◄ تعرفه های تازه ترامپ چه اثری بر بازار حمل ونقل بین المللی می گذارند؟

شکایت ۲۵ ایالت آمریکا علیه دور تازه تعرفه های دولت دونالد ترامپ، فقط یک مناقشه حقوقی داخلی نیست؛ این پرونده می تواند به یکی از مهم ترین متغیرهای اثرگذار بر هزینه حمل، زمان بندی زنجیره تأمین و نرخ های کانتینری در تجارت جهانی تبدیل شود.

به گزارش تین نیوز، داده های رسمی و گزارش های تخصصی نشان می دهد که تعرفه های جدید، پیش از آنکه به احیای تولید آمریکا منجر شوند، در کوتاه مدت با تحریک «پیش بارگیری» واردات، فشار بر شبکه لجستیک و افزایش نرخ حمل دریایی، بازار حمل ونقل بین المللی را با نوسان تازه روبه رو کرده اند.

تعرفه ای با برد جهانی و پیامد لجستیکی فوری

بر اساس اقدام نهایی دفتر نماینده تجاری آمریکا (USTR)، دولت آمریکا در ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۶ علیه ۶۰ اقتصاد تحت چارچوب Section 301 اقدام کرد و برای واردات مشمول، تعرفه های اضافی ۱۰ درصد و ۱۲.۵ درصد وضع شد. این تعرفه ها از بامداد ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶ اجرایی شد و دامنه آن بخش بزرگی از شرکای تجاری آمریکا را در بر گرفت؛ از چین و هند گرفته تا اتحادیه اروپا، ژاپن، کره جنوبی، ویتنام، مکزیک و کانادا.

اهمیت این تصمیم برای بازار حمل ونقل در آن است که هرگونه افزایش ناگهانی هزینه واردات، بلافاصله رفتار صاحبان کالا را تغییر می دهد. واردکنندگان برای فرار از تعرفه، محموله های برنامه ریزی شده برای ماه های بعد را جلو می اندازند؛ پدیده ای که در ادبیات لجستیک با عنوان Front-loading شناخته می شود. نتیجه مستقیم این رفتار، فشار فشرده بر بنادر، خطوط کشتیرانی، ظرفیت کانتینری و شبکه توزیع زمینی است.

شوک تقاضا در حمل دریایی؛ بازار چگونه واکنش نشان داد؟

داده های Freightos نشان می دهد همین اثر زمان بندی، در هفته های منتهی به اجرای تعرفه ها، بازار حمل کانتینری را به شدت متلاطم کرد. این پلتفرم در ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ گزارش داد که نرخ های ترانس پاسیفیک از پایان مه تا اوایل ژوئیه بیش از ۳ هزار دلار به ازای هر FEU افزایش یافته است. بر همین اساس، نرخ حمل از چین/آسیا به ساحل غربی آمریکا به حدود ۶۷۰۰ دلار و به ساحل شرقی آمریکا به حدود ۸۷۰۰ تا ۹۰۰۰ دلار برای هر FEU رسید.

این رشد فقط یک افزایش قیمتی ساده نبود؛ بلکه نشانه ای از فشردگی شدید تقاضا در بازاری بود که هم زمان با فصل اوج واردات تابستانی، با موج سفارش های زودهنگام نیز مواجه شد. در عمل، تعرفه جدید باعث شد فصل اوج حمل ونقل زودتر از موعد طبیعی آغاز شود و رقابت برای رزرو فضا روی کشتی ها شدت بگیرد.

Freightos تصریح کرده است که ضرب الاجل تعرفه ای ۲۴ ژوئیه یکی از محرک های اصلی آغاز زودهنگام فصل اوج در مسیر ترانس پاسیفیک بوده است.

تعرفه فقط نرخ را بالا نبرد؛ ظرفیت را هم قفل کرد

اثر دوم تعرفه ها، محدود به کرایه حمل نبود، بلکه الگوی تخصیص ظرفیت را هم برهم زد. گزارش Freight Right در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶ نشان داد که واردکنندگان آمریکایی برای اجتناب از افزایش احتمالی ۲۰ تا ۳۰ درصدی هزینه واردات، سفارش های پاییزی و تعطیلات را جلو انداخته اند. این گزارش از کمبود فضا، افزایش backlog در بنادر چین، رشد rollover محموله ها و تشدید blank sailing به عنوان نشانه های آشفتگی زنجیره تأمین یاد می کند.

در بازار حمل ونقل، زمانی که ظرفیت کشتی ها پیش فروش می شود و محموله ها به سفر بعدی منتقل می شوند، نه فقط زمان تحویل طولانی تر می شود، بلکه هزینه های ثانویه مانند انبارداری، دموراژ، نوسان برنامه توزیع و عدم قطعیت قراردادهای فروش هم افزایش پیدا می کند. به همین دلیل، تعرفه های تجاری عملاً به یک هزینه لجستیکی چندلایه تبدیل می شوند، نه صرفاً یک مالیات گمرکی.

پس از اجرای تعرفه ها؛ افت نسبی، اما نه بازگشت کامل

با عبور از ضرب الاجل تعرفه ای و فروکش نسبی موج پیش بارگیری، نشانه هایی از تعدیل نرخ ها ظاهر شد. شاخص جهانی کانتینر Drewry (WCI) در گزارش ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد که شاخص جهانی با ۳ درصد کاهش به ۴۲۵۵ دلار برای کانتینر ۴۰ فوتی رسیده است. در همین مقطع، نرخ شانگهای–لس آنجلس با افت ۲ درصدی به ۵۷۳۹ دلار کاهش یافت، در حالی که نرخ شانگهای–نیویورک در سطح بالای ۷۵۷۸ دلار بدون تغییر باقی ماند.

