|
کد خبر
۱۱۳۷۱۳
کپی شد
هیاهو برای هیچ
هفتهنامه حمل ونقل|
نرگس رسولی: بیش از یک هفته از انعقاد مجدد قرارداد ساخت ۱۰ فروند کشتی توسط کره ایها برای کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران میگذرد اما هنوز هم تبعات این ثبت سفارش فروکش نکرده است. کشتی سازان و کشتیداران دو دسته شدهاند و با یار کشی از مسئولان دولتی و غیردولتی سعی دارند ادعای خود مبنی بر حقخواهی شان را اثبات کنند.
کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران که خود سفارش دهنده این کشتی هاست مدعی است که ساخت با تأخیر چند ساله نمیتواند نیاز روز کشتیرانی را پاسخ گو باشد و بهتر است تا زمانی که سازندگان داخلی توان ساخت کشتی تحت زمانی واحد که در قرارداد مشخص شده است تحویل دهند، سفارشات کشتیسازی را به کشتی سازان خارجی خواهند داد.
از سوی دیگرکشتی سازان هم متحد شدهاند واعلام میکنند توان ساخت هر نوع کشتی را دارند و تنها چشم انتظار ثبت سفارش شرکتهای کشتیرانی هستند. کشتی سازان حتی موضوع تأخیر بیش از ده سال خود در تحویل کشتیهای که پیش از این به کشتیرانی و نفت کش قول ساخت آن را داده بودند را نیز به موضوع تحریمها و عدم توانمندی نسبت دادند که تاکنون رفع شده و حالا میتوانند هر نوع کشتی که به آنها سفارش داده شود را بسازند.
این دعوا به قدری بالا گرفته است که حتی کار به فرمانده خاتم الانبیا و دفتر وزرای صنعت معدن وتجارت و راه و شهرسازی هم رسید تا این مسئولان هم به اظهار نطر بپردازند و هر کدام به نوعی به حمایت از یک طرف دعوا بپردازند.
البته این ادعا به اینجا ختم نشد و گویا مدیرعامل ایزو ایکو که یک روز پیش از اعلان رسمی انعقاد دوباره قرارداد ایران و کره در جمع خبرنگاران حاضر شده بود در مواجه با این سؤال که چرا داخلیها ثبت سفارش خود را به شما نمیدهند به جای پاسخ گویی گریه کرد تا اگر صدای توانمندیش به گوش مدیران شرکتهای کشتیرانی نمیرسد اما جو رسانهای اشکهایش به گوش آنها برسد.
و اما ماجرا از چه قرار است؟
مسئولان شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران میگویند که در سال ۲۰۰۸ و پیش از تحریمهای غربی قراردادی را با شرکت کرهای هیوندا برای ساخت ۱۰ کشتی منعقد کردهاند و برای آن نیز پیش پرداختی به حساب طرف کرهای میریزند اما با شروع تحریمهای غربی شرکت کرهای به یکباره قرارداد را معلق کرده حتی بخاطر خرید تجهیزات لازم برای کشتیهایی که قرار بود بسازد نیز خواستار غرامت از طرف ایرانی میشود.
به این جهت پول پرداخت شده طرف ایرانی در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تاکنون در حساب شرکت کرهای باقی میماند تا زیان بیشتری متوجه ایران نگردد و حالا بعد از ۷ سال و با رفع تحریمها و رأی لغو قرارداد شکسته شد و مجددا مذکرات آغاز شد و بعد از یک سال و اندی قرارداد با پیش شرط اینکه کرهای خود فاینانسور ساخت ۶ فروند کشتی باشند منعقد شد.
همزمانی انتشار خبر انعقاد قرارداد با کره ایها و اشکهای رضاییان مدیرعامل ایزوایکو موجب شد تا حاشیههای بیشتر از متن برای قراردادهای کشتیسازی به وجودآید. کار به جایی رسید که فرمانده قرارگاه خاتم الاانبیاء سریعا در نشستی خبری از رئیس جمهور بخواهد تا قرارداد با کره ایها را فسخ کند و درنهایت کار به پاسخ گویی معاون اول و وزرا رسید.
