◄ پیشنهاد ملی تشکیل شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران
سهیل مهدیخانی در یادداشتی با اشاره به گسترش برخی ناهنجاری‌های رفتاری، فرسودگی زیرساخت‌های شهری، بی‌نظمی ترافیکی و کاهش کیفیت خدمات عمومی در کلان‌شهرها، پیشنهاد کرد شبکه‌ای ملی از چهره‌های اثرگذار اجتماعی با هدف مشارکت در آموزش عمومی، شناسایی مشکلات شهری و پیگیری مطالبات شهروندان شکل بگیرد.
سهیل مهدیخانی، فعال اقتصادی و کارآفرین حوزه حمل‌ونقل و اقتصاد دیجیتال، با ارائه پیشنهاد تشکیل «شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران»، خواستار بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت اینفلوئنسرها، هنرمندان، ورزشکاران، تولیدکنندگان محتوا و چهره‌های اثرگذار اجتماعی برای ارتقای فرهنگ شهروندی، اصلاح رفتارهای ترافیکی و تقویت مسئولیت‌پذیری متقابل شهروندان و مدیران شهری شد.
به گزارش سرویس شهری تین نیوز، سهیل مهدیخانی در یادداشتی با اشاره به گسترش برخی ناهنجاری‌های رفتاری، فرسودگی زیرساخت‌های شهری، بی‌نظمی ترافیکی و کاهش کیفیت خدمات عمومی در کلان‌شهرها، پیشنهاد کرد شبکه‌ای ملی از چهره‌های اثرگذار اجتماعی با هدف مشارکت در آموزش عمومی، شناسایی مشکلات شهری و پیگیری مطالبات شهروندان شکل بگیرد.
مدیریت شهری بدون مشارکت مردم به نتیجه مطلوب نمی‌رسد
مهدیخانی با بیان اینکه توسعه شهرها صرفاً با ساخت بزرگراه، احداث پل و افتتاح پروژه‌های عمرانی محقق نمی‌شود، اظهار داشت: «امروز در بسیاری از معابر شهری شاهد رفتارهایی هستیم که به‌تدریج به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده‌اند؛ از عبور موتورسیکلت‌ها در پیاده‌روها و بی‌توجهی به علائم راهنمایی و رانندگی گرفته تا ریختن زباله، توقف‌های غیرمجاز، آسیب به تجهیزات عمومی و بی‌احترامی به حقوق سایر شهروندان. این مسائل تنها با جریمه و برخورد انتظامی برطرف نمی‌شوند و نیازمند بازسازی فرهنگ مسئولیت‌پذیری اجتماعی هستند.»
وی افزود: «همان‌طور که از مدیریت شهری انتظار داریم خیابان‌ها، ایستگاه‌ها، ناوگان حمل‌ونقل و تجهیزات عمومی را در وضعیت مناسب نگهداری کند، شهروندان نیز در قبال حفظ نظم و کیفیت محیط زندگی خود مسئولیت دارند. توسعه پایدار زمانی شکل می‌گیرد که این دو مسئولیت در کنار یکدیگر قرار گیرند.»
چرا از ظرفیت اینفلوئنسرها استفاده نکنیم؟
مهدیخانی با اشاره به تغییر الگوهای ارتباطی جامعه و افزایش نقش شبکه‌های اجتماعی در شکل‌گیری رفتارهای عمومی گفت: «امروز یک تولیدکننده محتوای اثرگذار ممکن است با انتشار یک ویدئوی کوتاه، توجه صدها هزار نفر را به موضوعی جلب کند؛ ظرفیتی که بسیاری از شیوه‌های سنتی اطلاع‌رسانی از آن برخوردار نیستند. پرسش این است که چرا از چنین ظرفیتی برای آموزش احترام به حقوق عابران پیاده، رعایت قوانین رانندگی، حفظ نظافت شهر، استفاده صحیح از حمل‌ونقل عمومی و نگهداری از اموال عمومی استفاده نکنیم؟»
وی تأکید کرد که هدف از این پیشنهاد، تبدیل اینفلوئنسرها به ابزار تبلیغاتی مدیریت شهری نیست، بلکه استفاده از اعتبار اجتماعی و توانایی ارتباطی آنان برای ایجاد تغییرات مثبت و قابل‌اندازه‌گیری در رفتارهای روزمره است.