این داده ها نشان می دهد شوک تعرفه ای پس از عبور از فاز اول، وارد مرحله تثبیت شده، اما بازار به شرایط پیشین بازنگشته است. دلیل آن روشن است: بخشی از رشد نرخ ناشی از تعرفه بود، اما بخشی دیگر به مدیریت ظرفیت توسط خطوط کشتیرانی، افزایش عمومی نرخ ها (GRI)، surchargeهای فصل اوج، هزینه سوخت و تنش های ژئوپلیتیکی مربوط می شد. به بیان دیگر، تعرفه ها محرک اصلی شوک بودند، اما تنها متغیر بازی نبودند.

اثر ساختاری بر زنجیره تأمین جهانی

پیامد مهم تر این تعرفه ها، اثر ساختاری آن ها بر تصمیمات راهبردی زنجیره تأمین است. انجمن صنعت خرده فروشی آمریکا (RILA) در تحلیلی در ۶ مه ۲۰۲۶ هشدار داده بود که حتی پیش از اجرای رسمی تعرفه ها، خودِ نااطمینانی ناشی از تحقیقات و تصمیمات Section 301، برنامه ریزی تأمین را مختل می کند. به گفته این انجمن، شرکت ها در چنین فضایی در تصمیم گیری درباره منبع یابی، انتقال تولید، قراردادهای تأمین، سطح موجودی و قیمت گذاری با مشکل مواجه می شوند.

این نااطمینانی برای بازار حمل ونقل اهمیت ویژه ای دارد، زیرا حمل ونقل بین المللی تابع تقویم تولید و سفارش گذاری است. هرچه افق برنامه ریزی کوتاه تر و بی ثبات تر شود، تقاضا برای خدمات لجستیکی نوسانی تر می شود و پیش بینی پذیری بازار کاهش می یابد. در چنین وضعی، شرکت های کشتیرانی و اپراتورهای لجستیکی معمولاً با قیمت گذاری محافظه کارانه تر و انعطاف کمتر در تخصیص ظرفیت واکنش نشان می دهند.

RILA هشدار داده است که عدم قطعیت ناشی از تعرفه های Section 301، تصمیم های مربوط به منبع یابی، قیمت گذاری، موجودی و دسترسی به کالا را برای بنگاه ها دشوار می کند.

آیا این تعرفه ها به سود حمل ونقل آمریکا تمام می شود؟

از منظر سیاسی، دولت ترامپ استدلال می کند که تعرفه های بالا می تواند تولید را به آمریکا بازگرداند و از کارگران داخلی حمایت کند. اما از منظر حمل ونقل بین المللی، نتیجه کوتاه مدت بیشتر به افزایش هزینه مبادله شباهت دارد تا بازآرایی موفق صنعتی. در کوتاه مدت، تعرفه ها جریان تجارت را کندتر، پرهزینه تر و بی ثبات تر می کنند.

البته در میان مدت ممکن است بخشی از جریان تجارت از برخی مبدأها به کشورهایی با ریسک تعرفه ای کمتر منتقل شود و در نتیجه، الگوهای مسیرهای دریایی، هاب های ترانشیپی و کریدورهای تأمین تغییر کند. اما چنین جابه جایی ای زمان بر است و نیاز به سرمایه گذاری در تولید، انبارش، قراردادهای حمل و شبکه توزیع دارد. بنابراین اثر فوری تعرفه ها بیشتر در صورت های مالی شرکت های حمل ونقل، کرایه های اسپات و شاخص های عملکرد زنجیره تأمین دیده می شود، نه در احیای سریع تولید داخلی.

در مجموع، دور تازه تعرفه های ترامپ را باید یک شوک تجاری با پیامد مستقیم لجستیکی دانست. این سیاست با ایجاد انگیزه برای پیش بارگیری واردات، تقاضای حمل دریایی را به طور فشرده به ژوئن و ژوئیه منتقل کرد، نرخ های ترانس پاسیفیک را بالا برد، ظرفیت کشتی ها را تحت فشار گذاشت و ریسک تأخیر و rollover را افزایش داد. پس از اجرای تعرفه ها، بخشی از این فشار تخلیه شد، اما سطح نرخ ها همچنان بالا ماند و بازار به طور کامل آرام نگرفت.

اگر این مناقشه حقوقی در دادگاه تجارت بین الملل آمریکا به محدود شدن یا تعلیق تعرفه ها بینجامد، ممکن است بخشی از التهاب بازار فروکش کند؛ اما اگر تعرفه ها تثبیت شوند، بازار حمل ونقل بین المللی باید خود را برای تداوم نوسان نرخ ها، بازتنظیم مسیرهای تجاری و افزایش هزینه های برنامه ریزی زنجیره تأمین آماده کند.

منابع:

1. USTR – Notice of Actions in Section 301 Investigations … Forced Labor

2. Freightos – Container rates jump another $1k/FEU – but is demand peaking?

3. Drewry – World Container Index – 30 Jul 2026

4. Freight Right – Importers Race Against July Tariff Deadlines, Throwing Supply Chains Into Chaos

5. RILA – How Section 301 Tariffs Could Disrupt Retail Supply Chains