◄دهه پیش رو میتواند دهه توسعه حمل و نقل ریلی باشد
تیننیوز| وبلاگ مجید بابایی-فصل بودجه فرا رسیده و دولت لایحه بودجه سال 96 را تقدیم مجلس کرده است. گویا در بودجه پیشنهادی در کنار محیط زیست و بخش آب و فاضلاب توجه بیشتری هم به بخش ریلی شده است. این توجه خاص به بخش ریلی طبیعتا در اعتبارات عمرانی بخش ریلی است که البته در جای خود بسیار هم مهم می باشد. اما چند نکته در خصوص بخش ریلی حائز اهمیت است:
1) مسئله اصلی امروز بخش ریلی بودجه و اعتبارات عمرانی نیست، بلکه اقتصاد حمل و نقل ریلی و توجه به سازوکارهای بازار می بایستی بیش از پیش مورد توجه نهادهای سیاستگذاری و حاکمیتی قرار گیرد.
2 ) با گذشت بیش از ده سال از شروع خصوصی سازی لازم است عملکرد توامان دولت و بخش خصوصی مجددا عارضه یابی شده و عوامل بروز ناکارآمدی در فرایند خصوصی سازی شناسایی و اصلاحات لازم چه از حیث قوانین و مقررات و چه از حیث تعیین مسولیت ها و وظائف بعمل آید.
3 ) مهمترین اقدام دولت در این برهه زمانی اصلاح ساختار حمل و نقل ریلی و تفکیک وظائف حاکمیتی و اجرایی دولت از یکدیگر است بنحوی که وظائف حاکمیتی، سیاستگذاری و نظارت کلان از جمله رگولاتور ایمنی بخش ریلی در ساختار جدیدی به نام سازمان حمل و نقل ریلی جای گیرد و وظائف مرتبط با مدیریت و نگهداری شبکه زیربنایی ریلی و تخصیص عادلانه ظرفیت شبکه بین شرکت های حمل و نقل خصوصی در شرکت راه آهن موجود جای گیرد. بدیهی است در این اصلاح ساختار لازم است تشکیل نهاد مستقل تنظیم کننده مقررات (رگولاتور اقتصادی) مورد توجه ویژه باشد.
4 ) اگر افزایش اعتبارات بخش ریلی با هدف توسعه کمی و کیفی بخش صورت میگیرد، در اینصورت نحوه توزیع و محل مصارف این اعتبارات جای تامل و بررسی کارشناسی دارد. امروز در حالیکه محدودیتهای جدی در شبکه موجود از جمله دوخطه نمودن خطوط، نصب سیستم های علائم و ارتباطات پیشرفته به منظور ارتقاء ایمنی و ظرفیت شبکه، برقی کردن خطوط و ... مشهود است صرف اعتبارات محدود عمرانی برای توسعه خطوط ریلی به مناطقی که بعضا توجیه لازم اقتصادی هم ندارند کاملا غیر منطقی و خلاف موازین توسعه ای است.
5 ) به موضوع بهرهوری بایستی خارج از تعارف و شعار و به شکلی کاملا جدی پرداخته شود. زیبنده بخش ریلی نیست که متوسط سیر روزانه هر واگن باری فقط 50 کیلومتر باردار باشد. از نگاه سرمایهگذار خصوصی ریلی چنین حمل و نقلی به هیچ وجه جذابیت لازم برای سرمایه گذاری را ندارد. فقط تصور این نکته که با انجام برخی اقدامات در حوزه زیرساخت، ناوگان و عملیات ترافیک و سیر و حرکت این شاخص به دو برابر یعنی روزانه متوسط 100 کیلومتر سیر باردار واگنها ارتقا یابد، این معادل خرید 22000 واگن باری و چند ده دستگاه لکوموتیو جدید است. موضوع بهرهوری حمل و نقل ریلی تنها چالشی است که حل آن منابع مالی
بسیار نمیخواهد.
توجه به این پنج موضوع امروز از اهم واجبات در بخش ریلی است. اینها دقیقا موضوعاتی است که در دهه گذشته بدان توجه نگردید. عدم توجه به این موضوعات باعث گردیده نه تنها انتظارات جامعه از بخش ریلی پاسخ داده نشود بلکه علی رغم هزینه کرد بالا در دهه اخیر شاهد افت کیفی خدمات بویژه در بخش مسافری باشیم.
حال که در آستانه ورود به برنامه ششم توسعه می باشیم از وزارت راه و شهرسازی انتظار می رود برنامه مناسبی جهت تحقق این انتظارات تدوین و به اجرا گذارد.