|
کد خبر
۹۸۴۵۸
کپی شد
اتصال زمینی ایران به عراق کلید توسعه غرب کشور
وبلاگ تیننیوز، میثم لاجوردی| در صورت واگذاری پروژههای راهآهن غرب و بزرگراه کربلا به صورت BOT به بخش غیردولتی، بخش اصلی بار مالی این پروژه از دوش دولت برداشته شده و علاوه بر تسریع در تکمیل آن، افزایش کیفیت ساخت و ارتقاء بهرهوری نیز در این محور پرمتقاضی محقق خواهد شد.
با توجه به صادرات ۶ میلیارد دلاری کالا از ایران به عراق در سال گذشته و حجم بالای سفرهای زیارتی ضروری است تا زیرساختهای لازم جهت تسهیل حملونقل برای گسترش روابط دوجانبه ایران و عراق که از نظر راهبردی نیز اهمیت بالایی دارد، فراهم شود.
پروژههای راهآهن غرب و بزرگراه کربلا مهمترین پروژههایی هستند که به ترتیب در سال ۸۰ و ۸۵ برای رسیدن به این مقصود آغاز شده است و پس از گذشت بیش از ۱۰ سال از شروع آنها همچنان در لیست پروژه های نیمهتمام وزارت راه قرار دارند.
از ویژگیهای منحصر بفرد راه آهن غرب، امکان اتصال شبکه ریلی ایران به شبکه ریلی کشور عراق و مرکز آن یعنی بغداد، با کوتاهترین مسیر ممکن (حدود ۱۸۰ کیلومتر) است. این اتصال ریلی باعث میشود تا امکان حمل بار از داخل کشور و همینطور ترانزیت کالا از کشورهای حوزه ی CIS به عراق تسهیل شود. از این طریق علاوه بر رشد و توسعه استانهای غربی کشور، درآمد راه آهن از محل ترانزیت بار افزایش مییابد.
این مسیر به جهت قرار داشتن در کریدور ترانزیتی شرق-غرب در تثبیت درازمدت روابط اقتصادی با کشور عراق اولویت دارد و مسیری راهبردی محسوب میشود که مورد تأکید مسئولان و مقامات سیاسی کشور هم بوده است. بهطوریکه تکمیل این خط، جزء مصوبات سفر رهبری به استان کرمانشاه در سال ۱۳۹۰ نیز بوده است.

مزیت دیگر این مسیر ریلی، امکان جابجایی حجم بالای مسافران عتبات عالیات در طول سال به ویژه ایام محرم و اربعین است؛ که این امر با در نظر گرفتن هزینههای جابجایی مسافران از طریق جاده اعم از هزینههای مالی، جانی و زیستمحیطی میتواند حمل مسافر توسط ناوگان ریلی را در این محور توجیهپذیر و مقرونبهصرفه نماید.
یکی دیگر از پروژههای نیمهتمام غرب کشور، بزرگراه کربلا است. این بزرگراه از تهران شروع و با عبور از ساوه، همدان، کرمانشاه، قصرشیرین، به مرز خسروی رسیده و بعد از آن با ورود به خاک عراق، نهایتاً به کربلای معلی ختم میشود تا زوار عتبات عالیات بتوانند از این مسیر ترددی سهل و هموار داشته باشند. بیش از ۴۰۰ کیلومتر از طول این بزرگراه در استان کرمانشاه قرار دارد که عملیات اجرایی آن از سال ۱۳۷۰ آغاز شده است. در حال حاضر، بر اساس اعلام شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل، محور اسلامآباد غرب-سرپل ذهاب تنها قطعهای از این مسیر است که تکمیل نشده است.

باتوجه به قانون بودجه ۹۵ که در زیر به آن اشاره شده، دلیل اصلی ایجاد تأخیر در تکمیل این طرحها را میتوان تخصیص بودجههای دولتی به صورت قطرهچکانی دانست؛ به عبارت دیگر، وابستگی این پروژهها به بودجههای دولتی با توجه به محدودیت منابع دولت و عدم اولویتبندی در تخصیص اعتبارات به پروژههای نیمهتمام باعث شده تا پروژههای عمرانی پس از شروع عملیات اجرایی هر سال منتظر تخصیص بخش کمی از اعتبار مورد نیاز برای تکمیل طرح باشند.

