود، یكی از عمدهترین چالشهای ما بحث آی-تی است.
بحث سیستم نرم افزاری و آی-تی بنادر باید در تعامل و در خدمت ورود و خروج كالا باشد.
بحث سیستم نرم افزاری و آی-تی بنادر باید در تعامل و در خدمت ورود و خروج كالا باشد.
تاسیسات و زیر ساختهای بنادر هم باید هرچه سریعتر نوسازی شوند، تا بتوانیم مدرنتر و پیشرفتهتر و كارآتر عمل كنیم.
در زمینه سرمایهگذاری خارجی در بنادر، با توجه به اینكه زمینه تخصصی حرفه شما با امور بینالملل بنادر در ارتباط هست، و طبق تجربهیی كه دارید چه سیاستها و نگاه و اندیشهیی را برای رویارویی با سرمایهگذار خارجی باید در نظر بگیریم؟
یكی از مهمترین اولویتهای سازمان بنادر جذب سرمایهگذار است، چه داخلی و چه خارجی؛ البته در طی چند سال اخیر ما در جذب سرمایهگذار داخلی خیلی خوب توانستیم عمل كنیم اما در جذب سرمایهگذار خارجی عملكرد موفقی نداشتیم، در دنیای امروز تمامی كشورها دنبال این هستند كه شرایط ورود سرمایهگذار خارجی را به كشورشان فراهم كنند.
شاخص جذب سرمایه خارجی (Foreign Direct Investment) یكی از شاخصهای معتبر بانك جهانی است به این معنا كه یك كشور چقدر توانسته جذب سرمایهگذار خارجی را فراهم كند.
جذب سرمایهگذار خارجی یعنی آن كشور ثبات سیاسی، اقتصادی، و میتوانی شرایطی را فراهم كنی كه رغبت در سرمایهگذار ایجاد كنی. اگر ما میتوانستیم در سرمایهگذاری خارجی فعالتر باشیم، باعث میشد كه هم دانش فنی در كشور ورود پیدا میكرد، مدیریت جدید و نو در كشور انتقال پیدا میكرد، مخصوصا بنادر، و به هرحال ورود سرمایه و سرمایهگذار خارجی مثل یك خون جدیدی است كه وارد چرخه بنادر میشود.
با این حال با توجه به اینكه شرایط ساختاری اقتصادی كشورمان در چند سال اخیر به دلیل تحریمها نمیتوانستیم از فرصت سرمایهگذاری خارجی سودی ببریم، با این حال با رفع تحریمها امیدواریم بتوانیم از حضور سرمایهگذاران خارجی در بنادر استفاده كنیم.
شاخص جذب سرمایه خارجی (Foreign Direct Investment) یكی از شاخصهای معتبر بانك جهانی است به این معنا كه یك كشور چقدر توانسته جذب سرمایهگذار خارجی را فراهم كند.
جذب سرمایهگذار خارجی یعنی آن كشور ثبات سیاسی، اقتصادی، و میتوانی شرایطی را فراهم كنی كه رغبت در سرمایهگذار ایجاد كنی. اگر ما میتوانستیم در سرمایهگذاری خارجی فعالتر باشیم، باعث میشد كه هم دانش فنی در كشور ورود پیدا میكرد، مدیریت جدید و نو در كشور انتقال پیدا میكرد، مخصوصا بنادر، و به هرحال ورود سرمایه و سرمایهگذار خارجی مثل یك خون جدیدی است كه وارد چرخه بنادر میشود.
با این حال با توجه به اینكه شرایط ساختاری اقتصادی كشورمان در چند سال اخیر به دلیل تحریمها نمیتوانستیم از فرصت سرمایهگذاری خارجی سودی ببریم، با این حال با رفع تحریمها امیدواریم بتوانیم از حضور سرمایهگذاران خارجی در بنادر استفاده كنیم.
