◄ مشکلات نداشتن مقررات ملی تعیین سهم ترابری ریلی و جاده ای ترانزیت
در حال حاضر مقررات ملی درباره تعیین سهم و جایگاه ترابری ریلی و جاده ای در ترانزیت وجود ندارد و رشد هر دو دنبال می شود. آیا روند فعلی مطلوب است؟
سید مرتضی ناصریان: مقام معظم رهبری دام ظله در فرمایش یازده آبان ۱۴۰۱ می فرماید: « از لحاظ موقعیّت جغرافیایی؛ ما چهارراه ارتباطات شرق و غرب و شمال و جنوبیم. شما روی نقشه نگاه کنید، نقشه دنیا را بگذارید نگاه کنید؛ ما در یک نقطه حساس هستیم. شرق و غرب از ما می توانند عبور کنند؛ شمال و جنوب هم از ما می توانند عبور کنند. ما یک معبرِ ترانزیتِ بسیار پیشرفته و خوبی می توانیم در دنیا باشیم. البته احتیاج دارد به خطوط راه آهن، خطوط ریلی؛ با جاده نمی شود.»
در جمله انتهایی تاکید شده که حصول به جایگاه شایسته ایران در ترانزیت و حمل و نقل بین المللی با جاده نمی شود.
برای این جمله دو حالت می توان در نظر گرفت:
الف. حمل بار ترانزیت و حمل و نقل بین المللی باید به حمل ریلی معطوف شود و لذا از نظر زیربنایی توسعه زیربناهای ریلی هدف گیری شود.
ب. توسعه حمل ریلی همزمان با حمل جاده ای دنبال شود. از نظر زیربنایی نیز توسعه شبکه زیربنایی جاده ای و ریلی با هم ادامه یابد.
در سند ملی گذر مصوب ستاد ملی گذر و در دیگر اسناد مصوب توسعه زیربنایی ریلی برای کریدورهای بین المللی همزمان با توسعه زیربنایی جاده ای منظور شده است.
سهم کنونی ترابری ریلی در حمل بارهای ترانزیتی زمینی حدود ده درصد است.
عده ای معتقدند ترابری ترانزیتی جاده ای در مجموع زیان ده است چون یارانه های زیادی در بخش جاده ای وجود دارد و همچنین هزینه های خارجی (external costs ) در جاده بالاتر است یعنی حمل بار در جاده موجب افزایش سوانح جاده ای، افزایش تراکم ترافیکی و کاهش سطح سرویس، افزایش نیاز به توسعه شبکه جاده ای و هزینه ی قابل توجه استهلاک جاده ها و انتشار آلاینده ها می گردد. چرا برای حمل بار دیگر کشورها در جاده، هزینه های فوق را متحمل شویم؟
آیا محاسبات در این زمینه صورت گرفته که مجموع هزینه ها و درآمدهای حمل بار ترانزیتی در جاده ها از دیدگاه ملی چقدر است؟
اکنون قیمت سوخت برای حمل بار ترانزیتی در جاده با ناوگان ایرانی یا ناوگان خارجی چقدر است؟
آیا برای حمالی بار خارجی نیز یارانه سوخت پرداخت می گردد؟
البته منافع ترانزیت صرفا مالی و اقتصادی نیست و منافع ژئوپلتیکی و راهبردی هم در موضوع ترانزیت حائز اهمیت هستند.
مقررات ملی درباره تعیین سهم و جایگاه ترابری ریلی و جاده ای در ترانزیت وجود ندارد و رشد هر دو دنبال می شود. آیا روند فعلی مطلوب است؟
البته استفاده از ریل یا جاده به وضعیت زیربنایی و ترابری کشورهای همسایه نیز وابستگی دارد همینطور به ظرفیت ها و قابلیت ها و شاخص های عملکردی راه آهن ایران.
پیشنهاد می شود کارشناسان حمل و نقل در این مورد دیدگاه های خود را ارایه کرده و یک کار پژوهشی برای تعیین شرایط و میزان حمل بار ترانزیتی جاده ای از منظر ملی (حاکمیتی) صورت گیرد.
