کریدور میانی اروپا–آسیای مرکزی؛ نقش سفر ونس در نفوذ آمریکا و تحولات منطقه

به گزارش تین نیوز به نقل از ایرنا، تایمز آسیای مرکزی (The Times of Central Asia) نوشت: سفر  جی دی ونس  به ارمنستان و آذربایجان به عنوان «سود صلح» برای قفقاز جنوبی تفسیر می شود، اما برای آسیای مرکزی، اهمیت آن در ظرفیت های زیرساختی برای طرح موسوم به «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین المللی» (TRIPP) نهفته است. سفر جی دی ونس را می توان گامی دیگر در راستای قرار دادن مسیر ترانزیتی جدید قفقاز در چارچوب «کریدور میانی» دانست.

گرچه تمرکز این سفر بر حل وفصل اختلافات میان ارمنستان و آذربایجان است، اما بستر و موقعیت دیپلماتیک اخیر نشان می دهد که این ابتکار به همان اندازه، پیشنهادی برای اتصال آسیای مرکزی به اروپا نیز محسوب می شود.

محدودیت های کنونی در اتصال «ترانس خزر» شامل کمبود ظرفیت پایدار حمل ونقل قابل اطمینان در دریای خزر، دسترسی به بنادر و طولانی بودن زمان پردازش در مرزها بوده است. همان گونه که کمیسیون اروپا هفته گذشته به وقت محلی اشاره کرد، از سال ۲۰۲۲ تاکنون حجم ترافیک به طور چشمگیری افزایش یافته، اما جهش بعدی به سرمایه گذاری هدفمند و راه حل۲های عملی در طول مسیر وابسته است.

بنابر این گزارش، ابتکار «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین المللی» با هدف کاهش آسیب پذیری بخش قفقاز در کریدورهای ترانزیتی طراحی شده و قرار است در کنار خط آهن بازسازی و توسعه یافته باکو–تفلیس–قارص، یک مسیر دوم ایجاد کند.

در چارچوب اجرایی منتشرشده از سوی ارمنستان، از تشکیل «شرکت توسعه TRIPP» با دوره اولیه ۴۹ ساله سخن گفته شده که سهم پیشنهادی آمریکا در آن ۷۴ درصد است. در عین حال تاکید شده که حاکمیت، اجرای قانون، امور گمرکی و اختیارات مالیاتی ارمنستان همچنان محفوظ خواهد ماند.

بر اساس این گزارش، این سازوکار، خواسته های سیاسی داخلی ارمنستان برای تسریع در جابه جایی کالا را برآورده می کند، بی آنکه انتقال رسمی صلاحیت های حاکمیتی صورت گیرد.

بسته پیشنهادی ونس در ایروان به گونه ای تنظیم شده بود که نشان دهد ایالات متحده حاضر است چرخش راهبردی ارمنستان را با کمک های ملموس پشتیبانی کند. در این چارچوب، پیش بینی شده است توافق همکاری هسته ای غیرنظامی تحت چارچوب «۱۲۳» منعقد شود؛ توافقی که از صادرات بالقوه چند میلیارد دلاری و روابط بلندمدت در حوزه سوخت و خدمات حکایت دارد، آن هم در شرایطی که ارمنستان در پی جایگزینی نیروگاه قدیمی «متسامور» است.

«توافق ۱۲۳» چارچوبی حقوقی و الزام آور بر اساس بخش ۱۲۳ قانون انرژی اتمی آمریکا مصوب ۱۹۵۴ است که تجارت هسته ای غیرنظامی قابل توجه، انتقال فناوری و تامین سوخت میان آمریکا و یک کشور شریک را مجاز می کند. اگرچه این موضوع به طور مستقیم به اتصال ترانزیتی مربوط نمی شود، اما چنین تعهد سرمایه ای گسترده ای می تواند وعده ایجاد یک کریدور جدید را کمتر قابل بازگشت جلوه دهد.