◄ چراغ سبز آمریکا برای پروازهای «العراقیه» به ایران

 این معافیت یک ماهه که با هدف فروکش کردن فشارهای اجتماعی و پارلمانی در بغداد صادر شده، در شرایطی مسیر را برای ناوگان عراقی هموار کرده است که ایرلاین های ایرانی به دلیل تهدیدات تحریمیِ سوخت رسانی و هندلینگ، همچنان در بن بست عملیاتی باقی مانده اند؛ وضعیتی که عملاً موازنه تردد هوایی میان دو کشور را به نفع طرف عراقی تغییر داده است.

به گزارش سرویس هوایی تین نیوز، در پی تظاهرات گسترده مردمی و هشدار علمای نجف اشرف و نمایندگان پارلمان عراق نسبت به تبعات اقتصادی و اجتماعی توقف مراودات هوایی با ایران، شرکت هواپیمایی دولتی «العراقیه» از روز سه شنبه، ۷ مهر ۱۴۰۵، پروازهای خود را در مسیر فرودگاه بین المللی نجف به مقاصد ایران مجدداً برقرار کرد؛ رویدادی که به گزارش منابع بین المللی با اتکا به یک معافیت تحریمی محدود یک ماهه از سوی خزانه داری آمریکا رقم خورده است، هرچند پرواز شرکت های هواپیمایی ایرانی به فرودگاه های عراق کماکان با موانع و تعلیق ناشی از تحریم های اخیر واشنگتن مواجه است.

خبرگزاری رسمی عراق (واع / INA) و منابع رسانه ای بغداد روز سه شنبه تأیید کردند که پروازهای مستقیم شرکت هواپیمایی ملی عراق (Iraqi Airways) در دالان هوایی نجف به فرودگاه های ایران فعالیت خود را از سر گرفته اند. این بازگشایی پس از چند روز تنش و توقف کامل پروازها صورت گرفت؛ بحرانی که ریشه در دور تازه تحریم های وزارت خزانه داری آمریکا علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی داشت که از ۲۳ سپتامبر به اجرا درآمد و هشدارهای صریحی را متوجه شرکت های خدمات فرودگاهی و هندلینگ در کشورهای همسایه در صورت سوخت رسانی و ارائه خدمات به ناوگان ایرانی می کرد.

فشار افکار عمومی و خیزش مردمی در نجف و بصره

تعلیق ناگهانی پروازها بلافاصله با واکنش تند محافل مذهبی، سیاسی و مردمی در عراق روبه رو شد. شهرهای مقدس نجف اشرف، کربلا، بغداد و بصره در روزهای گذشته کانون تجمعات اعتراضی ضد این تصمیم بودند. تظاهرکنندگان در میدان تاریخی «ثورة العشرین» نجف اشرف با صدور بیانیه ای صریح، هرگونه تبعیت از سیاست های تحریمی فرامرزی و دیکته های خارجی را محکوم کرده و اعلام کردند اجازه نخواهند داد زیارت زائران عتبات عالیات و تردد شهروندان دو کشور دچار خدشه شود.

هم زمان با موضع گیری علمای نجف، نمایندگان پارلمان عراق نیز با تذکر به دولت محمد شیاع السودانی، نسبت به خسارات سنگین اقتصادی به صنعت هوانوردی، اصناف، هتل داری و گردشگری زیارتی نجف هشدار داده و خواستار صیانت از حاکمیت ملی و احیای فوری خطوط هوایی شدند.

معافیت یک ماهه واشنگتن به «العراقیه»؛ وضعیت یک طرفه آسمان

به دنبال رایزنی های فشرده دفتر نخست وزیری و وزارت خارجه عراق با واشنگتن، خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داد که وزارت خزانه داری آمریکا با اعطای یک «معافیت موقت یک ماهه» به شرکت هواپیمایی العراقیه موافقت کرده است تا این ایرلاین بتواند عملیات جابه جایی مسافران و زائران را در مسیر نجف-ایران هدایت کند. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که نصیر عبدالمحسن عبدالله، سفیر عراق در تهران، وعده حل وفصل و بازگشت پروازها ظرف ۲۴ ساعت را داده بود.

با این حال، کارشناسان هوانوردی و منابع مطلع تأکید می کنند که وضعیت فعلی آسمان دو کشور ماهیتی «یک طرفه» دارد. در حالی که هواپیماهای شرکت العراقیه می توانند بدون ریسک تحریمی در فرودگاه های امام خمینی (ره) تهران، مشهد و سایر مقاصد فرود آیند، هنوز هیچ مجوزی از سوی نهادهای هوانوردی عراق برای ازسرگیری پرواز ایرلاین های ایرانی صادر نشده است. شرکت های هواپیمایی ایران به دلیل تهدیدات مربوط به مسدودسازی خدمات زمینی (Ground Handling) و سوخت گیری در فرودگاه های بغداد و نجف، در وضعیت تعلیق عملیاتی باقی مانده اند.

پیامدهای اقتصادی و چالش های ترابری در میان مدت

مسیر پروازی ایران و عراق از پرترددترین شریان های گردشگری مذهبی در خاورمیانه به شمار می رود. انحصار خدمات رسانی در این مسیر به یک شرکت هواپیمایی خارجی می تواند پیامدهایی از جمله افزایش تصاعدی بهای بلیت به دلیل عدم تعادل در عرضه و تقاضا، سرریز مسافران هوایی به پایانه های مرزی زمینی (نظیر مهران و شلمچه) و افزایش هزینه های ارزی سفر زائران را به دنبال داشته باشد.

تحلیل گران حوزه ترابری منطقه بر این باورند که مهلت یک ماهه معافیت تحریمی العراقیه تنها نقش یک مسکن موقت را برای فروکش کردن اعتراضات در نجف و بغداد ایفا می کند. استمرار این وضعیت و حل ریشه ای اختلال در تردد سالانه میلیون ها زائر میان دو کشور، نیازمند مذاکرات دیپلماتیک دوجانبه برای ایجاد سازوکارهای فنی و مالی ویژه جهت ایمن سازی فعالیت ناوگان ایرانی در فرودگاه های عراق خواهد بود.