سرمایه گذاری مشارکتی در جهانگردی
تین نیوز | دکتر علی دادپی
این روزها افق صنعت جهانگردی در ایران روشن است. تقاضا برای سفر به کشوری که هنوز برای بسیاری ناشناخته است رو به افزایش است و فعالان اقتصادی کشور با ذوق و شوق آماده بهره برداری از این فرصت می شوند. ولی نمیتوان کتمان کرد که زیرساختهای اقتصادی لازم برای اوج گیری جهانگردی هنوز فراهم نشدهاند. صنعت جهانگردی در ایران نیازمند سرمایه گذاریست. پرسش اینجاست که چه کسی باید در این صنعت سرمایهگذاری بنماید؟ گزینه اول دولت است.
در کشور نفت خیز ما به برکت درآمدهای نفتی همه از دولت انتظار دارند که در هر امری پیشقدم باشد. از طرف دیگر برای توسعه زیرساختهای لازم برای رشد سریع صنعت جهانگردی به مبالغ هنگفتی احتیاج هست.ساخت هتلهای جدید، بهبود جادهها، نگهداری آثار فرهنگی و بافتهای تاریخی شهرها سرمایه سنگینی را میطلبد که به نظر بسیاری تنها دولت توان پرداختش را دارد.
البته طرفداران این نظریه معمولا دوست دارند دولت مطابق نظر ایشان این هزینهها را پرداخت کند تا معیارها و استانداردهای مورد نظر ایشان را تأمین کند. غافل از اینکه دولتیان وقتی وارد کاری میشوند با خود دیوانسالاری کند و پیچ در پیچی میآورند که نوآوری را در نطفه خفه میکند و استاندارد را فدای مصلحت میکند. در نتیجه با وجود آنکه همه از دولت توقع سرمایهگذاری دارند کمتر از کسی از نحوه سرمایهگذاری دولتی راضی است.
گزینه دوم بخش خصوصی است، بهویژه این روزها که درآمدهای نفتی کاهش پیدا کرده است و دولت در حال ترمیم بودجه است تا کسری کمتری داشته باشد. بخش خصوصی گزینه مناسبی به نظر میرسد. هر چه باشد هدف ایجاد درآمد و حداکثر سازی سود است. کارآیی این بخش بالاست و پروژه ها را با سرعت مناسبی به جلو میبرد. با اینحال تجربه نشان داده است که کارفرمای بخش خصوصی میتواند به اهمیت تاریخی یک بافت سنتی بدون توجه باشد، زیبایی مناظر تاریخی و عمارات را با ساختن بناهای زشت و بیقواره خراب کند و آسیبهایی جدی به محیط زیست وارد کند.
در دنیای امروز جوامع مختلف سرمایهگذاری دولتی و خصوصی را تجربه کردهاند و بنظر میرسد بهترین راه حل یک سرمایهگذاری مشارکتی است که در آن همه طرفهای ذینفع از جمله اهالی بومی و نهادهای محلی هم مشارکت داشته باشند. فراموش نباید کرد که هدف از توسعه صنعت جهانگردی توسعه پایدار آن است. در حالیکه که کابینهها عوض میشوند و شرکتها در گذر زمان جای خود را به شرکتها و بانکهای جدیدی میدهند این جامعه بومی است که به زندگی در شهرها ادامه خواهد داد. مشارکت افراد و جوامع ذینفع درپروژههای توسعه زیرساختهای جهانگردی ضمن تضمین آینده آنها
باعث میشود جوامع شهری و سنتی به مدافعان سلامت و پایداری صنعت جهانگردی در منطقه خود تبدیل شوند و تنش کمتری در روند توسعه وجود داشته باشد. ضمن آنکه انباشت دانش و تجربه صنعت جهانگردی در همه گروههای اجتماعی صورت میگیرد.
به همین خاطر است که اکنون سرمایهگذاری مشارکتی الگوی پذیرفته شده سرمایهگذاری برای توسعه صنعت جهانگردی است. مدلهای مختلفی در چهارچوب این الگوه وجود دارند که توجه سیاستمداران و برنامهریزان به آنها لازم و ضروریست. یکی از موفقترین این مدلها که در کشور ما میتواند بازده خوبی داشته باشد. مشارکت دولتی به شرط حضور بخش خصوصی است. در این مدل دولت تنها زمانی اقدام به سرمایهگذاری در یک پروژه می کند که سرمایهگذاران خصوصی در طرح مشارکت کردهاند و سرمایه خودشان را و نه وامهای کم بهره دولتی را وارد کار کردهاند. نمونه این مدل را میتوان
در بافتهای تاریخی شهرهایی مانند لوول Lowell و بالتیمور Baltimore در ایالات متحده دید که بهعنوان پارکهای ملی تاریخی شهری National Urban Historic Park تعریف شدهاند یا در شهرهایی مانند گرنوبل در فرانسه و فرانکفورت در آلمان.
دولت ایالات متحده در لوول برابر سرمایهگذاری بخش خصوصی سرمایه صرف احیای نخریسیهای قرن نوزدهمی شهر کرده است. این مجتمع صنعتی تاریخی در حال حاضر 500 هزار نفر بازدیدکننده در سال دارد و بخش مهمی از اقتصاد این شهر صدهزار نفری است. اجرای موفقیت آمیز این مدل در ایران می تواند در شهرهای مختلف اشتغال آفرین و درآمدزا باشد.