هیاتهای خارجی كه در حال حاضر برای سرمایهگذاری وارد بنادر میشوند، بیشتر در چه زمینههایی تمایل به سرمایهگذاری دارند، در زمینه تجهیزات یا زیرساختها؟
با توجه به موقعیت جغرافیایی ویژه و موقعیت سیاسی، اقتصادی خوبی كه ایران دارد، خیلی از كشورها مایل و راغب هستند كه فعالیت خودشان را با بنادر ایران آغاز كنند، در چند ماه اخیر مرتبا نمایندگان خارجی از شركتهای كشتیرانی، شركتهای لجستیكی، صاحبان عمده كالا، حتی مقامات دولتی از بندر شهید رجایی مرتبا دیدار كرده اند؛
كشورهای ژاپن، تایلند، بلژیك، چین كه به صورت مرتب از این بندر بازدید میكنند و خیلی مایل هستند كه دوباره فعالیت خودشان را با بنادر ما آغاز كنند، در زمینههایی مثل ساخت ترمینالهای كانتینری، ترمینالهای بندری، ساخت مراكز لجستیكی برای مراكز توزیع كالا، سایت توزیع خودروهای وارداتی كه از كره جنوبی وارد میشوند.
كشورهای ژاپن، تایلند، بلژیك، چین كه به صورت مرتب از این بندر بازدید میكنند و خیلی مایل هستند كه دوباره فعالیت خودشان را با بنادر ما آغاز كنند، در زمینههایی مثل ساخت ترمینالهای كانتینری، ترمینالهای بندری، ساخت مراكز لجستیكی برای مراكز توزیع كالا، سایت توزیع خودروهای وارداتی كه از كره جنوبی وارد میشوند.
چطور میتوانیم از كشتیسازی داخلی خودمان حمایت كنیم؟
بطور كلی صنعت كشتیسازی با 40 صنعت ارتباط مستقیم و با60 صنعت ارتباط غیرمستقیم دارد، یعنی اگر كشتیسازی ما فعال شود، زیرشاخههای حدود 100 صنعت مستقیم و غیرمستقیم فعال میشود، برای همین صنعت كشتیسازی، صنعت مادر و حساسی است.
اما یكی از ایرادها یا چالشهایی كه وجود دارد، این است كه ما در چند سال اخیر به ساخت كشتیهای بزرگ روی آوردهایم، مثلا تركیه را در نظر بگیرید كه چهارمین كشور سازنده كشتی در جهان است، یكی از رموز موفقیتشان این است كه تركها مثل ما به ساخت كشتیهای غولپیكر روی نیاوردند، بلكه به ساخت كشتیهای كوچك و كایاك، كشتیهای لوكس مسافری روی آوردهاند و با آلمانها قراردادهای همكاری منعقد كردند كه باعث ورود سرمایه و دانش علمی آلمانها با این كشور شد؛
اگر به جای ساخت كشتیهای بزرگ به ساخت كشتیهای كوچك روی میآوردیم و همچنین صنعت تعمیر كشتی میتوانست موفقتر باشد، و با توجه به اینكه سالانه 50هزار كشتی از تنگه هرمز عبور میكند، اگر شركتهای بزرگ ساخت كشتی ما با توجه به پتانسیلی كه در جنوب كشور و در دریا وجود دارد میتوانست روی تعمیرات تمركز كند.
اما یكی از ایرادها یا چالشهایی كه وجود دارد، این است كه ما در چند سال اخیر به ساخت كشتیهای بزرگ روی آوردهایم، مثلا تركیه را در نظر بگیرید كه چهارمین كشور سازنده كشتی در جهان است، یكی از رموز موفقیتشان این است كه تركها مثل ما به ساخت كشتیهای غولپیكر روی نیاوردند، بلكه به ساخت كشتیهای كوچك و كایاك، كشتیهای لوكس مسافری روی آوردهاند و با آلمانها قراردادهای همكاری منعقد كردند كه باعث ورود سرمایه و دانش علمی آلمانها با این كشور شد؛
اگر به جای ساخت كشتیهای بزرگ به ساخت كشتیهای كوچك روی میآوردیم و همچنین صنعت تعمیر كشتی میتوانست موفقتر باشد، و با توجه به اینكه سالانه 50هزار كشتی از تنگه هرمز عبور میكند، اگر شركتهای بزرگ ساخت كشتی ما با توجه به پتانسیلی كه در جنوب كشور و در دریا وجود دارد میتوانست روی تعمیرات تمركز كند.
