◄ روند تلفات تصادفات رانندگی در ایران؛ از بحران تا بازگشت تلفات

تصادفات رانندگی در ایران دیگر صرفاً یک مسئله حمل و نقلی یا انتظامی نیست؛ یک مسئله جدی ملی با ابعاد انسانی، اقتصادی، اجتماعی و حتی توسعه ای است.

هر سال هزاران نفر در اثر تصادفات جان خود را از دست می دهند و چند صد هزار نفر نیز مصدوم می شوند؛ بخشی از این مصدومان با آسیب های جسمی و اقتصادی بلندمدت مواجه اند. در کنار هزینه مستقیم درمان و امداد، از دست رفتن نیروی انسانی، کاهش بهره وری، خسارت به خانواده ها و تحمیل هزینه به نظام اجتماعی و اقتصادی کشور، ابعاد واقعی این مسئله را بسیار فراتر از آمار فوتی ها می برد.

اهمیت موضوع زمانی بیشتر روشن می شود که روند بلندمدت تلفات را بررسی کنیم. آمار نشان می دهد ایران در یک مقطع توانسته است تلفات حوادث رانندگی را به طور قابل توجهی کاهش دهد، اما این موفقیت در سال های بعد تثبیت نشد و بخشی از آن کاهش دوباره از دست رفت. بنابراین پرسش اصلی امروز فقط این نیست که «چرا تصادفات زیاد است؟»؛ پرسش مهم تر این است که چه عواملی در دوره کاهش تلفات مؤثر بوده، چرا آن روند متوقف شده و چگونه می توان دوباره یک روند پایدار کاهشی ایجاد کرد؟

روند تلفات؛ یک تصویر ۲۳ ساله

در میانه دهه ۱۳۸۰، کشور با یکی از جدی ترین دوره های تلفات رانندگی مواجه بود. تعداد جان باختگان در سال های ۱۳۸۴ و ۱۳۸۵ به حدود ۲۷ هزار و ۵۰۰ نفر رسید.

در فاصله ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۴، تلفات حدود ۴۰ درصد کاهش یافت. این کاهش یک اتفاق مقطعی نبود و برای چندین سال ادامه پیدا کرد. بررسی های سازمان جهانی بهداشت، در کنار عوامل مختلف، به اجرای جدی تر مقررات کمربند ایمنی، استفاده از کلاه ایمنی موتورسیکلت، کنترل و قوانین ترافیکی، آموزش و فرهنگ سازی و همچنین ارتقای خدمات پیش بیمارستانی و درمانی اشاره می کند.

اما از نیمه دوم دهه ۱۳۹۰، روند نزولی متوقف شد. در حالی که تلفات در سال ۱۳۹۴ به حدود ۱۶٬۶۰۰ نفر رسیده بود، در سال ۱۴۰۴ مجدداً به حدود ۱۹٬۵۰۰ نفر افزایش یافته است.

برای دریافت فایل کامل مقاله، اینجا کلیک کنید.

* فریبرز واحدی مدرس دانشگاه و کارشناس ارشد راه و شهرسازی