مگاپروژه نوسازی گمرک ایران؛ از هوشمندسازی ایکس ری تا ادغام ۶۵ گمرک

در چارچوب سند راهبردی «رشد عدالت محور، اقتصاد برای همه»، سیدعلی مدنی زاده وزیر امور اقتصادی و دارایی، طرح نوسازی نظام گمرکی کشور را به عنوان یکی از ۶ ابرپروژه وزارت اقتصاد آغاز کرد. این برنامه با هدف تسهیل تجارت خارجی، افزایش شفافیت، کاهش فساد اداری و همگرایی با استانداردهای بین المللی طراحی شده است.

به گزارش تین نیوز و به گفته حسن علیدوستی سرپرست معاونت برنامه ریزی و امور بین الملل گمرک جمهوری اسلامی ایران، این مگاپروژه در هفت محور اصلی در حال اجراست.

تشریح ۷ محور تحول در نظام گمرکی

۱️⃣ آمایش و اصلاح فرآیندهای گمرکی

• به روزرسانی رویه ها منطبق با کنوانسیون های بین المللی

• همگام سازی مدیریت ریسک، ترانزیت، کارنه تیر، کولبری، ملوانی و ورود موقت خودرو

• هدف گذاری برای ترخیص کالا در کمتر از سه روز

این محور بر کاهش بروکراسی و تسریع تشریفات گمرکی تمرکز دارد.

۲️⃣ توسعه منابع و تجهیز گمرکات

• تدوین سند آمایش فضایی گمرکات

• ادغام ۶۵ گمرک با هدف چابک سازی ساختار

• راه اندازی ۱۸ گمرک شبانه روزی برای تسهیل تجارت

• خرید ۸ دستگاه ایکس ری به روش BOO برای گمرکات مرزی مهم

این اقدامات به بهینه سازی استقرار گمرکات و افزایش سرعت خدمات رسانی در مبادی مرزی منجر می شود.

۳️⃣ اصلاح ساختار سازمانی و توسعه سرمایه انسانی

بازنگری در ساختار اداری، ارتقای مهارت نیروی انسانی و تقویت رویکردهای تخصص محور در دستور کار قرار دارد.

۴️⃣ بهبود فضای کسب وکار

• شناسایی گلوگاه های فسادخیز

• تنقیح قوانین و مقررات گمرکی

• حذف مقررات مخل تجارت خارجی

این محور به افزایش پیش بینی پذیری و اعتماد فعالان اقتصادی کمک می کند.

۵️⃣ مدیریت هماهنگ مرزی

تهیه پیش نویس موافقت نامه سطح خدمات (SLA) با هدف هم افزایی میان دستگاه های مستقر در مرزها، گامی در جهت کاهش توقف های غیرضروری و تسهیل عبور کالا است.

۶️⃣ توسعه سامانه های فناورانه و داده محور

• تحلیل تصاویر ایکس ری با بهره گیری از هوش مصنوعی

• طراحی سرویس دریافت و پردازش تصاویر تولیدی

• هوشمندسازی تشخیص کالاهای ورودی و ترانزیتی

• کاهش خطای انسانی در بازرسی

این بخش یکی از مهم ترین ارکان تحول دیجیتال در گمرک ایران محسوب می شود و نقش کلیدی در ارتقای دقت، سرعت و شفافیت دارد.

۷️⃣ توسعه تعاملات منطقه ای و بین المللی

• اجرای مدل ایستگاه مرزی یک توقفه (OSBP) با کشورهای همجوار

• تدوین طرح واره OSBP مطابق توصیه های سازمان جهانی گمرک

• تسهیل رویه های گمرکی با اعضای پیمان های منطقه ای

• الگوبرداری از تجارب موفق گمرک اندونزی و چین

• استفاده از ظرفیت سرمایه گذاران خارجی و بخش خصوصی

چشم انداز گمرک هوشمند و رقابت پذیر

سرپرست معاونت برنامه ریزی گمرک تأکید کرده است که این مگاپروژه، گامی اساسی در مسیر «گمرک هوشمند، شفاف و تسهیل گر تجارت» خواهد بود. ادغام ساختاری، دیجیتالی سازی فرآیندها و توسعه تعاملات منطقه ای، سه ستون اصلی این تحول هستند.

در صورت تحقق کامل اهداف تعیین شده، نظام گمرکی کشور می تواند به یکی از پیشران های اصلی رشد صادرات، تسهیل واردات هدفمند و ارتقای جایگاه ایران در زنجیره تجارت منطقه ای تبدیل شود.