| کد خبر ۱۱۸۲۶۲
کپی شد

فقر فرودگاه‌های داخلی و ریخت‌و پاش رقبای منطقه‌ای

فقر فرودگاه‌های داخلی و ریخت‌و پاش رقبای منطقه‌ای
|
تین‌نیوز| ۱۵میلیارد دلار در دوبی، ۲۵میلیارد دلار در دوحه و ۶میلیارد دلار در ایران. این‌ها رقم سرمایه‌گذاری در حوزه فرودگاهی در ۲ کشور خاورمیانه است؛ سرمایه‌گذاری‌هایی که یا انجام شده یا در دستور کار است.
 
به گزارش روزنامه گسترش تجارت، فقط نگاهی به همین ارقام نشان می‌دهد کار فرودگاه امام خمینی(ره) به‌عنوان مهم‌ترین فرودگاه بین‌المللی کشور برای رقابت با فرودگاه‌های منطقه چقدر دشوار است؛ آن هم در شرایطی که اهداف مهمی برای این فرودگاه ترسیم شده است.

براساس چشم‌انداز ۲۰ساله کشور تا افق ۱۴۰۴ فرودگاه امام خمینی(ره) باید تا این سال، هاب نخست منطقه در بحث جابه‌جایی بار و هاب دوم در حوزه جابه‌جایی مسافر باشد؛ اهدافی که با در نظر گرفتن وضعیت مالی فعلی صنعت فرودگاهی کشور چندان قابل‌دسترس به نظر نمی‌رسد. با غلامحسین باقریان، عضو هیات‌مدیره و معاون عملیات فرودگاهی شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران در حاشیه یک همایش، در این زمینه و درباره نیازهای فعلی صنعت فرودگاهی گفت‌وگو کرده‌ایم.

او معتقد است اگر همین روند فعلی سرمایه‌گذاری و حمایت از فرودگاه‌ها ادامه داشته باشد، به‌طور قطع به اهداف فرودگاهی سند چشم‌انداز دست نخواهیم یافت. او علاوه بر اشاره به کمبودهای مالی، راهکارهایی هم برای بهبود اوضاع فرودگاه‌های کشور و رقابتی شدن صنعت فرودگاهی در منطقه دارد که در این گفت‌وگو می‌خوانید. باقریان ۲۸ سال سابقه فعالیت در صنعت هوانوردی را دارد و در برهه‌ای از زمان، مجری طرح فرودگاهی فرودگاه امام خمینی(ره) بوده است.

تا سال ۱۴۰۴ کمتر از ۱۰ سال باقی است و آنطور که شرایط فرودگاه‌ها نشان می‌دهد، به نظر نمی‌رسد تا این سال به اهداف ترسیم شده در چشم‌انداز ۲۰ساله دست یابیم. نظر شما در این زمینه چیست؟
به‌طور حتم با روندی که در حال حاضر در حوزه حمل‌ونقل هوایی داریم، به اهداف چشم‌انداز نخواهیم رسید؛ به‌عنوان نمونه یکی از مشکلات بزرگ ما در تامین سرمایه‌های لازم برای توسعه فرودگاه‌هاست.

کمترین هزینه ساخت یک پایانه فرودگاهی ۱۰۰میلیارد تومان است، علاوه بر بزرگ بودن این رقم مسئله این است که وقتی وارد حوزه ساخت این پایانه می‌شویم براساس قوانین جاری، این کار سرمایه‌گذاری به شمار می‌رود و سرمایه‌گذاری سودآور است؛ بنابراین باید مالیات آن را پرداخت کنیم. از سوی دیگر به ما می‌گویند حالا که سرمایه‌گذاری سودآور دارید، باید ۵۰ درصد این سرمایه را به صاحب سهام که دولت است پرداخت کنید.