با این حال و با در نظر گرفتن تمامی ملاحظات بالا برای تکمیل هر چه سریعتر این پروژهها که منافع قابل توجهی برای دو کشور ایران و عراق دارد، ضروری است با فراهم نمودن شرایط واگذاری این پروژه به صورت BOT به بخش غیردولتی، بخش اصلی بار مالی این پروژه از دوش دولت برداشته شود. در این صورت، علاوه بر تسریع در تکمیل آن، ویژگیهای ذاتی این نوع قراردادها، همانند افزایش کیفیت ساخت و ارتقاء بهرهوری نیز در این محور پرمتقاضی محقق خواهد شد.
پروژههای راهآهن غرب و بزرگراه کربلا مهمترین پروژههایی هستند که به ترتیب در سال ۸۰ و ۸۵ برای رسیدن به این مقصود آغاز شده است و پس از گذشت بیش از ۱۰ سال از شروع آنها همچنان در لیست پروژه های نیمهتمام وزارت راه قرار دارند.
از ویژگیهای منحصر بفرد راه آهن غرب، امکان اتصال شبکه ریلی ایران به شبکه ریلی کشور عراق و مرکز آن یعنی بغداد، با کوتاهترین مسیر ممکن (حدود ۱۸۰ کیلومتر) است. این اتصال ریلی باعث میشود تا امکان حمل بار از داخل کشور و همینطور ترانزیت کالا از کشورهای حوزه ی CIS به عراق تسهیل شود. از این طریق علاوه بر رشد و توسعه استانهای غربی کشور، درآمد راه آهن از محل ترانزیت بار افزایش مییابد.
این مسیر به جهت قرار داشتن در کریدور ترانزیتی شرق-غرب در تثبیت درازمدت روابط اقتصادی با کشور عراق اولویت دارد و مسیری راهبردی محسوب میشود که مورد تأکید مسئولان و مقامات سیاسی کشور هم بوده است. بهطوریکه تکمیل این خط، جزء مصوبات سفر رهبری به استان کرمانشاه در سال ۱۳۹۰ نیز بوده است.
مزیت دیگر این مسیر ریلی، امکان جابجایی حجم بالای مسافران عتبات عالیات در طول سال به ویژه ایام محرم و اربعین است؛ که این امر با در نظر گرفتن هزینههای جابجایی مسافران از طریق جاده اعم از هزینههای مالی، جانی و زیستمحیطی میتواند حمل مسافر توسط ناوگان ریلی را در این محور توجیهپذیر و مقرونبهصرفه نماید.
یکی دیگر از پروژههای نیمهتمام غرب کشور، بزرگراه کربلا است. این بزرگراه از تهران شروع و با عبور از ساوه، همدان، کرمانشاه، قصرشیرین، به مرز خسروی رسیده و بعد از آن با ورود به خاک عراق، نهایتاً به کربلای معلی ختم میشود تا زوار عتبات عالیات بتوانند از این مسیر ترددی سهل و هموار داشته باشند. بیش از ۴۰۰ کیلومتر از طول این بزرگراه در استان کرمانشاه قرار دارد که عملیات اجرایی آن از سال ۱۳۷۰ آغاز شده است. در حال حاضر، بر اساس اعلام شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل، محور اسلامآباد غرب-سرپل ذهاب تنها قطعهای از این مسیر است که تکمیل نشده است.
باتوجه به قانون بودجه ۹۵ که در زیر به آن اشاره شده، دلیل اصلی ایجاد تأخیر در تکمیل این طرحها را میتوان تخصیص بودجههای دولتی به صورت قطرهچکانی دانست؛ به عبارت دیگر، وابستگی این پروژهها به بودجههای دولتی با توجه به محدودیت منابع دولت و عدم اولویتبندی در تخصیص اعتبارات به پروژههای نیمهتمام باعث شده تا پروژههای عمرانی پس از شروع عملیات اجرایی هر سال منتظر تخصیص بخش کمی از اعتبار مورد نیاز برای تکمیل طرح باشند.
با این حال و با در نظر گرفتن تمامی ملاحظات بالا برای تکمیل هر چه سریعتر این پروژهها که منافع قابل توجهی برای دو کشور ایران و عراق دارد، ضروری است با فراهم نمودن شرایط واگذاری این پروژه به صورت BOT به بخش غیردولتی، بخش اصلی بار مالی این پروژه از دوش دولت برداشته شود. در این صورت، علاوه بر تسریع در تکمیل آن، ویژگیهای ذاتی این نوع قراردادها، همانند افزایش کیفیت ساخت و ارتقاء بهرهوری نیز در این محور پرمتقاضی محقق خواهد شد.