اسحاق جهانگیری معاون اول که نمیخواست مبسوط به این ماجرا پاسخ دهد به زمان انعقاد این قرارداد اشاره کرده و اعلام کرد که این قرارداد مربوط به سالها قبل و دوران پیش از تحریم بوده که بهدلیل تحریمهای بینالمللی، یکطرفه از سوی کره ایها معلق شده بود و حال، در فضای پسابرجام امکان احیای قرارداد فراهم شده است.
گویا جهانگیری هم قصد نداردتا این ماجرا را بیش از حد ادامه دهدو تمایل دولت به فیصله دادن ماجرایی است که ممکن است ناتوانمندی کشتی سازان را به رخ بکشد.
پوشیده نیست که قرارگاه خاتم بعنوان مالک یکی از بزرگترین کشتیسازیهای کشور (صدرا) که با استفاده از ابزارهای در اختیارش یکی از طزفیت اصلی فسخ قرارداد کره ایها شده است در کنار مجموعه دیگر دولتی کشور یعنی ایزوایکو در سالهای گذشته نتوانستهاند پرونده مثبتی از ساخت کشتی در کشور به نامشان ثبت کنند و کشتیهای که این مجموعهها ساختهاند به دلایل مختلف نتوانسته تا مدت زیادی اجازه تردد در ابهای بینالمللی را کسب کند که نمونه واضح آن کشتی ایران –کاشان است که حتی در بازدید خبرنگاران از یارد ایزوایکو، بعد از دو ماه از تحویل دادن به کارفرا همچنان در حال رفع عیوب برای کسب استانداردهای لازم بینالمللی است.
قطعا همینطور که کشتی سازان داخلی همچون قرارگاه و ایزوایکو اعلام میکنند ساخت هر کشتی با ایجاد اشتغال زایی و ورود منابع جدید به یاردهای جنوبی موجب گردش مالی این یاردها شده و برای توانمندی داخلی مفید است اما ازسویدیگر عدم تأمین فاینانسور برای ساخت از سوی کشتی سازان داخلی، تحویل دهی به موقع، تأمین تجهیزات، امکان برخورد حقوقی با کشتی ساز در صورت عدم اجرای تعهد و... از جمله معضلاتی است که سفارش دهندگان را مجاب به نشستن پای میز مذاکره با چینیها و کره ایها میکند.
شاید باید در ادبیات دریاییمان این تفاوت را بارها به زبان بیاوریم که قطعا ایران توان ساخت کشتی را دارد که نمونههای آن زیاد هستند اما نمیتوان ایران را کشتی ساز خواند که دلیل آن هم در عدم اجرای تعهدات در قراردادهای قبلی نهفته است.
کشتی ساز بودن نه صرفا یک کارخانه یا یارد دارای زیرساختهای لازم و نیروی انسانی توانمند برای اجرای پروژه است؛ بلکه مجموعهای پیچیده و درهم تنیده از مناسبات و الزامات اقتصادی، بینالمللی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را تشکیل میدهد که بر بستر آن، میتوان توان و ظرفیتهای فنی را به کار گرفت.
موضوعی که یک کارشناس دریایی در تخلیل آن معتقد است«این سخن، البته به معنای فقدان کیفیت ساخت کشتیهای ایرانی نیست.
اتفاقا، بهدلیل آنکه کشتی دارای استانداردهای بسیار ریز بینالمللی است و توسط موسسات ردهبندی بینالمللی هم بررسی و تأیید میشود؛ از لحاظ فنی و مهندسی حتما باید دارای استاندارد جهانی باشد، اما اینکه ما بتوانیم یک کشتی در استاندارد جهانی بسازیم؛ با آنکه یک «کشتیساز» جهانی شویم، متفاوت است.
برای آنکه ایران بتواند «کشتیساز» شود؛ باید تمام معادلات اقتصادی (بهویژه بانک، بیمه و مالیات) ، سیاسی، اجتماعی و بینالمللی آن متناسب با نرمهای جهانی باشد تا بتواند در بازار جهانی با رقبایی که کشور آنها واجد چنین استانداردهایی است، رقابت کند.»
