◄ آﺑﺮاه خلیجفارس – درﻳﺎی ﺧﺰر؛ رویای تزارها که اجرایی نشد
اﺗﺼﺎل درﻳﺎی ﺧﺰر ﺑﻪ خلیجفارس ازلحاظ ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺑﻪ دوره ﺗﺰارﻫﺎی روﺳﻴﻪ بازمیگردد اما در حال حاضر در قالب آﺑﺮاه خلیجفارس – درﻳﺎی ﺧﺰر نمود پیدا کرده است.
اﺗﺼﺎل درﻳﺎی ﺧﺰر ﺑﻪ خلیجفارس ازلحاظ ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﺑﻪ دوره ﺗﺰارﻫﺎی روﺳﻴﻪ بازمیگردد اما در حال حاضر در قالب آﺑﺮاه خلیجفارس – درﻳﺎی ﺧﺰر نمود پیدا کرده است.
به گزارش تیننیوز به نقل از مانا، ایده اولیه آﺑﺮاه خلیجفارس-درﻳﺎی ﺧﺰر از سال 1345 مطرح بوده است و در آغازین سالهای دهه 1370 به دستور آیت ا... هاشمی رفسنجانی رئیسجمهور فقید وقت جمهوری اسلامی ایران برای مطالعات مقدماتی در اختیار وزارت جهاد سازندگی سابق قرار گرفت.
علی پاکنژاد به دعوت وزارت جهادکشاورزی و نهاد ریاست جمهوری وقت برای مشارکت در پروژه مطالعات مقدماتی امکانسنجی اجرای آبراه خلیجفارس(دریای عمان)-دریای خزر فراخوانده شد و در این پروژه مشارکت فعال داشت.
او درباره ﺗﺎرﻳﺨﭽﻪ ﻃﺮح آﺑﺮاه خلیجفارس-درﻳﺎی ﺧﺰر گفت: ﻃﺮح و ایدههای دﻳﮕﺮی ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻋﻨﺎوﻳﻦ ﻣﺘﻔﺎوت ﻧﻈﻴﺮ ﻛﺎﻧﺎل ﺳﺮاﺳﺮی اﻳﺮان، ﻛﺎﻧﺎل ﻟﻮت، اﻳﺮان رود، اﺣﻴﺎی دریاچههای ﻛﻮﻳﺮ اﻳﺮان و آﺑﺮاه ﻛﺸﺘﻴﺮاﻧﻲ ﺧﻠﻴﺞ ﻓﺎرس-درﻳﺎی ﺧﺰر ﻣﻄﺮح بودهاند ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ از آنها ﺑﺎ اﻫﺪاف ﻛﺸﺘﻴﺮاﻧﻲ و ﺑﺮﺧﻲ ﺑﺎ اﻫﺪاف اﻧﺘﻘﺎل آبشور ﺑﻪ ﻛﻮﻳﺮ ﻣﺮﻛﺰی اﻳﺮان ارائهشدهاند.
پاکنژاد در ادامه گفت: اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر ﭘﺲ از اﻧﻘﻼب «ﻣﻬﻨﺪس ﻫﻮﻣﺎن ﻓﺮزاد» اﻳﻦ اﻳﺪه را ﻣﻄﺮح کردهاند. ﻧﺎﮔﻔﺘﻪ ﻧﻤﺎﻧﺪ ایدههای دﻳﮕﺮی ﻧﻴﺰ از سوی اﻓﺮاد ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ مطرحشده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ از اﻳﻦ ایدهها ﻏﻴﺮ ﻓﻨﻲ و ﻏﻴﺮ اﺟﺮاﻳﻲ بودهاند.
او تصریح کرد: ﺟﺮﻗﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت امکانپذیری ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ آبراه خلیج فارس-دریای خزر از سوی رئیسجمهور وﻗﺖ؛ ﻣﺮﺣﻮم آﻳﺖ ا... ﻫﺎﺷﻤﻲ رﻓﺴﻨﺠﺎﻧﻲ زده ﺷﺪ. اﻳﺸﺎن ﻛﻪ ﺑﺮ ﻣﺴﺎئل ﺣﻮزه آب و ﻣﺴﺎﺋﻞ ژﺋﻮﭘﻠﺘﻴﻚ اﺷﺮاﻓﻲ بینظیر داﺷﺘﻨﺪ، دﺳﺘﻮر اﻧﺠﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت را ﺑﻪ ﻣﻬﻨﺪس ﻓﺮوزش ﻛﻪ وزﻳﺮ وقت ﺟﻬﺎد ﺳﺎزﻧﺪﮔﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ابلاغ کردند. ایشان هم ﻣﺠﺮی ﻣﺴﺘﻘﻠﻲ را در وزارت ﺟﻬﺎد ﺑﺮای اﻳﻦ ﻛﺎر ﻣﻌﻴﻦ کردند.
