◄ راهبرد حمل و نقل اکو تا ۲۰۳۵؛ مسیر ایران ـ ترکمنستان در کنار توسعه کریدور میانی
با تصویب راهبرد حمل و نقل سازمان همکاری اقتصادی تا سال ۲۰۳۵ و توافق قزاقستان و جمهوری آذربایجان برای توسعه کریدور میانی، دو محور مهم همکاری حمل و نقلی در آسیای مرکزی و قفقاز در دستور کار قرار گرفته است؛ تحولاتی که در کنار ایجاد فرصت برای توسعه ترانزیت ایران، اهمیت رقابت میان مسیرهای منطقه ای را نیز افزایش می دهد.
با تصویب راهبرد حمل و نقل سازمان همکاری اقتصادی تا سال ۲۰۳۵ و توافق قزاقستان و جمهوری آذربایجان برای توسعه کریدور میانی، دو محور مهم همکاری حمل و نقلی در آسیای مرکزی و قفقاز در دستور کار قرار گرفته است؛ تحولاتی که در کنار ایجاد فرصت برای توسعه ترانزیت ایران، اهمیت رقابت میان مسیرهای منطقه ای را نیز افزایش می دهد.
به گزارش تین نیوز به نقل از پرتال حمل و نقل ، چهاردهمین نشست وزیران حمل و نقل کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ در آستانه قزاقستان برگزار شد و در پایان آن، راهبرد حمل و نقل پایدار و تاب آور این سازمان برای سال های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۵ و بیانیه آستانه به تصویب رسید.
تقویت ارتباطات منطقه ای، افزایش کارایی حمل و نقل بین المللی، نوسازی زیرساخت ها، دیجیتالی سازی و تسهیل تجارت و ترانزیت از محورهای اصلی این نشست بود. در جریان تدوین اسناد، مسیرهای شرق ـ غرب و شمال ـ جنوب، از جمله کریدور بین المللی ترانس خزر و مسیر قزاقستان ـ ترکمنستان ـ ایران، مورد توجه قرار گرفتند.
قزاقستان همچنین پیشنهادهایی درباره توسعه حمل و نقل چندوجهی، سازگاری سامانه های دیجیتال کشورهای عضو، پایش عملکرد کریدورها و تعیین پروژه های زیرساختی اولویت دار ارائه کرد.
توافق قزاقستان و جمهوری آذربایجان برای توسعه کریدور میانی
در رویدادی دیگر در حاشیه هشتمین مجمع بین المللی حمل و نقل و لجستیک New Silk Way، قزاقستان و جمهوری آذربایجان توافق نامه همکاری برای توسعه کریدور بین المللی ترانس خزر، موسوم به کریدور میانی، امضا کردند.
این توافق که ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ امضا شد، با هدف هماهنگی عملیاتی و تجاری، افزایش قابلیت اطمینان خدمات حمل و نقل و تقویت ظرفیت این مسیر انجام شده است.
بر اساس اعلام وزارت حمل و نقل قزاقستان، تأمین ظرفیت مورد نیاز کریدور، ثبات تعرفه ها، هماهنگی فعالیت بنادر، اولویت دهی به کشتی های خطوط طرفین و استفاده از سند حمل یکپارچه در جابه جایی ریلی ـ دریایی از محورهای همکاری دو کشور است. ارائه خدمات لجستیکی از طریق پنجره واحد و رعایت زمان تحویل نیز در این چارچوب مورد توجه قرار گرفته است.
طبق آمار اعلام شده از سوی وزارت حمل و نقل قزاقستان، حجم حمل بار در کریدور میانی طی ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۰ درصد افزایش یافته و حمل کانتینری ترانزیتی در مسیر چین ـ غرب نیز رشد ۶۴ درصدی داشته است.
فرصت ایران در رقابت مسیرهای منطقه ای
مسیر قزاقستان ـ ترکمنستان ـ ایران می تواند ارتباط شبکه حمل و نقل آسیای مرکزی با خاک ایران و بنادر جنوبی کشور را تقویت کند. تحقق این ظرفیت، به عواملی مانند تعرفه رقابتی، ظرفیت عملیاتی، هماهنگی مرزی و زمان تحویل قابل پیش بینی وابسته است.
در مقابل، کریدور میانی با اتصال چین و آسیای مرکزی به دریای خزر، قفقاز و اروپا، گزینه دیگری برای انتقال بار منطقه ای فراهم می کند و از خاک ایران عبور نمی کند. افزایش قابلیت اطمینان و ظرفیت این مسیر می تواند بر انتخاب مسیر از سوی صاحبان کالا اثر بگذارد؛ هرچند نمی توان بدون مقایسه هزینه، زمان و کیفیت خدمات، درباره تأثیر قطعی آن بر سهم ترانزیت ایران نتیجه گیری کرد.
تصویب راهبرد اکو نیز به خودی خود به معنای تأمین مالی یا آغاز اجرای همه پروژه های مورد نظر نیست. اثر عملی این اسناد و توافق ها بر جایگاه ترانزیتی ایران، به برنامه های اجرایی، توافق های عملیاتی، منابع مالی و حجم واقعی بار در مسیرهای مختلف بستگی دارد.