تجربه ناموفق
در سال ۱۳۸۱ و ۸۲ (۲۰۰۳میلادی) شرکت ملی نفتکش ایران ساخت دو فروند کشتی فرآورده بر۳۵هزار تنی را به ایزوایکو و همزمان سه فروند ۳۵ هزارتنی را هم به HMD یا هیوندایی میپو کره جنوبی سفارش داد. سفارشاتی که به کره جنوبی داده شد، پس از هفت ماه اولین کشتی، یک ماه و نیم بعد از آن، دومین کشتی و یک ماه پس از آن نیزکشتی سوم تحویل شرکت ملی نفتکش شد.
به عبارت دیگر در کمتر از ۱۲ ماه سه کشتی فرآورده بر تحویل ما شد. در آن زمان قیمت هر کشتی ۲۵ میلیون دلار بود در صورتی که در زمان آغاز برش فولاد کشتی، قیمت کشتیها به ۳۷ میلیون دلار رسیده بود، اما کره ایها به قرارداد وفادار بودند و قیمت را افزایش ندادند و در نهایت کشتیهایی که قرار بود ۱۳ ماهه تحویل NITC شود طی ۱۱ ماه یعنی دو ماه کمتر تحویل شد.
شرکت ایزوایکو در زمان سفارش ساخت دو کشتی عنوان کرده بود که با قیمت کمتر و در زمان کمتری از کره ایها این دو کشتی را تحویل ما میدهد. پس از گذشت یک سال ایزوایکو قیمت هر کشتی را پنج میلیون دلار افزایش داد که پس از بحثهای بسیار، قیمت هر کشتی ۳۰ میلیون دلار شد. همزمان با این قراردادها، سه فروند نفتکش ۶۳ هزار تنی برای تردد در دریای خزر به کشتیسازی صدرا در نکاء از سوی نفتکش ملی ایران سفارش داده شد.
قیمت هر کشتی ۴۰ میلیون دلار، که با توجه به افزایش قیمت فولاد، کشتیسازیها ۱۵ میلیون دلار به قیمت هر کشتی اضافه کردند و گفتند اگر این مبلغ پرداخت نشود هیچ کدام از کشتیها را نمیسازند. اکنون حدود ۱۳ سال از آن سفارشها میگذرد اما هنوز اولین کشتی نفتکش فرآورده بر تنها ۷۰ درصد و دومین کشتی فقط پنج درصد ساخته شده است و از ۶۲۴ بلوک سه کشتی ۶۳ هزار تنی در شمال، تنها ۶۸ بلوک ساخته شد.
برای ساخت کشتیهای فرآورده بر ۴۶ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار پول پرداخت شد تا حداقل ساخت یکی از آنها کشتی به پایان برسد. به عبارتی حتی پول کشتی دوم صرف کشتی اول شد. این درحالی است که برای ساخت کشتیهای ۶۳ هزار تنی صدرا نکاء ۹۷ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار پول پرداخت شده است، بنابراین به ضرص قاطع میتوان گفت مشکل کشتیسازیهای داخلی مالی نیست بلکه مشکل سوءمدیریت و سازماندهی عدم مدیریت مالی است.
نیم نگاهی به تجربههای گذشته نشان میدهد که گاهی تکیه بر برخی ضرب المثلهای قدیمی هم خالی از لطف نیست؛ و بهتر است آزموده را مجددا نیازماییم.