بنابراین در ساخت یک پایانه هزینه اولیه و ساخت‌وساز ۱۰۰میلیارد تومان است که بابت ساخت به پیمانکار می‌دهیم اما علاوه بر این هزینه‌ها، باید ۵۰ میلیارد تومان بابت سود سهام به دولت پرداخت کنیم و ۲۵درصد نیز مالیات بپردازیم. در واقع ساخت یک پایانه در فرودگاه برای ما ۷۵میلیارد تومان هزینه اضافه به‌دنبال دارد و در مجموع ۱۷۵میلیارد تومان تمام می‌شود! در هیچ جای دنیا چنین هزینه‌هایی به فرودگاه تحمیل نمی‌شود.

صنعت فرودگاهی همین حالا در ایران حاشیه سود پایینی دارد و فرودگاه‌ها سوددهی ندارند و اگر هزینه‌های اضافی نیز به ما تحمیل شود، به طور قطع نمی‌توانیم فرودگاه‌ها را توسعه دهیم. البته نباید این را فراموش کنیم که در شرایطی که ما در تنگنای بودجه قرار داریم و در انتظار راهکارهایی برای تامین منابع برای توسعه فرودگاه‌ها هستیم، کشورهای منطقه نیز بیکار ننشسته‌اند و سرمایه‌گذاری‌های کلان در فرودگاه‌ها انجام می‌دهند.

 به‌عنوان نمونه دوحه ۲۵میلیارد دلار و امارات ۱۵میلیارد دلار برای توسعه فرودگاه‌های خود اختصاص داده‌اند و در چنین شرایطی رساندن فرودگاه امام خمینی(ره) به جایگاه نخست منطقه از نظر حمل بار و رتبه دوم از نظر حمل مسافر، براساس سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ ممکن نیست.

بنابراین در زمان تنظیم سند چشم‌انداز به ظرفیت‌های فرودگاهی توجه نشده یا سند چشم‌انداز به دور از واقعیت‌ها تنظیم شده است؟
نمی‌توان گفت وقتی سند چشم‌انداز را طراحی می‌کردیم، منابع مالی را پیش‌بینی نکردیم. در واقع به این پرسش می‌توان این‌گونه پاسخ داد که می‌توانستیم به اهداف تنظیم شده در چشم‌انداز دست یابیم به شرط اینکه ابزار و لوازم کار را هم آماده می‌کردیم.

یعنی بندهای هوایی سند چشم‌انداز، دور از دسترس نیست؟
خیر؛ این‌گونه نیست. فضای ایران مزیت‌های منحصربه‌فردی دارد. به تازگی شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران با همکاری گروه مشاوران بازطراحی فضا (ADS) برای بازمهندسی فضای کشور وارد تعامل شده و حتی این گروه نیز تایید کرده که فضای ایران به گونه‌ای است که نقطه تعادل حمل‌ونقل هوایی منطقه به‌شمار می‌رود. براساس ارزیابی انجام شده، بین شرق و غرب، نقطه وسط اروپا و آسیای شرقی دقیقا ایران و نقطه کلیدی و مرکزی هم تهران است، بنابراین فرودگاه‌های امام خمینی(ره) و مهرآباد در بهترین نقطه‌های ممکن برای حمل‌ونقل هوایی قرار دارند.

بنابراین از نظر ظرفیت‌های لازم برای توسعه حمل‌ونقل هوایی مشکلی نداریم و از این نظر برتری هم داریم، اما به‌دلیل برخی قوانین و مقررات و شرایط موجود نمی‌توانیم بهترین استفاده را از این ظرفیت‌ها داشته باشیم. در چنین وضعیتی آشکار است که دیگران جای ما را می‌گیرند، آن هم در شرایطی که رقابت هر روز فشرده‌تر و دشوارتر می‌شود و همه کشورها در حال توسعه دادن زیرساخت‌های هوانوردی خود هستند.
 
 سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ موضوعی استراتژیک و کلان برای همه بخش‌هاست. چرا تمامی نهادها برای رفع مشکلات مختلف از جمله مشکلات حمل‌ونقل هوایی و در راستای تحقق این سند تلاش نمی‌کنند؟
همین حالا به سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ نگاه کنید و ببینید در هر بخش چقدر به اهداف دست یافته‌ایم؟ با یک بررسی کوتاه متوجه می‌شوید در هر موضوعی که دولت آن را به‌عنوان استراتژی پذیرفته و روی آن سرمایه‌گذاری کرده، نه‌تنها به هدف دست یافته‌ایم بلکه از اهداف مدنظر عبور هم کرده‌ایم.

