عدم اعتماد یا عدم توانایی؟
نرگس رسولی:
ماجرای کشتی ساز شدن ایران سر درازی دارد. از روزی که کشتیسازی جمهوری اسلامی ایران ۱۵ سال پیش برای حمایت از تولید داخل به تنها کشتی ساز ایرانی سفارش ساخت ۵ کشتی را داد تا امروز که تنها دو ماه است آن هم با تأخیر آخرین کشتی ساخت داخل که قرار بود چهار پنج ساله تحویل کشتی رانی جمهوری اسلامی ایران شود، تحویل داده شده، همچنان ماجرای کشتی ساز شدن ایرانیها و اعتماد به داخلیها کلاف سر در گمی است که میان سفارش دهندگان و سازندگان رد و بدل میشود و هر یک از طرفین ادعایی برای عملکرد خود دارند از توجیهات توانایی و عدم اعتماد سازندگان
و سفارش دهندگان یا هزینههای تمام شده و اعتمادی که وجود ندارد.
این موضوع موجب شده است تا هر بار که خبری از کشتیسازی و قرارداد میشود این موضوع از میان هزاران ماجرای دریایی سر بلند کرده و مجددا دو طرف به انتقاد از عملکرد یکدیگر بپردازند. انتقاداتی که گاهی سر از مجالس رسمی در میآورد و به خط و نشانهایی میرسد که حداقل یک طرف را درگیر زیانهای ناگفته میکند.
همچون روزی که مدیرعامل ایزوایکو در جلسهای رسمی زمانی که صحبتها به اقتصاد مقاومتی ختم میشد و حمایت از توان داخل؛ عنان از کف داد و در مقابل عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی از محمد سعید نژاد رئیس سازمان بنادر و دریانوردی به انتقاد کرد و از وزیر خواست تا از معاونش بپرسد چرا در روزهایی که همه داعیهدار حمایت داخل هستند مجموعه بنادر و دریانوردی کشور و البته نفتکش و کشتی رانی سفارشهای خود را به جای داخلیها ترجیح میدهند در آن سوی آبهای بینالمللی ثبت و سند بزنند.
آن روز هر چند رئیس سازمان بنادر و دریانوردی و دیگر مدیران سفارش دهنده لب فرو بستند و اعتراضی به گفتههای رضاییان مدیرعامل ایزوایکو و البته منطقه اقتصادی بندر عباس نکردند اما شنیدهها حکایت از داشت که پرونده سفارش به داخلیها تا مدت نا معلومی بسته شد و ایزوایکو ماند و تنها بخش فعالش یعنی تعمیرات کشتی که حالا باید حقوق ۵۲۰۰ نفر از کارکنان را تأمین کند.
تعجیل زیان ده
شاید همین عدم سعه صدر رضاییان بود که موجب شد اشکهای اندکش، در جریان نشست خبریاش با خبرنگاران در نیمه آذرماه جاری شود و رسما از سفارش دهندههای داخلی بخواهد به او و مجموعه تحت مدیریتش دوباره اعتماد کنند.
رضاییان که به خوبی میداند کشتی ایران کاشان که دو ماه است به کشتی رانی جمهوری اسلامی ایران تحویل داده است، هنوز از یارد ایزوایکو خارج نشده و همچنان در حال رفع و رجوع ایراداتی است که موسسات ردهبندی برای اعطای تأییدیه تردد این کشتی در بنادر دیگر ازآن گرفته اند؛ سعی میکند در نشست خبریاش با ارائه اطلاعات کلی و تأکید بر اینکه میتوانیم هر نوع کشتی را در هر تناژی بسازیم سمت و سوی قراردادهای جدید کشتی رانی را به سمتی پیش ببرد که پازل کشتیساز شدن ایران با عدم حمایت داخلی عجین شود.
وی حتی با تأکید بر اینکه ما کرهایها را کشتی ساز کردیم عنوان میکند که اگر ایرانیها همان اندازه که به کره ایها سفارش دادهاند به توان داخلی اعتماد میکردند هم اکنون ایران در ساخت کشتی موفقتر از کره بود.
نگاهی به تاریخ کشتیسازی ایران و کرهجنوبی حاکی از آن است که هر دو کشور تقریبا به طور همزمان وارد این صنعت اشتغالزا شدند، اما امروز کرهایها یکی از کشورهای پیشرو و برتر در این عرصه هستند اما صنایع کشتیسازی کشورمان یک روند کُند را در این بخش طی کردهاند که بیشک یکی از دلایل اصلی آن عملکرد بهرهبرداران داخلی حوزه دریا بوده است.