در طی سالهای گذشته و بر پایه توانمندسازی داخلی صنایع مختلفی همچون خوروسازی و هواپیماسازی مورد ازمون و خطا قرار گرفتند و حالا این روزگار به کشتیسازی رسیده است گو. اینکه بنا به گفته رضاییان مدیرعامل ایزوایکو ایران هم اکنون توانسته است بازار مناسب و گرم تعمیرات کشتیهای مختلف خلیح فارس باشد و در عوض در کشتیسازی جایگاهی ندارد پس چرا اجازه ندهیم این بستر با مهندسی معکوس در ساخت کشتی به توانمندی برسد و زمانی خود را کشتی ساز بدانیم که دیگر نیاز نباشد برای تأخیر در تحویل دهی سفارشاتمان لب به عذرخواهی باز کنیم؟
لینک خبر
کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران که خود سفارش دهنده این کشتی هاست مدعی است که ساخت با تأخیر چند ساله نمیتواند نیاز روز کشتیرانی را پاسخ گو باشد و بهتر است تا زمانی که سازندگان داخلی توان ساخت کشتی تحت زمانی واحد که در قرارداد مشخص شده است تحویل دهند، سفارشات کشتیسازی را به کشتی سازان خارجی خواهند داد.
از سوی دیگرکشتی سازان هم متحد شدهاند واعلام میکنند توان ساخت هر نوع کشتی را دارند و تنها چشم انتظار ثبت سفارش شرکتهای کشتیرانی هستند. کشتی سازان حتی موضوع تأخیر بیش از ده سال خود در تحویل کشتیهای که پیش از این به کشتیرانی و نفت کش قول ساخت آن را داده بودند را نیز به موضوع تحریمها و عدم توانمندی نسبت دادند که تاکنون رفع شده و حالا میتوانند هر نوع کشتی که به آنها سفارش داده شود را بسازند.
این دعوا به قدری بالا گرفته است که حتی کار به فرمانده خاتم الانبیا و دفتر وزرای صنعت معدن وتجارت و راه و شهرسازی هم رسید تا این مسئولان هم به اظهار نطر بپردازند و هر کدام به نوعی به حمایت از یک طرف دعوا بپردازند.
البته این ادعا به اینجا ختم نشد و گویا مدیرعامل ایزو ایکو که یک روز پیش از اعلان رسمی انعقاد دوباره قرارداد ایران و کره در جمع خبرنگاران حاضر شده بود در مواجه با این سؤال که چرا داخلیها ثبت سفارش خود را به شما نمیدهند به جای پاسخ گویی گریه کرد تا اگر صدای توانمندیش به گوش مدیران شرکتهای کشتیرانی نمیرسد اما جو رسانهای اشکهایش به گوش آنها برسد.
و اما ماجرا از چه قرار است؟
مسئولان شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران میگویند که در سال ۲۰۰۸ و پیش از تحریمهای غربی قراردادی را با شرکت کرهای هیوندا برای ساخت ۱۰ کشتی منعقد کردهاند و برای آن نیز پیش پرداختی به حساب طرف کرهای میریزند اما با شروع تحریمهای غربی شرکت کرهای به یکباره قرارداد را معلق کرده حتی بخاطر خرید تجهیزات لازم برای کشتیهایی که قرار بود بسازد نیز خواستار غرامت از طرف ایرانی میشود.
به این جهت پول پرداخت شده طرف ایرانی در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تاکنون در حساب شرکت کرهای باقی میماند تا زیان بیشتری متوجه ایران نگردد و حالا بعد از ۷ سال و با رفع تحریمها و رأی لغو قرارداد شکسته شد و مجددا مذکرات آغاز شد و بعد از یک سال و اندی قرارداد با پیش شرط اینکه کرهای خود فاینانسور ساخت ۶ فروند کشتی باشند منعقد شد.
همزمانی انتشار خبر انعقاد قرارداد با کره ایها و اشکهای رضاییان مدیرعامل ایزوایکو موجب شد تا حاشیههای بیشتر از متن برای قراردادهای کشتیسازی به وجودآید. کار به جایی رسید که فرمانده قرارگاه خاتم الاانبیاء سریعا در نشستی خبری از رئیس جمهور بخواهد تا قرارداد با کره ایها را فسخ کند و درنهایت کار به پاسخ گویی معاون اول و وزرا رسید.
