◄ تحلیل جامع پیامدهای جنگ بر انرژی جهان؛ تنگه هرمز در مرکز معادلات اقتصادی

تحولات اخیر منطقه خاورمیانه و احتمال تشدید درگیری میان آمریکا و ایران بار دیگر توجه تحلیلگران را به تنگه هرمز به عنوان یکی از حساس ترین گلوگاه های انرژی جهان جلب کرده است. گزارش های رسانه ای از جمله شبکه CNN نشان می دهد برخی نهادهای امنیتی آمریکا هنگام برنامه ریزی حمله به ایران، پیامدهای احتمالی آن بر امنیت این گذرگاه حیاتی را دست کم گرفته اند.

برآورد اشتباه آمریکا از واکنش ایران

گزارش های منتشر شده از سوی رسانه های آمریکایی حاکی از آن است که در زمان برنامه ریزی عملیات نظامی علیه ایران، برخی نهادهای امنیتی ایالات متحده پیامدهای احتمالی این اقدام را به طور کامل بررسی نکرده بودند.

به گزارش تین نیوز، CNN در این باره نوشت؛ مقام های پنتاگون و شورای امنیت ملی آمریکا احتمال واکنش شدید تهران، از جمله ایجاد محدودیت در عبور کشتی ها از تنگه هرمز، را کمتر از واقعیت ارزیابی کرده بودند.

بر اساس این گزارش، تیم امنیت ملی دولت دونالد ترامپ سناریوهایی را که اکنون برخی مقام ها از آن به عنوان «بدترین حالت ممکن» یاد می کنند، به شکل کامل در محاسبات خود لحاظ نکرده بود.

همچنین در جلسات برنامه ریزی، هرچند نمایندگان وزارت انرژی و خزانه داری آمریکا حضور داشتند، اما تحلیل های اقتصادی آنها در مقایسه با ارزیابی های نظامی نقش کمتری در تصمیم گیری ها داشت.

گزینه های آمریکا برای مهار بحران انرژی

با افزایش تنش ها، مقام های آمریکایی اعلام کرده اند ممکن است چند هفته زمان لازم باشد تا اقدامات دولت برای کاهش اثرات اقتصادی بحران نتیجه دهد.

یکی از گزینه های مورد بررسی، اسکورت نظامی نفتکش ها در تنگه هرمز است؛ اما پنتاگون این گزینه را در شرایط فعلی پرریسک ارزیابی کرده است.

در همین حال، برخی مقامات آمریکایی تلاش کرده اند نوسانات بازار انرژی را کم اهمیت جلوه دهند، در حالی که بسیاری از تحلیلگران نسبت به پیامدهای بلندمدت این بحران هشدار می دهند.

چرا تنگه هرمز برای اقتصاد جهان حیاتی است؟

تنگه هرمز یکی از مهم ترین گلوگاه های انرژی جهان محسوب می شود و حدود ۲۰ درصد نفت جهان از این مسیر عبور می کند.

با این حال اهمیت این گذرگاه تنها به نفت محدود نمی شود. این مسیر دریایی یکی از مهم ترین شاهراه های تجارت جهانی است که انواع کالاها از جمله:

• نفت و گاز
• کالاهای صنعتی
• مواد غذایی
• تجهیزات صنعتی و نظامی

از آن عبور می کنند.

به همین دلیل هرگونه اختلال در این مسیر می تواند نه تنها بازار انرژی، بلکه زنجیره تأمین جهانی و حتی امنیت غذایی برخی کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.

«پنج قاف»؛ چارچوبی برای تحلیل سرنوشت جنگ ها

در برخی تحلیل های داخلی ایران، سرنوشت جنگ ها بر اساس مدلی با عنوان «پنج قاف» بررسی می شود که شامل پنج عامل کلیدی است:

1. قدرت – برتری نظامی، اقتصادی یا ژئوپلیتیکی

2. قاعده و قانون – توانایی بهره گیری از قواعد بین المللی

3. قوام – انسجام ملی و پشتیبانی مردمی

4. قول – روایت رسانه ای و دیپلماسی عمومی

5. قصد – برنامه ریزی راهبردی و تعیین اهداف

به باور طرفداران این مدل، ترکیب مناسب این عوامل می تواند نقش تعیین کننده ای در نتیجه جنگ ها داشته باشد.

سناریوی جهش قیمت نفت

یکی از مهم ترین نگرانی ها در صورت تشدید تنش ها، افزایش شدید قیمت انرژی در بازار جهانی است.

کارشناسان معتقدند در صورت ایجاد اختلال در عبور نفتکش ها از تنگه هرمز، قیمت نفت می تواند به ۱۵۰ دلار یا حتی بیشتر برای هر بشکه افزایش یابد.

در این میان کشورهایی مانند چین، ژاپن و کره جنوبی که وابستگی بالایی به واردات انرژی از خلیج فارس دارند، از جمله بازیگرانی هستند که بیشترین نگرانی را نسبت به این سناریو دارند.

نقش ذخایر استراتژیک نفت

برخی کشورها از جمله آمریکا برای کنترل بازار ممکن است از ذخایر استراتژیک نفت استفاده کنند.

با این حال بسیاری از تحلیلگران معتقدند این اقدام تنها می تواند اثرات کوتاه مدت داشته باشد و در صورت ادامه بحران، بازار انرژی بار دیگر با افزایش شدید قیمت ها مواجه خواهد شد.

پیامدهای ژئوپلیتیکی بحران

کارشناسان معتقدند ادامه تنش ها در منطقه می تواند پیامدهای ژئوپلیتیکی گسترده ای به همراه داشته باشد، از جمله:

• شکل گیری نظم جدید در بازار انرژی جهان
• افزایش رقابت قدرت های بزرگ در خاورمیانه
• تقویت روند چندقطبی شدن نظام بین الملل

در چنین شرایطی، نقش تنگه هرمز در معادلات اقتصادی و سیاسی جهان بیش از هر زمان دیگری برجسته خواهد شد.

به گزارش تین نیوز، تحولات اخیر نشان می دهد تنگه هرمز همچنان یکی از حساس ترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان است. در صورت تشدید تنش ها یا ایجاد محدودیت در عبور نفتکش ها، بازار جهانی انرژی با شوک جدی مواجه خواهد شد و قیمت نفت ممکن است به رکوردهای جدیدی برسد.

این مسئله نه تنها بر اقتصاد کشورهای تولیدکننده نفت، بلکه بر اقتصاد جهانی و امنیت انرژی بسیاری از کشورها تأثیر مستقیم خواهد داشت.