امنیت زنجیره تامین کالای ایران با گشایش مسیر ترانزیتی پاکستان

پس از سال ها رایزنی و تلاش دیپلماتیک، پاکستان رسمی ترین گام خود را برای فعال سازی و پایداری کریدور ترانزیتی با ایران برداشت؛ اقدامی که می تواند معادلات تجارت منطقه ای، ترانزیت کالا و امنیت زنجیره تامین را در جنوب آسیا و اوراسیا دگرگون کند.

به گزارش تین نیوز، نسرین برزین کارشناس ترانزیت وزارت بازرگانی با اشاره به اقدام پاکستان در صدور مجوز عبور کالاهای کشورهای ثالث از طریق خاک این کشور به مقصد ایران، گفت: پاکستان مسیرهای جاده ای از بنادر گوادر، کراچی و بندر قاسم به مرزهای گبد و تفتان را تعیین کرده است.

پی افزود: این تصمیم در چارچوب توافق نامه حمل و نقل بین المللی مسافر و کالا میان دو کشور، مصوب ۲۹ ژوئن ۲۰۰۸، اجرایی شده است.

وی با بیان این که اهمیت این تحول در شرایط فعلی منطقه بیش از هر زمان دیگری قابل توجه است، اظهار کرد: ایران طی سال های اخیر بخش قابل توجهی از واردات و ترانزیت خود را از طریق بنادر امارات، به ویژه جبل علی، انجام داده بود، مسیری که اکنون به دلیل تشدید تنش ها، جنگ و محاصره دریایی در خلیج فارس و همچنین تغییرات ژئوپلیتیکی منطقه، با ریسک های فزاینده مواجه شده است.

برزین گفت: در چنین شرایطی، گشایش مسیر پاکستان می تواند علاوه بر ایجاد تنوع در مسیرهای ترانزیتی، امنیت زنجیره تامین ایران را به شکل محسوسی تقویت کند.

وی عنوان کرد: بندر گوادر به دلیل نزدیکی جغرافیایی به مرزهای شرقی ایران و اتصال مستقیم به مسیر گبد، ظرفیت آن را دارد که برای کالاهای حساس به زمان و هزینه، به یک مسیر کوتاه تر، سریع تر و کم هزینه تر تبدیل شود.

برزین افزود: بنادر کراچی و قاسم نیز با برخورداری از زیرساخت های گسترده بندری، تجربه طولانی در تجارت دریایی و اتصال به شبکه های جهانی حمل و نقل، قابلیت ایفای نقش مکمل در این کریدور راهبردی را دارند.

برزین عنوان کرد: این تحول در شرایطی رخ می دهد که ناامنی در مرز پاکستان و افغانستان، مسیرهای سنتی دسترسی اسلام آباد به آسیای میانه را با اختلال رو به رو کرده و پاکستان را به سمت جست و جوی مسیرهای جایگزین سوق داده است.

این کارشناس تاکید کرد: در مقابل، ایران با موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز خود به عنوان چهارراه اتصال شرق و غرب و همچنین شمال و جنوب، اکنون به محور استراتژیک ترانزیت منطقه ای تبدیل شده و پاکستان می تواند از طریق خاک ایران به بازارهای آسیای میانه و قفقاز دسترسی پیدا کند.

وی افزود: در این میان، نقش پایانه های مرزی میرجاوه و ریمدان نیز حیاتی ارزیابی می شود.

به گفته وی،  میرجاوه با سابقه بیش از ۷۰ سال فعالیت و ارتقای زیرساخت های جدید از جمله سالن مسافری و بهبود مسیرهای ورودی، و همچنین ریمدان که از سال ۱۳۹۹ فعالیت خود را آغاز کرده و به تدریج در حال تبدیل شدن به یک گره تجاری مهم است، آمادگی پذیرش حجم بالای تردد تجاری را پیدا کرده اند.

برزین گفت: پروژه های زیرساختی همچون بهسازی محور سه راهی سرباز ریمدان نیز در همین راستا تعریف شده اند تا ظرفیت عملیاتی این مسیرها افزایش یابد.

وی افزود: هدف گذاری تجارت دوجانبه ایران و پاکستان تا سقف ۱۰ میلیارد دلار نیز نشان دهنده عزم جدی دو کشور برای توسعه همکاری های اقتصادی و ترانزیتی است.

برزین تاکید کرد: موفقیت این کریدور به عوامل متعددی از جمله امنیت مسیرهای زمینی، تسریع تشریفات گمرکی، هماهنگی میان گمرکات، کیفیت جاده ها و همچنین استقبال عملی تجار و شرکت های حمل و نقل بستگی خواهد داشت.

به گفته وی، این کریدور علاوه بر کاهش هزینه و زمان جابجایی کالا، با اتصال به طرح ۶۰ میلیارد دلاری چین پاکستان (CPEC) و ابتکار کمربند و جاده چین (BRI)، می تواند به پلی استراتژیک میان جنوب آسیا و اوراسیا تبدیل شود.

وی افزود: در واقع، این تحول را می توان تاییدی عملی بر مزیت ژئوپلیتیکی و برگ برنده جغرافیای ایران در برابر هرگونه فشار و محاصره اقتصادی دانست.

گفتنی است دو هفته پیش نیز یک محموله گوشت منجمد به صورت کارنه تیر از مبدأ پاکستان و از مسیر ایران به تاشکند ازبکستان منتقل شد؛ رخدادی که از نگاه تحلیلگران، نشانه ای عملی از آغاز فعال شدن این مسیر ترانزیتی محسوب می شود.

به اعتقاد این کارشناس، با این حال، هنوز ابعاد پشت پرده این اقدام مهم و توسعه محور به طور کامل روشن نشده و برخی تحلیلگران معتقدند تحولات اخیر می تواند نشانه ای از تغییر رویکرد راهبردی پاکستان در منطقه و تلاش این کشور برای ایفای نقشی موثرتر در ایجاد صلح، امنیت و میانجی گری منطقه ای باشد.