پاکنژاد گفت: ﻣﺘﻮﻟﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت این طرح ﻧﻬﺎد رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮری ﺑﻮد و ﮔﺰارﺷﺎت طی ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻪ آﻗﺎی ﻫﺎﺷﻤﻲ رﻓﺴﻨﺠﺎﻧﻲ اراﺋﻪ شد و اﻳﺸﺎن با علاقه و ﺟﺪﻳﺖ در ﺟﻠﺴﺎت اراﺋﻪ ﺷﺮﻛﺖ میکردند اﻣﺎ ﺷﺎﻫﺪی ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻧﻬﺎدﻫﺎی ﺣﺎﻛﻤﻴﺘﻲ از ﻃﺮح ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻧﻜﺮده ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﺪه اﺳت.
او گفت: در مرحلهای ﻛﻪ ﻣﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻮدﻳﻢ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺮﺣﻠﻪ «ﺑﺮرﺳﻲ امکانپذیری ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ»، ﺑﺤﺜﻲ از اﺟﺮای ﻃﺮح ﻧﺒﻮد، ﻟﺬا، فیالواقع ﻣﺠﺮی ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﻳﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﻮال ﻣﻬﻢ را داﺷﺖ ﻛﻪ آﻳﺎ اﻳﻦ ﻃﺮح ﺷﺪﻧﻲ اﺳﺖ یا خیر؟ و آﻳﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت را ﺑﺎﻳﺪ اداﻣﻪ داد ﻳﺎ ﺧﻴﺮ؟
پاکنژاد ادامه داد: ﻳﻚ ﮔﺮوه روﺳﻲ ﻧﻴﺰ بهموازات ﮔﺮوه اﻳﺮاﻧﻲ بهعنوان مشاور خارجی ﻣﺸﻐﻮل ﺑﺮرﺳﻲ ﻃﺮح ﺑﻮدﻧﺪ. ﻣﺴﻴﺮی را ﻛﻪ آنها ﺑﺮای آﺑﺮاه ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻛﺮدﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮ ﻣﺴﻴﺮ ﮔﺮوه اﻳﺮاﻧﻲ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﻮد.
او در ادامه گفت:قدیمیترین طرح مشابهی که اجرایی شده است ﻛﺎﻧﺎل ﺳﻮﺋﺰ اﺳﺖ ﻛﻪ 2500 ﺳﺎل ﭘﻴﺶ ﺗﻮﺳﻂ دارﻳﻮش ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻲ ﺣﻔﺮ شد و اﻓﺘﺨﺎر ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ اﻳﺮان اﺳﺖ و ﺟﺪﻳﺪﺗﺮ آن ﻛﺎﻧﺎل ﭘﺎﻧﺎﻣﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ دو اﻗﻴﺎﻧﻮس آرام و اﻃﻠﺲ را ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺘﺼﻞ میکند. در حال حاضر نیز اﺗﺼﺎل ﻛﺎﻧﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻛﺎﻧﺎل ﻛﺮا (kra) ﻛﻪ ﺧﻠﻴﺞ ﺗﺎﻳﻠﻨﺪ را ﺑﻪ درﻳﺎی اﻧﺪاﻣﺎن ﻣﺘﺼﻞ میکند در دﺳﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﺳﺖ. قابلتوجه اﺳﺖ ﻛﻪ آبراههای ﻛﺸﺘﻴﺮاﻧﻲ درون ﺳﺮزﻣﻴﻨﻲ Inland Navigation Canals ﺑﺨﺶ عمدهای از ﺳﻴﺴﺘﻢ حملونقل ﻛﺸﻮرﻫﺎ را ﺗﺸﻜﻴﻞ میدهند و ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﺘﻨﺪات رﺳﻤﻲ در ﭼﻴﻦ صد و ده هزار ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ آﺑﺮاه، در اﺗﺤﺎدﻳﻪ اروﭘﺎ سی هزار ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ آﺑﺮاه و در روﺳﻴﻪ نودوپنج هزار ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮ آﺑﺮاه (ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ) وﺟﻮد دارد.
پاکنژاد تاکید کرد: آنچه امکانپذیر ﺑﻮدن اﻳﻦ اﻳﺪه را زﻳﺮ ﺳﻮال میبرد، ﻣﻮﺿﻮع ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﺑﺮای ﮔﻨﺠﺎﻳﺶ 500 ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻣﺘﺮﻣﻜﻌﺐ ﺣﺠﻢ ﻛﺎﻧﺎل است ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از ﭘﺮ ﭼﺎﻟﺶ ﺗﺮﻳﻦ و بحثبرانگیزترین ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت اﺳﺖ. در ﻃﺮح اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺳﺎل 1375 ﺗﺎﻣﻴﻦ آب ﻛﺎﻧﺎل از ﻣﻨﺎﺑﻊ آب ﺷﻴﺮﻳﻦ داﺧﻠﻲ و از ﻃﺮﻳﻖ اﺣﺪاث 14 ﺳﺪ ﺑﺮ روی رودخانهها و مسیلها و جمعآوری سیلابهای ﻓﺼﻠﻲ پیشبینیشده اﺳﺖ.
