برآورد فنی خسارات مستقیم و غیرمستقیم در سه بخش پارس جنوبی، صنایع پتروشیمی و فولاد مبارکه اصفهان
اختلال یا کاهش تولید در سه بخش کلیدی اقتصاد انرژی ایران، یعنی پارس جنوبی، فولاد مبارکه اصفهان و صنایع پتروشیمی، می تواند یکی از مهم ترین شوک های اقتصادی سال های اخیر را ایجاد کند.
در روزهای اخیر اعداد و برآوردهای متفاوتی درباره خسارات جنگ ۱۲ و ۳۹ روزه به زیرساخت های صنعتی و انرژی کشور در فضای مجازی منتشر شده که بخشی از آن ها فاقد مبنای فنی یا اقتصادی روشن است. در این یادداشت تلاش شده با استفاده از ظرفیت های شناخته شده تولید، متوسط قیمت های جهانی و برآوردهای متعارف مهندسی، تصویری اولیه و قابل فهم از ابعاد خسارات احتمالی ارائه شود.
اختلال یا کاهش تولید در سه بخش کلیدی اقتصاد انرژی ایران، یعنی پارس جنوبی، فولاد مبارکه اصفهان و صنایع پتروشیمی، می تواند یکی از مهم ترین شوک های اقتصادی سال های اخیر را ایجاد کند.
پارس جنوبی
در صورت کاهش حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب گاز و حدود ۱۵۰ هزار بشکه میعانات گازی در روز، ارزش عدم النفع مستقیم ناشی از افت تولید طی یک دوره سه ساله می تواند در محدوده ۵۵ تا ۶۰ میلیارد دلار برآورد شود. این عدد صرفاً مربوط به کاهش تولید مستقیم گاز و میعانات بوده و آثار ثانویه ای مانند کمبود خوراک صنایع، افت تولید برق، کاهش صادرات و هزینه های مالی را شامل نمی شود.
برآوردهای اولیه مهندسی نشان می دهد هزینه بازسازی و بازگرداندن بخشی از ظرفیت های آسیب دیده نیز، بسته به سطح خسارت تجهیزات و شرایط تامین قطعات، می تواند حدود ۷ تا ۹ میلیارد دلار باشد.
فولاد مبارکه اصفهان
ظرفیت اسمی گروه فولاد مبارکه حدود ۷.۵ میلیون تن در سال برآورد می شود. با فرض متوسط قیمت جهانی حدود ۶۰۰ دلار برای هر تن محصولات فولادی، توقف یا اختلال گسترده تولید در یک بازه سه ساله می تواند حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار خسارت مستقیم و زنجیره ای ایجاد کند.
این خسارت علاوه بر تولید، صنایع پایین دستی، صادرات، تامین مواد اولیه و بازار داخلی فولاد را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
هزینه بازسازی مستقیم تجهیزات و زیرساخت های صنعتی نیز در برآورد اولیه حدود ۲ تا ۲.۵ میلیارد دلار قابل تصور است.
صنایع پتروشیمی
ارزش صادرات محصولات پتروشیمی ایران طی سال های اخیر عموماً در محدوده ۱۳ تا ۱۵ میلیارد دلار در سال قرار داشته است. در صورت آسیب به یوتیلیتی ها، زیرساخت های مشترک، مخازن، اسکله ها یا شبکه های انتقال، حتی با فرض تداوم بخشی از تولید از طریق واحدهای مستقل، افت صادرات و کاهش درآمد ارزی طی یک دوره دوساله می تواند حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلار عدم النفع ایجاد کند.
برآورد اولیه هزینه بازسازی مستقیم در این بخش نیز حدود ۲.۵ تا ۳ میلیارد دلار است.
جمع بندی
بر اساس این برآورد اولیه، مجموع خسارات ناشی از کاهش تولید، افت صادرات و اختلال زنجیره ای در این سه بخش می تواند در محدوده ۹۰ تا ۱۰۵ میلیارد دلار قرار گیرد. همچنین هزینه بازسازی مستقیم این زیرساخت ها در شرایط عادی تامین تجهیزات و خدمات فنی، حدود ۱۱.۵ تا ۱۴.۵ میلیارد دلار برآورد می شود.
طبیعتاً این ارقام صرفاً مربوط به سه بخش اصلی مورد اشاره بوده و خسارات احتمالی سایر صنایع و زیرساخت ها، از جمله فولاد خوزستان، صنایع تجهیزات نیروگاهی، حمل ونقل انرژی و صنایع پایین دستی، در این جمع بندی لحاظ نشده است.
این یادداشت صرفاً یک برآورد اولیه فنی بر اساس اطلاعات و داده های در دسترس تا این مقطع زمانی است و با انتشار اطلاعات تکمیلی امکان اصلاح یا بازنگری در ارقام وجود خواهد داشت.
به امید اینکه دیگر هیچ جنگی علیه ایران وجود نداشته باشد.