به‌عنوان نمونه در زمینه مقالات علمی باتوجه به تاکید مسئولان و سران نظام، به هدف مدنظر رسیده‌ایم و از آن عبور هم کرده‌ایم.

بنابراین برای رسیدن به اهداف مدنظر در بخش هوایی، نیازمند حمایت سران و مسئولان بخش‌های کلان نظام هستیم...
بله، به طور قطع نگاه به حوزه هوایی و اهداف تعریف‌شده در سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ باید ملی و همگانی باشد. شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی، وظیفه‌اش فقط حمل‌ونقل مسافر نیست بلکه در رشد و توسعه اقتصادی کشور شریک اصلی است؛ به عنوان نمونه مسئولان یا کسانی که سفرهای دائمی دارند، از تهران تا بندرعباس، به جز هواپیما با چه وسیله دیگری می‌توانند سفر کنند؟ و سایر مسافت‌های طولانی... بنابراین اگر چنین وسیله‌ای در دسترس نباشد بندرعباس توسعه نمی‌یابد و شهرهای دیگر نیز به همین ترتیب.

متاسفانه همچنان بخش زیادی از جامعه و حتی مسئولان این نگاه را دارند که صنعت هوایی، صنعتی فانتزی و لاکچری است که چندان هم کاربردی نیست و فقط به درد پولدارها می‌خورد، به همین دلیل می‌گویند چرا هواپیما می‌خرید یا این نظر را دارند که خرید هواپیما در اولویت نیست زیرا به جای هواپیما با اتوبوس هم می‌توان به مقصد رسید! در حالی که باید بدانیم اگر هواپیما و فرودگاه نباشد مناطق مختلف ما در بخش‌های گوناگون به‌ویژه اقتصادی رشد نخواهند کرد.

باوجود همه مشکلات به نظر می‌رسد مسئولان صنعت فرودگاهی بیش از همه مسئول تحقق اهداف سند چشم‌انداز هستند، بنابراین آیا به فکر راهکار ویژه‌ای هستید تا بتوانید عقب‌ماندگی از سند چشم‌انداز را جبران کنید.
ابتدا لازم است این موضوع را یادآوری کرد که باید هر بخشی را براساس استطاعت و توانش بازخواست کنند! از سوی دیگر باید تاکید کنم که راهکار فوری برای رسیدن به اهداف سند چشم‌انداز در بخش فرودگاهی وجود ندارد اما بهترین کاری که می‌توان در شرایط فعلی انجام داد حمایت از سرمایه‌گذاری فرودگاهی است.

برای ۱۰سال آینده پیش‌بینی‌مان این است که ۱۸هزار میلیارد تومان یعنی بین ۵ تا ۶میلیارد دلار در فرودگاه‌های کشور سرمایه‌گذاری کنیم؛ رقمی که با سرمایه‌گذاری کشورهای منطقه در این بخش اصلا قابل مقایسه نیست. وقتی در فرودگاه دوبی سخن از سرمایه‌گذاری ۱۵ میلیارد دلاری است، ما می‌خواهیم ۵ تا ۶میلیارد دلار را در حدود ۵۰ فرودگاه خرج کنیم که اصلا این ارقام قابل مقایسه نیستند و شرایط رقابت را برای ما فراهم نمی‌کنند.

 
در حال حاضر مهم‌ترین اولویت ما باید این باشد که پیش از همه، به ظرفیت و جایگاهی که برایمان پیش‌بینی شده دست یابیم.

 از سوی دیگر نباید فراموش کنیم که سرمایه‌گذاری در فرودگاه با بازگشت سرمایه خوبی همراه است.

کل هزینه‌هایی که از روز نخست تا امروز صرف ساخت فرودگاه امام خمینی(ره) شده کمتر از هزار میلیارد تومان است، در حالی که این فرودگاه سالانه به‌طور متوسط حدود ۵۰۰میلیارد تومان درآمد دارد و پیش‌بینی می‌شود امسال نیز حدود ۶۵۰میلیارد تومان درآمد داشته باشد.