ادامه دارد...
این کار برای ایران بسیارخطرناک و طبعات سیاسی اجتماعی اقتصادی و بسیاری از چالشهای بین المللی را در پی خواهد داشت. این یک طرح تازه ای نیست از زمانی که پطر کبیر تنها به گرفتن گرجستان و داغستان قانع نمیشد. و گفته بود که آرمانهای بلندو بزرگ روسیه زمانی تحقق خواهد یافت که روسیه بتواند به آبهای گرم خلیج فارس و دریای عمان راه پیدا کند. این طرح درقبال منافع اندک و پول خردی که برای ایران خواهد داشت اما طبعات جبران ناپذیری را ببار خواهد آورد . در دوران خاندان پهلوی نیز این طرح در سال 1352 در مجلس مطرح شد و بعلت نابسامانی هایی را که این طرح برای ایران ببار خواهد آورد منفی اعلام شد. معایب این طرح بیش از پنجاه مورد است اما تنها به پاره ای از آنها در اینجا اشاره میشود.
الف) باز شدن پای قدرتها که در بازرگانی بین المللی سود میبرند و اعمال قدرت از نیروی نظامی. ازجمله ناتو و آمریکا بعلت بین المللی شدن کانال
ب) تغییرات جوی اقلیمی و آسیب رساندن به منابع طبیعی و محیط زیست
ج ) تخریب سرزمینهای حاصل خیز به میزان حد اقل هفت میلیون کیلومتر مربع به ازای طرح هفتصد کیلومتری
د) افزایش شوری آب دریای خزر و پدیده های جوی نظیر نزولات و بارشهای آسمانی بخصوص در نقاط کویری و خشک که سیل و پدیده های غیر قابل پیش بینی را بدنبال خواهد داشت
ه)افزایش سطح آب دریای خزر بطور همه جانبه از آنجا که سطح آن نسبت یه دریاهای آزاد بسیار پائینتر است.
و) تخریب اماکن و سازه های ساحلی ، بر اثر بالا آمدن آب و انتقال شوری آب به مزارع کشاورزی و بیکاری گسترده کشاورزان و متحمل شدن خسارات مالی فوق العاده بالا
ز) افزایش شوری آب دریای خزر از 12ppm تا 35ppm بر اساس سطح شوری دریاهای آزاد و از بین رفتن بسیاری از گونه های جانوری.
ح) نشت شوری آب به آبهای میان سرزمین و سفره های آب زیر زمینی و برهم خوردن اقلیم مسیر رود احداثی
ط) تقسیم طولی ایران به دو قسمت مجزا و افزایش انتقال آلودگی دریایی و خشکی
ی ) افزایش درجه حرارت در تابستانها و کاهش های شدید دما و افزایش برف و نزولات جوی بخصوص در نواحی و شهرهای بیابانی که سالها بخود رنگ برف را ندیده اند.
ک) اختلاف نظر سیاسی اجتماعی و اقتصادی مابین دول مختلفی که از این طرح ضرر های جبران ناپذیری را دریافت می نمایند خاص آمریکا، ترکیه ، اسپانیا وکشورهای اروپایی و آفریقایی.
ل) کنترل حق امتیاز کشتیرانی بین المللی آبراهه توسط دول نامحرم بیگانه و دخالت مستقیم میان سرزمین
م) آلودگیهای دفع فضولات کشتیها و شناورهای غیر قابل کنترل
این موارد تنها اهم دهها مورد از معایب این طرح است که ضربات جبران ناپذیری برای دولت آینده ایران وملت آن به همراه خواهد داشت در این طرح تنها دولتی که قرارداد را می بندد سود می برد و سرمایه های کلانی را به جیب میزند اما پل رشد را برای ملت و دولتهای آینده در پشت سر خود خراب خواهد کرد. این طرح ننگین ترین طرح تاریخ خواهد بود که به هیچ وجه قابل کنترل نخواهد بود . پیشگیری قبل از واقعه بالاترین درمان است. در این طرح تنها روسیه و تعدادی از کشورهای حوزه دریای خزر سود خواهند برد.و علی رغم هزینه های بسیار گزافی را که بردوش کشورخواهد کرد، برای ایران بیش از 90 درصد ضرر سیاسی اقتصادی و اجتماعی خواهد داشت.