تجربهیی كه من در زمینه ساخت كشتی دیدم، این بود كه ساخت یك كشتی كانتینری دركشور ما 8سال به طول انجامید. البته تحریمها هم در این میان خیلی تاثیر گذاشت كه از فاكتورهای تاثیرگذار این زمینه میتوان به دانش علمی، تامین قطعات و اینكه یك سری موسسات ردهبندی معتبری در سطح دنیا وجود دارد كه از همان ابتدا كه كشتی ساخته میشود، میآیند و بازرسیهای فنی از روند ساخت كشتی میكنند كه مجوز به آب انداختن كشتی را میدهند،
در زمان تحریمها به علت نیامدن این شركتها و ندادن مجوز به كشتیهای ما، فرصت تردد در آبهای جهان و مجوزش از كشور ما گرفته شد. موسسات ردهبندی و نظارت بر روند ساخت كشتی از انگلیس و نروژ و آلمان بودند كه در زمان تحریمها با ایران همكاری نداشتند.
در زمان تحریمها به علت نیامدن این شركتها و ندادن مجوز به كشتیهای ما، فرصت تردد در آبهای جهان و مجوزش از كشور ما گرفته شد. موسسات ردهبندی و نظارت بر روند ساخت كشتی از انگلیس و نروژ و آلمان بودند كه در زمان تحریمها با ایران همكاری نداشتند.
با توجه به اینكه ما زمان زیادی در تحریمها به سر بردیم و برخی نیازهای صنعت كشتیسازی را نمیتوان با وجود تحریم سركوب كرد، در چه زمینههایی به خودكفایی دست پیدا كردیم؟
من دو واژه را در این زمینه تعریف میكنم، مزیت نسبی و مزیت مطلق، ممكن است كشور آلمان در زمینه ساخت مثلا عروسك توانا باشد اما وقتی میبیند مزیتی برایش ایجاد نمیشود به صنعت دیگری روی میآورد،
ما در زمینه ساخت كشتیهای بزرگ مزیت مطلق اقتصادی را نداشتیم و یك مقدار احساساتی عمل كردیم و منابع خودمان را هدر دادیم و به جای ساخت كشتیهای بزرگ به سمت ساخت كشتیهای كوچك روی میآوردیم و در زمینه تعمیرات وارد میشدیم تا بتوانیم مزیت مطلق برای خودمان تعریف كنیم.
ما در زمینه ساخت كشتیهای بزرگ مزیت مطلق اقتصادی را نداشتیم و یك مقدار احساساتی عمل كردیم و منابع خودمان را هدر دادیم و به جای ساخت كشتیهای بزرگ به سمت ساخت كشتیهای كوچك روی میآوردیم و در زمینه تعمیرات وارد میشدیم تا بتوانیم مزیت مطلق برای خودمان تعریف كنیم.
فكر كنید فرصت یك ماه و نیمه تا رفع كامل تحریمها به سرآمده و كشورهای مختلف در حال ورود به بنادر ایران هستند و در خواستهای متعدد از كشورهای مختلف داریم، صادقانه چه هراسی وجود دارد كه رویاررویی را برایمان سخت میكند؟
یك نگرانی است كه آیا واقعا بنادر ایران توانایی پذیرش و سرویس دهی به حجم بالای كانتینرها را دارند یا نه؟ یعنی همان موضوع زیرساختها.
یك مورد دیگر این است كه كشتیهای ما هم بتوانند در دریاهای غرب و كشورهای دیگر تردد كنند.