به گفته مهدیخانی، تجربه برخی کشورها در اجرای پویش‌های آموزشی با مشارکت تولیدکنندگان محتوا نشان می‌دهد شبکه‌های اجتماعی می‌توانند در افزایش آگاهی عمومی نقش داشته باشند؛ هرچند میزان تأثیر این فعالیت‌ها بر تغییر پایدار رفتار باید به‌صورت مستقل ارزیابی شود.
سفیران شهری؛ از آموزش شهروندان تا مطالبه‌گری از مدیران
مهدیخانی درباره ساختار پیشنهادی این شبکه توضیح داد: «شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران می‌تواند با مشارکت داوطلبانه هنرمندان، ورزشکاران، اینفلوئنسرها، خبرنگاران، استادان دانشگاه، فعالان اجتماعی و تولیدکنندگان محتوای محلی تشکیل شود. هر سفیر متناسب با حوزه تخصص و مخاطبان خود، بخشی از مسئولیت آموزش و آگاهی‌بخشی عمومی را بر عهده بگیرد.»
وی افزود: «برای مثال، یک چهره ورزشی می‌تواند درباره ایمنی موتورسیکلت و احترام به عابران پیاده فعالیت کند؛ یک تولیدکننده محتوای طنز می‌تواند رفتارهای نادرست ترافیکی را به زبان ساده نقد کند و یک فعال محیط‌زیست می‌تواند فرهنگ نظافت و حفظ فضاهای عمومی را ترویج دهد.»
مهدیخانی در عین حال تأکید کرد که فعالیت این شبکه نباید به آموزش مردم محدود شود.
«اگر شهروند موظف است قانون را رعایت کند، مدیر شهری نیز موظف است زیرساخت ایمن و خدمات مناسب فراهم کند. سفیر مسئولیت شهری باید بتواند همان‌قدر که رفتار نادرست یک شهروند را نقد می‌کند، درباره خرابی یک ایستگاه اتوبوس، نقص تجهیزات ترافیکی یا وضعیت نامناسب یک خیابان نیز مطالبه‌گری کند و پاسخ دستگاه مسئول را پیگیری کند.»
تبدیل شبکه‌های اجتماعی به ابزار مشارکت و نظارت عمومی
به اعتقاد مهدیخانی، یکی از ظرفیت‌های مهم این طرح، ایجاد ارتباط مستقیم و سازمان‌یافته میان شهروندان، چهره‌های اثرگذار و دستگاه‌های خدمات‌رسان است.
وی پیشنهاد کرد بستری شفاف برای دریافت گزارش‌های مردمی، دسته‌بندی مشکلات شهری، ارجاع آنها به نهادهای مسئول و اطلاع‌رسانی درباره نتیجه رسیدگی ایجاد شود.
مهدیخانی تصریح کرد: «تصور کنید یک سفیر شهری درباره خرابی تجهیزات یک ایستگاه اتوبوس اطلاع‌رسانی کند، شهروندان گزارش‌های مستند خود را ثبت کنند و دستگاه مسئول نیز موظف باشد نتیجه بررسی و اقدامات انجام‌شده را به‌صورت شفاف اعلام کند. در چنین ساختاری، شبکه اجتماعی از محیطی صرفاً سرگرم‌کننده به ابزاری برای مشارکت در بهبود کیفیت زندگی تبدیل می‌شود.»
وی خاطرنشان کرد که انتشار گزارش‌ها باید با رعایت حریم خصوصی شهروندان، صحت‌سنجی اطلاعات و جلوگیری از اتهام‌زنی یا انتشار تصاویر آسیب‌زا همراه باشد.
اجرای آزمایشی در تهران و توسعه تدریجی در سراسر کشور
مهدیخانی پیشنهاد کرد این طرح ابتدا در قالب یک برنامه آزمایشی شش‌ماهه در پنج منطقه منتخب تهران اجرا شود.