رهاورد حمایت از داخل
حدود ۱۵ سال پیش قرارداد ساخت ۵ فروند کشتی اقیانوس پیما و دو فروند نفتکش بین مدیران وقت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و مدیران شرکت ملی نفتکش با مدیران وقت مجتمع کشتیسازی و صنایع فراساحال ایران (ایزوایکو) امضا میشود. در ادامه به دلایلی از جمله کمتجربگی ایزوایکو، کمبود منابع مالی و... کشتیرانی قرارداد ۲ فروند از کشتیهای خود را فسخ میکند.
ساخت سه فروند دیگر نیز هر چند با تأخیرات پیاپی اما سرانجام به پایان میرسد که آخرین آنها یعنی ایران-کاشان چندی پیش تحویل کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران شد. از دو فروند نفتکش شرکت ملی نفتکش نیز یکی یعنی «ایران-فهیم» به پیشرفت ۹۰ درصدی رسیده و دیگری «ایران-فلق» هنوز در نقطه صفر ساخت قرار دارد.
رهاورد ۱۵ ساله ورود کشورمان به بازار ساخت کشتیهای اقیانوسپیما به اینجا ختم شده که هماکنون بزرگترین مجتمع کشتیسازی خاورمیانه پس از ساخت و تحویل کشتیهای ۲۲۰۰ TEU به کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران از مرحله ساخت کشتیهای صد هزار تنی عبور کرده و توانایی طراحی و ساخت کشتیهای غول پیکر VLCC را بهدستآورده و آن را به اطلاع کشتیرانیهای داخلی رسانده است. این درحالی است که علیاکبر غنجی مدیرعامل کشتیرانی خزر در گفتوگو با «حملونقل» از نیاز ایران به کشتیهای ۱۴۵۰۰ TEU صحبت میکند نه ۲۲۰۰ یا ۲۵۰۰ TEU.
عدم اعتماد به داخلی ها
مدیرعامل مجتمع کشتیسازی و صنایع فراساحل ایران با بیان اینکه «متاسفانه اعتمادی به کشتیسازان داخلی نیست» تصریح کرد: هماکنون به نقطهای رسیدهایم که میتوانیم کاملا با کشتیسازان خارجی رقابت کنیم و هیچ مشکلی در حوزه زمان، قیمت و دانش نداریم. طی ۵ سال اخیر ایزوایکو پروژههای خود را به اتمام رسانده است اما چرا شرکتهای کشتیران داخلی به ما سفارش ندادهاند. در اوج تحریم و نبود منابع مالی کشتیسازی را به نقطه قابل قبولی رساندهایم که نشان میدهد فکری پشت این موضوع بوده است.
بهعنوان نمونه تعمیرات شناورهای ۸۰ هزار تنی ۳۵ روز انجام میشد که امروز به ۱۲ روز کاهش یافته است. حاضریم به کشتیرانیهای داخلی هر تعهدی را بدهیم، سفارش ساخت کشتی را با همان شرایطی که به خارجیها میدهند به ما بدهند، توانایی آن را داریم که سفارشها را در زمان برابر با خارجیها، قیمت و کیفیت برابر بسازیم.
رضاییان حتی برای اینکه نشان دهد حسننیت دارد و حاضر است به تعهداتش عمل کند، با بیان اینکه کشتیسازی امروز کشتیسازی دیروز نیست، میگوید: نمیدانم ایراد کار کجاست که کشتیرانیهای داخلی به خارجیها سفارش میدهند.
قراردادهای جدید
شاید نکته نهفته در این کشمکش همان جایی نهفته است که کشتی رانیها همچنان خاطره تلخ تأخیرات در تحویلگیری با عیب کشتیهایشان را فراموش نکردهاند، دلیلی که موجب شده تا کشتی رانی جمهوری اسلامی ایران در تازهترین قرارداد خود سفارش ساحت ۷ کشتی خود را به کره ایها بدهد و آنها هم تضمین کنند که با فاینانس خودشان از یک سال آینده شروع به تخویل کشتیهایی کنند که میتواند ناوگان کشتیرانی ایران را بیش از پیش در میان رقبا نامدار کند.
در جدیدترین نمونه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران با هیوندای کره جنوبی قرارداد ساخت کشتیها مگاپروژه و تعدادی شناور ۴۹ هزار تنی را امضا کرده است. کشتیهای کانتینری سفارش شده، ابعادی برابر با ۳۶۶ متر طول، ۴۸,۲ متر عرض و ۲۹,۹ متر ارتفاع داشته و تانکرهای حمل مشتقات نفتی و محمولات شیمیایی، ۱۸۳ متر طول، ۳۲,۲ متر عرض و ۱۹,۱ متر ارتفاع دارند.
کشتیهای کانتینری در یاردهای کشتیسازی HHI و تانکرهای حمل مشتقات نفتی و محمولات شیمیایی در یاردهای HMD در شهر اولسان کره، منطبق با آخرین استانداردهای سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO)، شامل مقررات محدود کننده انتشار گازهای NOX ساخته میشوند.
لینک خبر