◄ ضرورتهای تشکیل کمیسیونهای مستقل بررسی سوانح حمل و نقلی / بخش نخست
تین نیوز | " تشکیل معاونت بررسی سوانح و حوادث حمل و نقل در وزارت راه برای بررسی سوانح و حوادث حوزههای مختلف ریلی، هوایی، دریایی و جادهای مستقل از متصدیان امور اجرایی" موضوعی بود که جمعی از کارشناسان و متخصصان بخش هوانوردی در میزگرد آنلاین تلگرامی اخیر خود در گروه " مدیریت هوانوردی" به آن پرداخته اند.
گزارش این میزگرد در ادامه آمده است:
علیرضا منظری کارشناس هوانوردی:
هم اکنون هم کمیسیون بررسی سوانح هوایی از متصدیان امور اجرابی مانند شرکت های هواپیمایی و شرکت فرودگاه ها مستقل بوده و در سازمان هواپیمایی کشوری که دستگاه حاکمیت است قرار دارد. اگر به وزارت راه منتقل شود تفاوتی نمی کند نه تنها مستقل نمی شود بلکه در یک مرکز غیر تخصصی قرار میگیرد که بیشتر عملکرد آن تحت تاثیر دیدگاه های سیاسی و غیر تخصصی خواهد بود. بنابراین همانند بسیاری از کشورها باید کمیسیون مستقل بررسی سوانح تشکیل شود که پس از بررسی سوانح مطابق انکس 13 نتایج آن را بیطرفانه منتشر کند. چون در بررسی سوانح شاید وظایف نطارتی و یا تدوین استانداردها نیز بی تاثیر برای
وقوع نباشد و باید در نتایج اعلام شود.به هر حال این کمیسیون باید مستقل باشد و رئیس آن از طرف رییس جمهور و یا وزیر انتخاب شود و برای آن یک ردیف مستقل بودجه در قانون بودجه در نظر گرفته شود.
محمدرضا عبدالرحیمی کارشناس هوانوردی:
یكی از اقدامات تقویت كننده برای ارتقا و توسعه ایمنی در مدهای مختلف حمل و نقل موضوع بررسی دقیق و مستقل حوادث و سوانح است، درحال حاضر بررسی سوانح و حوادث اشكال مختلف حمل و نقل در داخل سازمان های متولی هدایت زیربخش ها صورت میپذیرد كه این مهم اصول ضروری بیطرفی و استقلال در بررسی سوانح را می تواند زیر سؤال برد كه با الزامات بینالمللی نیز منافات دارد.
علی لطفی کارشناس هوانوردی:
مهم آن است که متولی این مرکز، اداره یا کمیسیون خارج از سازمان باشد.
محمد مهدی سرگزی کارشناس هوانوردی:
بررسی سوانح و حوادث هوایی باید در نهادی مستقل انجام شود كه در حال حاضر كه زیر نظر سازمان هواپیمایی كشوری هست هم جای بسی سوال دارد و بهتر است به سمتی پیش برویم كه بررسی سوانح از طریق نهادی مستقل دولتی و یا موسسه غیر دولتی انجام شود و سازمان هواپیمایی كشوری وظیفه نظارتی خودش را انجام بدهد.
سعید غفاریان کارشناس مراقبت پرواز:
معاونت بحران و امور استان های وزارتخانه منحل شد و بخش بحران آن در زیر مجموعه معاونت امور مجلس ادغام گردید.
عبدالرحیمی:
البته برخی از وظایف و اقدامات سازمان، خود از جمله مبانی اصلی تضمین ایمنی است، به این معنا كه ممكن است در بررسی سوانح كمیسیون بررسی به عللی برسد كه ریشه در عدم ایفای صحیح وظایف حوزه سازمان تنظیم كننده و رگولاتور باشد لذا اینكه از داخل مجموعه این كمیسیون به خارج از آن منتقل شود یك امر ضروری است حال باید بررسی كنیم كجا، نباید تشكیلات در درون وزارت راه را غیر تخصصی فرض كنیم ولی مثلا ریاست جمهوری را تخصصی!
لطفی:
بررسی سانحه باید در یک مرکز دولتی انجام شود.
منظری:
البته در برخی از کشورها کمیسیون بررسی سوانح جاده ای و دریایی و هوایی هر یک جداگانه و مستقل و در برخی نیز هر سه آنها در یک مجموعه بوده و دارای یک رئیس است ولی در سه شاخه جداگانه با متحصصین مربوطه فعالیت می کنند به نظرم در ایران در حال حاضر بهتر است هر یک از آنها به طور جداگانه تشکیل شوند تا تداخل در امور انجام نشود.
سرگزی:
برخی از كشورها و مشخصا" ایالات متحده آمریكا مدتهاست كه بررسی سوانح را به نهادی غیر دولتی و مستقل كه متشكل از كارشناسان و متخصصان مجرب هست واگذار نموده و بازخورد خوبی هم داشته كه می تواند به عنوان الگو بررسی شود.
عبدالرحیمی:
البته در آمریكا غیر دولتی نیست، هیات ملی ایمنی حمل و نقل مسئول این كاراست، ٥ نفر به انتخاب رئیس جمهور و مصوبه سنا.