 این امر سند محکمی برای سودده بودن سرمایه‌گذاری در فرودگاه است و نشان می‌دهد هیچ سرمایه‌گذاری بازدهی و سودی به این شکل ندارد.

در این میان مهم آن است که به یاد داشته باشیم روز نخست، میزان سرمایه‌گذاری در این فرودگاه سنگین بوده؛ یعنی اگر سرمایه‌گذاری اولیه انجام شود، در سوددهی بعدی تردیدی نیست. اما این سرمایه‌گذاری ابتدایی نیازمند نگاه ملی و تصمیم استراتژیک و کلان است و فقط بستگی به تصمیم‌های شرکت فرودگاه‌ها ندارد. در واقع نیاز داریم مسئولان رده بالای نظام تایید کنند که حوزه فرودگاهی، حوزه‌ای استراتژیک و نیازمند سرمایه‌گذاری کلان است تا بعد از چند سال بتوانند از سرمایه‌گذاری اولیه به سود مناسب برسند. این روالی است که در همه جای دنیا مرسوم است. البته این نکته را نیز نباید فراموش کرد که در تمامی دنیا فرودگاه‌های دارای کمتر از یک میلیون مسافر، زیانده هستند. فرودگاه‌های دارای یک تا ۳میلیون مسافر می‌توانند سودده باشند و فرودگاه‌های بالای ۳میلیون مسافر، اگر مشمول شرایط تکلیفی نشوند، به طور حتم سوددهی خواهند داشت.

در سند چشم‌انداز بر توسعه و هاب شدن فرودگاه امام خمینی(ره) تاکید شده است؛‌ فرودگاهی که به گفته شما سوددهی بالایی دارد اما همین فرودگاه نیز نمی‌تواند وارد رقابت با فرودگاه‌های منطقه شود...
اگرچه در حال حاضر فرودگاه امام خمینی(ره) درآمد ۵۰۰میلیارد تومانی دارد اما هزینه‌ها را نیز نباید فراموش کرد. همین حالا فرودگاه امام حداقل ۲۰۰میلیارد تومان هزینه جاری دارد و برای نگهداری زیرساخت‌ها نیز باید ۳۰۰میلیارد تومان اختصاص داد. اگر درآمد ۶۵۰میلیارد تومانی امسال محقق شود، با ۱۵۰میلیارد تومان باقی‌مانده با کدام فرودگاه منطقه می‌توان رقابت کرد؟ مشخص است بدون حمایت با هیچ کدام.

بنابراین در شرایط فعلی نباید انتظار تحقق اهداف را داشته باشیم؟
با شرایط فعلی خیر؛ همین حالا اگر بخواهیم در فرودگاه امام خمینی(ره) یک پایانه مسافری با مساحت حداقل ۳۰۰هزار مترمربع بسازیم، هر مترمربع ۱۵میلیارد تومان هزینه دارد و در مجموع چنین پروژه‌ای، نیازمند بودجه‌ای حدود ۵هزار میلیارد تومانی است. با ۱۵۰ تا ۲۰۰میلیارد تومان پولی که باقی می‌ماند، این پایانه را در طول چند سال می‌توان ساخت؟!

به‌طور قطع بدون وجود یک نگاه کلان و حمایت مسئولان رده بالا که یا بودجه لازم را فراهم یا زمینه را برای حضور بخش خصوصی به‌ویژه بخش خصوصی خارجی در فرودگاه مهیا کنند، شرایط توسعه فرودگاهی و رسیدن به اهداف وجود ندارد.

می‌توان گفت سند چشم‌انداز در عمل نتوانسته کمکی به همگرایی مسئولان در صنعت فرودگاهی کند؟
سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ یک برنامه‌ریزی و آینده‌نگری کلان بود که باید از طریق بخش‌های مختلف پیگیری می‌شد و هر بخش باید وظیفه خود را در راستای تحقق اهداف این سند انجام می‌داد که متاسفانه برخی بخش‌ها به درستی وظایف خود را انجام ندادند و ما در رسیدن به اهداف دچار مشکل شدیم. 
ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.