اسحاق جهانگیری معاون اول که نمیخواست مبسوط به این ماجرا پاسخ دهد به زمان انعقاد این قرارداد اشاره کرده و اعلام کرد که این قرارداد مربوط به سالها قبل و دوران پیش از تحریم بوده که بهدلیل تحریمهای بینالمللی، یکطرفه از سوی کره ایها معلق شده بود و حال، در فضای پسابرجام امکان احیای قرارداد فراهم شده است.
گویا جهانگیری هم قصد نداردتا این ماجرا را بیش از حد ادامه دهدو تمایل دولت به فیصله دادن ماجرایی است که ممکن است ناتوانمندی کشتی سازان را به رخ بکشد.
پوشیده نیست که قرارگاه خاتم بعنوان مالک یکی از بزرگترین کشتیسازیهای کشور (صدرا) که با استفاده از ابزارهای در اختیارش یکی از طزفیت اصلی فسخ قرارداد کره ایها شده است در کنار مجموعه دیگر دولتی کشور یعنی ایزوایکو در سالهای گذشته نتوانستهاند پرونده مثبتی از ساخت کشتی در کشور به نامشان ثبت کنند و کشتیهای که این مجموعهها ساختهاند به دلایل مختلف نتوانسته تا مدت زیادی اجازه تردد در ابهای بینالمللی را کسب کند که نمونه واضح آن کشتی ایران –کاشان است که حتی در بازدید خبرنگاران از یارد ایزوایکو، بعد از دو ماه از تحویل دادن به کارفرا همچنان در حال رفع عیوب برای کسب استانداردهای لازم بینالمللی است.
قطعا همینطور که کشتی سازان داخلی همچون قرارگاه و ایزوایکو اعلام میکنند ساخت هر کشتی با ایجاد اشتغال زایی و ورود منابع جدید به یاردهای جنوبی موجب گردش مالی این یاردها شده و برای توانمندی داخلی مفید است اما ازسویدیگر عدم تأمین فاینانسور برای ساخت از سوی کشتی سازان داخلی، تحویل دهی به موقع، تأمین تجهیزات، امکان برخورد حقوقی با کشتی ساز در صورت عدم اجرای تعهد و... از جمله معضلاتی است که سفارش دهندگان را مجاب به نشستن پای میز مذاکره با چینیها و کره ایها میکند.
شاید باید در ادبیات دریاییمان این تفاوت را بارها به زبان بیاوریم که قطعا ایران توان ساخت کشتی را دارد که نمونههای آن زیاد هستند اما نمیتوان ایران را کشتی ساز خواند که دلیل آن هم در عدم اجرای تعهدات در قراردادهای قبلی نهفته است.
کشتی ساز بودن نه صرفا یک کارخانه یا یارد دارای زیرساختهای لازم و نیروی انسانی توانمند برای اجرای پروژه است؛ بلکه مجموعهای پیچیده و درهم تنیده از مناسبات و الزامات اقتصادی، بینالمللی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را تشکیل میدهد که بر بستر آن، میتوان توان و ظرفیتهای فنی را به کار گرفت.
موضوعی که یک کارشناس دریایی در تخلیل آن معتقد است«این سخن، البته به معنای فقدان کیفیت ساخت کشتیهای ایرانی نیست.
اتفاقا، بهدلیل آنکه کشتی دارای استانداردهای بسیار ریز بینالمللی است و توسط موسسات ردهبندی بینالمللی هم بررسی و تأیید میشود؛ از لحاظ فنی و مهندسی حتما باید دارای استاندارد جهانی باشد، اما اینکه ما بتوانیم یک کشتی در استاندارد جهانی بسازیم؛ با آنکه یک «کشتیساز» جهانی شویم، متفاوت است.
برای آنکه ایران بتواند «کشتیساز» شود؛ باید تمام معادلات اقتصادی (بهویژه بانک، بیمه و مالیات) ، سیاسی، اجتماعی و بینالمللی آن متناسب با نرمهای جهانی باشد تا بتواند در بازار جهانی با رقبایی که کشور آنها واجد چنین استانداردهایی است، رقابت کند.»
