◄ درخواست اروپا از آیمو برای تدوین مقررات الزام‌آور هوش مصنوعی در دریانوردی

به گزارش نشریه تخصصی «لویدزلیست» (Lloyd’s List)،  این مطالبه رسمی که با هدف انتظام بخشی به سیستم های ناوبری خودکار و زیرساخت های ارتباطی الگوریتمی مطرح شده، بر ضرورت پیشگیری از بروز سوانح دریایی و یکپارچه سازی الزامات ایمنی پیش از تثبیت فناوری های نوین در خطوط کشتیرانی بین المللی تأکید دارد.

به گزارش سرویس دریایی تین نیوز، بر اساس داده های منتشرشده از این ابتکارعمل اروپایی، سرعت شتابان نفوذ الگوریتم های یادگیری ماشین در پل فرماندهی کشتی ها (Navigation Bridge)، پایش هوشمند ترافیک دریایی و سیستم های اجتناب خودکار از برخورد (Collision Avoidance)، مراجع فنی و انجمن های رده بندی معتبر را به این جمع بندی رسانده است که راهنماهای اختیاری فعلی پاسخگوی پیچیدگی های عملیاتی نیستند. کشورهای حامی این پیشنهاد تأکید کرده اند که سازمان بین المللی دریانوردی باید تدوین الزامات فنی شفاف در حوزه «صحت سنجی الگوریتم ها»، «پایش عملکرد سامانه در شرایط اضطراری» و «تعیین سطح مداخله انسانی» (Human-in-the-loop) را در اولویت کاری کمیته های فنی خود قرار دهد.

 شکاف مقرراتی میان «شناورهای خودران» و «هوش مصنوعی کاربردی»

اگرچه آیمو در سال های اخیر توسعه تدریجی مقررات مربوط به شناورهای سطحی خودران (کد بین المللی MASS) را در دستور کار داشته است، اما استدلال دولت های اروپایی این است که مرزهای هوش مصنوعی بسیار فراتر از شناورهای بدون خدمه گسترش یافته است. در حال حاضر، ناوگان متعارف و سنتی تجاری نیز به سامانه های تصمیم یار متکی بر هوش مصنوعی مجهز شده اند که در صورت نبود پروتکل های الزام آور بین المللی، خطای داده ای یا باگ های محاسباتی می تواند امنیت دریانوردی در آبراه ها و تنگه های شلوغ تجاری را به مخاطره بیندازد.

 چالش چندپارگی قوانین و سایه قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا

یکی از محرک های اصلی این فشار به لندن (مقر آیمو)، اجرایی شدن «قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا» (EU AI Act) در سطح قاره سبز است. کارشناسان حقوق دریایی تصریح می کنند در صورت تعلل آیمو در خلق چارچوب فنی همگن در قالب کنوانسیون های بین المللی نظیر سولاس (SOLAS) و اس تی سی دبلیو (STCW)، ریسک شکل گیری قوانین چندپاره منطقه ای در بنادر مختلف جهان افزایش خواهد یافت؛ وضعیتی که خطوط کشتیرانی بین المللی را در اخذ گواهینامه های ایمنی و انطباق فنی با چالش های حقوقی و لجستیکی پیچیده ای مواجه می کند.

ابعاد امنیت سایبری و مسئولیت حقوقی حوادث

 موضوع امنیت سایبری دریایی (Maritime Cyber Security) و تفکیک بار مسئولیت حقوقی (Legal Liability) در صورت بروز سوانح ناوبری از محورهای بنیادین است. با ورود هوش مصنوعی به سامانه های ارتباطی و هدایت شناور، تعیین نسبت خطای انسانی در برابر مسئولیت توسعه دهنده نرم افزار، سازنده تجهیزات و شرکت مالک کشتی، بازتعریف نظام های سنتی جبران خسارت و بیمه دریایی (P&I Clubs) را به پیش شرطی حیاتی برای آینده کشتیرانی تبدیل کرده است.