در این مرحله می‌توان با مشارکت حدود ۵۰ نفر از تولیدکنندگان محتوای محلی، چهره‌های شناخته‌شده و متخصصان حوزه‌های ترافیک، محیط‌زیست و شهرسازی، موضوعاتی مانند رعایت حقوق عابران پیاده، ایمنی موتورسیکلت، نظافت معابر، رفتار صحیح در حمل‌ونقل عمومی و حفاظت از تجهیزات شهری را در اولویت قرار داد.
وی تأکید کرد که موفقیت چنین برنامه‌ای نباید صرفاً براساس تعداد بازدید، دنبال‌کنندگان یا میزان انتشار محتوا سنجیده شود.
«معیار موفقیت این است که پس از شش ماه مشخص شود آیا رفتار شهروندان در محدوده اجرای طرح بهبود یافته، آیا مشکلات گزارش‌شده سریع‌تر برطرف شده و آیا رضایت مردم از خدمات شهری افزایش پیدا کرده است یا خیر.»
به گفته وی، در صورت دستیابی به نتایج قابل‌قبول، می‌توان با مشارکت شهرداری‌ها، نهادهای مدنی، دانشگاه‌ها، بخش خصوصی و فعالان رسانه‌ای، شبکه را به سایر شهرهای کشور گسترش داد.
مسئولیت اجتماعی نباید به تبلیغات سفارشی تبدیل شود
مهدیخانی با هشدار نسبت به خطر تبدیل این طرح به فعالیتی نمایشی اظهار داشت: «اگر قرار باشد تعدادی چهره مشهور صرفاً در مقابل دریافت مبالغ تبلیغاتی، چند ویدئو درباره فرهنگ شهروندی منتشر کنند و پس از آن هیچ تغییری در وضعیت شهر اتفاق نیفتد، نه‌تنها هدف طرح محقق نمی‌شود، بلکه اعتماد عمومی نیز آسیب می‌بیند.»
وی بر ضرورت شفافیت منابع مالی، استقلال حرفه‌ای سفیران، انتشار عمومی نتایج و ارزیابی عملکرد توسط نهادهای تخصصی تأکید کرد.
به اعتقاد وی، مشارکت بخش خصوصی در تأمین منابع و امکانات این شبکه نیز باید در چارچوب مسئولیت اجتماعی و بدون تبدیل فعالیت‌های آموزشی به تبلیغات تجاری پنهان صورت گیرد.
شهر خوب فقط ساخته نمی‌شود؛ با مشارکت مردم حفظ می‌شود
مهدیخانی در پایان این یادداشت با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به فرهنگ‌سازی شهری گفت: «سال‌هاست درباره مشکلات شهرها صحبت می‌کنیم، اما باید بپذیریم که اصلاح فرهنگ شهری صرفاً با نصب بنر، پخش پیام‌های تکراری و صدور بخشنامه اتفاق نمی‌افتد. باید از ظرفیت واقعی جامعه، فناوری و رسانه‌های نوین استفاده کنیم و مردم را از مخاطبان منفعل به مشارکت‌کنندگان فعال در اداره بهتر شهر تبدیل کنیم.»
وی افزود: «شهری که در آن شهروند نسبت به رفتار خود مسئول باشد، مدیر نسبت به عملکرد خود پاسخ‌گو باشد و جامعه امکان نظارت و مطالبه‌گری داشته باشد، می‌تواند مسیر توسعه پایدار را با هزینه کمتر و اعتماد عمومی بیشتر طی کند.»
مهدیخانی با پیشنهاد تشکیل «شبکه سفیران مسئولیت شهری ایران» خاطرنشان کرد: «برای داشتن شهری بهتر، تنها به مدیران بهتر نیاز نداریم؛ به شهروندان مسئول‌تر، رسانه‌های اثرگذارتر و ارتباطی شفاف‌تر میان مردم و مدیریت شهری نیاز داریم. مسئولیت‌پذیری شهری باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود، نه یک شعار مناسبتی.»