تجربه ناموفق
در سال ۱۳۸۱ و ۸۲ (۲۰۰۳میلادی) شرکت ملی نفتکش ایران ساخت دو فروند کشتی فرآورده بر۳۵هزار تنی را به ایزوایکو و همزمان سه فروند ۳۵ هزارتنی را هم به HMD یا هیوندایی میپو کره جنوبی سفارش داد. سفارشاتی که به کره جنوبی داده شد، پس از هفت ماه اولین کشتی، یک ماه و نیم بعد از آن، دومین کشتی و یک ماه پس از آن نیزکشتی سوم تحویل شرکت ملی نفتکش شد.
به عبارت دیگر در کمتر از ۱۲ ماه سه کشتی فرآورده بر تحویل ما شد. در آن زمان قیمت هر کشتی ۲۵ میلیون دلار بود در صورتی که در زمان آغاز برش فولاد کشتی، قیمت کشتیها به ۳۷ میلیون دلار رسیده بود، اما کره ایها به قرارداد وفادار بودند و قیمت را افزایش ندادند و در نهایت کشتیهایی که قرار بود ۱۳ ماهه تحویل NITC شود طی ۱۱ ماه یعنی دو ماه کمتر تحویل شد.
شرکت ایزوایکو در زمان سفارش ساخت دو کشتی عنوان کرده بود که با قیمت کمتر و در زمان کمتری از کره ایها این دو کشتی را تحویل ما میدهد. پس از گذشت یک سال ایزوایکو قیمت هر کشتی را پنج میلیون دلار افزایش داد که پس از بحثهای بسیار، قیمت هر کشتی ۳۰ میلیون دلار شد. همزمان با این قراردادها، سه فروند نفتکش ۶۳ هزار تنی برای تردد در دریای خزر به کشتیسازی صدرا در نکاء از سوی نفتکش ملی ایران سفارش داده شد.
قیمت هر کشتی ۴۰ میلیون دلار، که با توجه به افزایش قیمت فولاد، کشتیسازیها ۱۵ میلیون دلار به قیمت هر کشتی اضافه کردند و گفتند اگر این مبلغ پرداخت نشود هیچ کدام از کشتیها را نمیسازند. اکنون حدود ۱۳ سال از آن سفارشها میگذرد اما هنوز اولین کشتی نفتکش فرآورده بر تنها ۷۰ درصد و دومین کشتی فقط پنج درصد ساخته شده است و از ۶۲۴ بلوک سه کشتی ۶۳ هزار تنی در شمال، تنها ۶۸ بلوک ساخته شد.
برای ساخت کشتیهای فرآورده بر ۴۶ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار پول پرداخت شد تا حداقل ساخت یکی از آنها کشتی به پایان برسد. به عبارتی حتی پول کشتی دوم صرف کشتی اول شد. این درحالی است که برای ساخت کشتیهای ۶۳ هزار تنی صدرا نکاء ۹۷ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار پول پرداخت شده است، بنابراین به ضرص قاطع میتوان گفت مشکل کشتیسازیهای داخلی مالی نیست بلکه مشکل سوءمدیریت و سازماندهی عدم مدیریت مالی است.
نیم نگاهی به تجربههای گذشته نشان میدهد که گاهی تکیه بر برخی ضرب المثلهای قدیمی هم خالی از لطف نیست؛ و بهتر است آزموده را مجددا نیازماییم.
در طی سالهای گذشته و بر پایه توانمندسازی داخلی صنایع مختلفی همچون خوروسازی و هواپیماسازی مورد ازمون و خطا قرار گرفتند و حالا این روزگار به کشتیسازی رسیده است گو. اینکه بنا به گفته رضاییان مدیرعامل ایزوایکو ایران هم اکنون توانسته است بازار مناسب و گرم تعمیرات کشتیهای مختلف خلیح فارس باشد و در عوض در کشتیسازی جایگاهی ندارد پس چرا اجازه ندهیم این بستر با مهندسی معکوس در ساخت کشتی به توانمندی برسد و زمانی خود را کشتی ساز بدانیم که دیگر نیاز نباشد برای تأخیر در تحویل دهی سفارشاتمان لب به عذرخواهی باز کنیم؟
لینک خبر