طرح اقدام متقابل اجرای برجام؛ هفته آینده در مجلس
تین نیوز | "طرح اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام" هفته آینده به هیئت رئیسه تقدیم می شود.
نوذر شفیعی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به تصویب کلیات و جزئیات " طرح اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام" با اکثریت آرا در تک جلسه روز 13 مهرماه این کمیسیون گفت: با تصویب این طرح در صحن مجلس، پرونده این طرح در حوزه تقنینی بسته می شود.
دو فوریت طرح هسته ای رای نیاورد؛ ارجاع طرح به کمیسیون امنیت ملی
کمیسیون ویژه برجام پانزده نفره که کارش را از ماه قبل آغاز کرده بود 12 مهرماه پس از جلسات متعدد با تیم مذاکره کننده و همچنین صاحبنظران مسایل هسته ای ، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی ، گزارش 20 صفحه ای خود را آماده و تقدیم نمایندگان در صحن علنی کرد.
همزمان با این گزارش جامع، طرح دو فوریتی تعدادی از نمایندگان تحت عنوان - اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام - به رای گذاشته شد که قید دوفوریت آن رای نیاورد ولی با موافقت نمایندگان به یک فوریت آن ( از مجموع 247 رای ماخوذه با 168 رای موافق ، 57 رای مخالف و 9 رای ممتنع)، به کمیسیون امنیت ملی مجلس ارجاع ارجاع شد تا بررسی های جامع تری روی آن صورت گیرد. پیشنهاد دهنده این طرح، علاءالدین بروجردی بود.
رئیس مجلس اما امروز در شهرکرد با اشاره به طرح یک فوریتی این طرح و تصویب کلیات و جزئیات آن در کمیسیون امنیت ملی، ضمن حمایت از طرح هسته ای" اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام " گفت: این طرح در مجلس مطرح شده و کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز نظرش را درباره طرح مذکور داده است و انشاءالله هفته آینده در صحن علنی بررسی میشود.
* گزارش کمیسیون ویژه بررسی برجام چه بود؟
جمعبندی کلی گزارش 20 صفحه ای کمیسیون ویژه بررسی برجام که روز یکشنبه 11 مهرماه در جلسه علنی مجلس قرائت شد این است که مجموعه نقاط ضعف برجام ( برنامه جامعه اقدام مشترک ) و قطعنامه 2231، محصول تلاش آمریکا برای تبدیل کردن برجام به ابزاری برای مهار ایران و همچنین ایجاد زیرساختی برای نفوذ در کشور بوده است.
بررسیهای کمیسیون ویژه بررسی برجام در پنج جنبه حقوقی، علمی، فنی و تحقیقاتی، دفاعی ـ امنیتی، اقتصادی بهویژه تحریمها و سیاسی و عمومی صورت گرفته است. گرچه کمیسیون، معتقد است که برجام، توافقی سیاسی است اما میگوید از جنبه حقوقی نقاط ضعفی دارد از جمله اینکه:
1- بر خلاف کشورهای 1+5، تعهدات طرف ایرانی روشن و صریح است و 1+5 می تواند فورا تحریمها را علیه ایران بازگرداند، اما بازگشتپذیری برای ایران زمانبر است.
2- برخی از مهمترین حقوق ایران در بازه زمانی بسیار طولانی محدود شده و تکالیف مضاعفی بر کشور بار شده است.
3- اگر بنا باشد روزی برای حل اختلاف به یک داور مراجعه کنیم، سازوکارها به گونهای است که ایران در هیچ شکایتی برنده نخواهد بود.
در همین حال، 1) تاکید بر حق غنیسازی در برجام و 2) لحن ملایمتر قطعنامه 2231 نسبت به قطعنامههای پیشین و لغو شش قطعنامه قبلی شورای امنیت در این قطعنامه
از نقاط قوت حقوقی در توافق خوانده شده است.
این کمیسیون پس از بررسی های 40 روزه و در نهایت ارائه گزارش 20 صفحه ای خود، برجام را از جنبه علمی، فنی و تحقیقاتی هم دارای نقاط ضعفی میداند از جمله اینکه:
1- برنامه هستهای ایران در یک تعلیق حداقل 10 ساله فرو میرود و برخی تعهدات بلندمدت، کشور را از حقوق آینده خود محروم کرده است.
2- تعهد درازمدت برای عدم ذخیرهسازی آب سنگین یا اینکه در آینده هم راکتور آب سنگین نخواهیم ساخت.
3- تغییرات فنی ایجادشده در برنامه غنیسازی صنعتی و برنامه تحقیق و توسعه ایران، بازگشتپذیری برنامه هستهای کشور را با آسیب مواجه کرده است.
4- محدودیت مرتبط با اقلام با کاربرد دوگانه، مانع پیشرفت ایران در علوم مختلف خواهد بود.
و در مقابل، کمیسیون نقاط قوتی از جنبه علمی، فنی و تحقیقاتی برای برجام قائل است که عبارتند از:
1- حفظ ویژگی آب سنگین بودن راکتور اراک و تأسیسات فردو
2- و ادامه برنامه تحقیق و توسعه غنیسازی ایران.
از نظر کمیسیون ویژه بررسی برجام، دسترسی به تأسیسات نظامی و امکان درخواستهای زیادهخواهانه آژانس از ضعف های اساسی در جنبه دفاعی - امنیتی است.
اعضای کمیسیون امکان تداوم برنامه موشکی ایران در آینده بدون هیچ محدودیتی را نقطه مثبت دفاعی - امنیتی برجام دانسته اند.
اما کمیسیون ویژه بررسی برجام، رفع تحریم سوئیفت و رفع تحریمهای نفتی را از منظر اقتصادی مثبت ارزیابی کرده است. در مقابل، نقاط ضعف اقتصادی برجام، بیشتر به حوزه برگشتپذیری تحریمها و رعایت نکردن اصل برابر نبودن تعهدات طرفین اعلام شده است به طوری که این کمیسیون تصریح کرد: جز در موارد معدود و بسیار کم اهمیت، مفهوم لغو تحریم به معنای برچیده شدن زیرساخت قانونی تحریمها در برجام وجود ندارد.
کمیسیون ویژه بررسی برجام، همچنین از جنبههای سیاسی و عمومی نیز به بررسی برجام پرداخته و این مساله را از نقاط ضعف آن میداند و معتقد است که برجام، در برخی مواد کلیدی مبتنی بر عدم اعتماد به آمریکا بنا نهاده نشده است و ایران دائماً در معرض تهدید ارجاع به شورای امنیت قرار دارد.
کمیسیون پیشنهادهایی هم درباره برجام داشته که قرار است نمایندگان هنگام بررسی برجام در مجلس درباره آنها هم تصمیمگیری کنند.