منظری:
در آمریکا هم در چارچوب تشکیلات دولت قرار ندارد یعنی وابسته به وزارت حمل و نقل و یا اف ای ای و یا ریاست جمهوری نیست بلکه مستقل ار آنهاست مانند سازمان نطام پزشکی در ایران که با انتخابات از میان متخصصان تعیین شده و فقط رییس آن با حکم رییس جمهور منصوب می شود.
غفاریان:
رویکرد پیشگیری از سانحه و ایمن سازی آیا ارزانتر و سهل الوصول تر از بررسی سانحه و مهندسی معکوس نیست؟
لطفی:
با توجه به حجم و تنوع سوانح، بهتر است در هر زمینه ای کمیسیون مستقل برای بررسی سوانح با هدف جلوگیری از تکرار تشکیل گردد.
منظری:
کمیسون بررسی سوانح نباید وابستگی دولتی داشته باشد تا توانایی بررسی علل سانحه را به طور مستقل داشته باشد.
سرگزی:
كمیسیون مستقل تر می تواند عمل كند ولی ایجاد معاونت به استقلال گروه بررسی كننده خدشه وارد می كند.
لطفی:
اعلام نتیجه به نظر یک امر حاکمیتی است و با توجه به شرایط کشورمان این مرکز یا کمیسیون باید دولتی اداره شود.
عبدالرحیمی:
تجربیات موفق بینالمللی موجود نشان میدهد، اغلب كشورهای پیشرفته برای فائق آمدن بر این مسئله اساسی، مدیریت یكپارچه ایمنی حملونقل را با رویكرد بررسی مستقل و بیطرفانه سوانح و حوادث، ارائه توصیههای كارشناسی و حرفهای برای ارتقاء ایمنی، انجام مطالعات و تحقیقات علمی و پیگیری نهادینه آموزش های ایمنی با اصول شفافیت، مسؤولیتپذیری و یكپارچگی برگزیدهاند و بدین منظور هیأتها یا كمیتههای ملی مستقل تحت عناوین هیأت ملی ایمنی حملونقل (آمریكا)، هیأت ایمنی حملونقل (كانادا)، هیأت بررسیكنندگان سوانح حملونقل (انگلستان)، هیأت ایمنی
حملونقل (ژاپن)، هیأت ایمنی حملونقل (هلند)، نهاد بررسیهای ایمنی حملونقل (فنلاند)، هیأت بررسی سوانح (نروژ)، نهاد بررسی سوانح (سوئد)، كمیسیون بررسی سوانح (نیوزیلند)، امور ایمنی حملونقل (استرالیا) بر اساس قوانین مستقل تشكیل گردیدهاند.
لطفی:
به نظر لفظ معاونت یک تشکیلات اداری خاصی را می طلبد که شاید از هدف دور شود. کمیسیون مستقل، اجرایی و منطقی تر می باشد.
سرگزی:
اگر كمیسیون یا معاونتی تشكیل شود و قرار باشد نتایج بررسی ها توسط مقام مافوق تائید یا تصویب بشود عملا به استقلال آن كمیسیون خدشه وارد می كند و احتمال اعمال نفوذ بسیار بالاست.
منظری:
نتایج بررسی سانحه نیاز به تایید مقام دولتی و یا هماهنگی با آنها ندارد بلکه رئیس کمیسیون پس از بررسی نتایج را منتشر می کند.
عبدالرحیمی:
اگر به این نتیجه برسیم كه سوانح كل مدها را یك تشكیلات برخوردار از گروه های متخصص هر مد بررسی كند می توان مثلا هیات ملی تشكیل داد.
كمیسیون مستقل خواهد بود از مجموعه متولی حمل و نقل لذا می تواند در خارج از آن هم باشد اگرچه مثلا در استرالیا این نهاد زیر مجموعه وزارت امور زیربنایی و توسعه منطقه ای است و در یك كشور زیر مجموعه دادگستری است.
منظری:
کمیسیون مورد نظر فعلا در ایران به جهت عدم تداخل باید در مدهای مختلف جدا باشد.
لطفی:
در مدهای مختلف باشد به نظر تخصصی تر خواهد بود. لیکن یک مرکزی از رییس جمهور یا وزارتخانه خاص در این زمینه ابلاغ داشته باشد.
حمید نجف کارشناس هوانوردی:
اصل پیشنهاد به نظر می تواند مفید باشد به شرطی که این کمیسیون زیر نظر شورایی مستقل و متشکل از نمایندگان دولت، بخش خصوصی، نهادهای نظارتی، نمایندگان مجلس و متخصصان خوشنام صنعت پیش برود. به شکلی که ظریب هر تبانی در آن به حداقل برسد.
منظری:
هیچکدام از این گروه ها صلاحیت تخصصی ندارند و نمی توانند شورا را تشکیل دهند زیرا می توانند در نتابج دحالت کنند و در کشورهای دیگر نیر تجربه این چنینی نداریم.
علی کجباف کارشناس مراقبت پرواز:
لطفا به محدودیت های قانونی نیز اشاره شود، بر اساس مصوب سال 1328 مسئولیت پیمان شیکاگو اعم از ضمیمه 13 با سازمان هواپیمایی کشوری است.
این مسئله چگونه قابلیت حل دارد؟
ادامه دارد...