جنگ و شوک اقتصادی؛ انسداد تنگه هرمز چگونه جهان را تحت تأثیر قرار می دهد؟

باب مک نالی، مشاور انرژی رئیس جمهور پیشین آمریکا، در مصاحبه ای تأکید کرد: «شریانی را در قلب تصور کنید که خون را به سراسر بدن می رساند؛ تنگه هرمز نیز چنین نقشی دارد.» او افزود که اهمیت این تنگه بسیار فراتر از برآوردهای معمول است.

با آغاز درگیری، اثر اختلال در کشتیرانی این تنگه به سرعت در اقتصاد کشورهای منطقه نمایان شد و همزمان، خطر بی ثباتی در عرضه برای مناطق اصلی واردکننده در جهان افزایش یافت.

با تشدید تنش ها، بازار کشتیرانی با آشفتگی جدی روبرو شد. چندین شرکت بیمه خدمات خود را برای مسیرهای مرتبط لغو یا محدود کردند و همین موضوع باعث افزایش هزینه های حمل ونقل شد. به گفته یک شرکت کارگزاری بیمه، افزایش حق بیمه ریسک، هزینه های حمل ونقل جهانی را بالا برده است.

این درگیری تنها بر قیمت سوخت در جهان تأثیر نگذاشته، بلکه بر سبد غذایی مردم نیز اثرگذار بوده است. تنگه هرمز مسیر انتقال محصولات غذایی مهم از کشورهای خلیج فارس و بخش قابل توجهی از عرضه جهانی کودهایی مانند کود نیتروژنی است.

در فصل کشت بهاره در نیمکره شمالی، تأخیر در حمل کود می تواند تأثیر قابل توجهی بر کشاورزی داشته باشد. وب سایت Project Syndicate هشدار داده است که در صورت تداوم درگیری، احتمال بروز «بحران جهانی غذا» وجود دارد.

افزایش قیمت مواد اولیه صنعتی در سراسر جهان

انرژی نه تنها سوخت، بلکه پایه تولید نیز محسوب می شود و اثر این درگیری از نفت خام تا انتهای زنجیره تولید جهانی گسترش یافته است. برای نمونه، اختلال در عرضه گاز طبیعی قطر باعث شده قیمت جهانی هلیوم دو برابر شود. افزایش قیمت این ماده که در تولید نیمه هادی ها کاربرد دارد، عدم قطعیت را در زنجیره تأمین تشدید کرده است. همچنین گوگرد، که ماده ای اساسی برای تولید کود، تراشه و فرآوری فلزات است، به دلیل اختلال در حمل ونقل از تنگه هرمز با افزایش شدید قیمت مواجه شده است. اختلال در عرضه نفتا نیز باعث کاهش تولید و تعطیلی برخی کارخانه های شیمیایی پایین دستی شده است.

از انرژی و مواد شیمیایی گرفته تا فلزات، انسداد تنگه هرمز آسیب پذیری تولید جهانی را آشکار کرده است. تحلیلگران می گویند مسئله اصلی دیگر بالا یا پایین بودن هزینه ها نیست، بلکه دسترسی به مواد اولیه است.

تاثیرریسک های جنگ بر سرمایه گذاری ها

بررسی ها نشان می دهد درگیری میان آمریکا، اسرائیل و ایران تأثیر عمیقی بر بازارهای جهانی گذاشته است؛ به گونه ای که سرمایه گذاری ها دیگر بر پایه چشم انداز رشد اقتصادی و سود تجاری قیمت گذاری نمی شوند، بلکه ارزیابی ریسک های جنگ، انرژی و تورم تعیین کننده شده است.

فایننشال تایمز گزارش داده که از زمان آغاز درگیری، قیمت جهانی نفت روندی صعودی داشته و پیش بینی می شود تولیدکنندگان نفت آمریکا در سال جاری بیش از 60 میلیارد دلار سود به دست آورند.

در همین حال، بازارهای نوظهور که پیش تر موتور رشد اقتصاد جهانی بودند، دچار بی ثباتی شده اند. با ادامه درگیری، سرمایه گذاران به سمت دارایی های امن حرکت کرده اند و این روند باعث نوسانات همزمان در بازار سهام، اوراق قرضه و کالاها و اختلال در جریان سرمایه در این کشورها شده است.

در سطحی عمیق تر، کاهش تمایل به ریسک پذیری در سرمایه گذاری مشاهده می شود. در بخش هایی که برای پیشرفت فناوری و رشد اقتصادی حیاتی هستند، مانند تولید پیشرفته، سرمایه گذاران محتاط تر شده اند، زیرا افزایش «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی» می تواند ارزش شرکت ها را کاهش دهد.

با تبدیل شدن جنگ، انرژی و زنجیره تأمین به عوامل اصلی تعیین کننده قیمت دارایی ها، نگرانی ها درباره ورود اقتصاد جهانی به مرحله ای جدید با سطح بالاتری از عدم قطعیت افزایش یافته است.