۲۵ سالگی راهآهن غرب روی کاغذ
تیننیوز| وبلاگ اکرم امینی-ربع قرن از زمانی که طرح راهآهن غرب روی کاغذ آمد، میگذرد اما هنوز واقعیت چیز دیگری است و همچنان این منطقه از کشورمان از حملونقل ریلی محروم است.
راهآهن کرمانشاه قدیمیترین پروژه راهآهن کشور است که مطالعات اولیه آن از سال ۶۹ کلید زده شد و کلنگ عملیات اجرایی آن از سال ۸۰ به زمین خورده است اما هنوز مسیر تعریف شده در این خط آهن، از اراک تا مرز خسروی (مرز مشترک ایران و عراق) تکمیل نشده و به جز قطعه اراک ـ ملایر که تکمیل و از آن بهرهبرداری شده است، کار در باقی مسیر همچنان ادامه دارد.
حسن روحانی، رییسجمهوری کشور در سفر اخیر به استان کرمانشاه، بار دیگر وعده اتصال کرمانشاه به راهآهن را تکرار کرده و در جمع مردم گفته است راهآهن تا پایان امسال به این استان میرسد؛ وعدهای که از دولتی به دولت دیگر دست بهدست میشود.
بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی وزارت راه و شهرسازی درباره پروژه راهآهن غرب، این طرح به طول ۶۰۵ کیلومتر، یکخطه و با سرعت طرح ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت برای قطارهای مسافری و ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت برای قطارهای باری است.
مسیر این خط آهن از ایستگاه سمنگان در نزدیکی اراک آغاز شده و بعد از عبور از شهرهای ملایر، نهاوند، کنگاور، صحنه، کرمانشاه، اسلامآباد غرب، گیلانغرب و قصر شیرین به شهر خسروی واقع در مرز ایران و عراق میرسد و برای این مسیر ۱۳ ایستگاه درنظر گرفته شده است.
راهآهن ۶۰۵ کیلومتری غرب در ۴ قطعه اراک ـ ملایر به طول ۹۰ کیلومتر، ملایر ـ کرمانشاه به طول حدود ۱۸۰ کیلومتر، کرمانشاه ـ مرز خسروی به طول ۲۶۳ کیلومتر و خط انشعابی ملایر ـ همدان به طول ۷۵کیلومتر تعریف شده و ساخت آن بر اساس این قطعهبندی پیگیری میشود.
اتصال ریلی به عراق به عنوان یکی از مهمترین شرکای تجاری ایران و تسهیل در جابهجایی ارزان و ایمن کالا میان دو کشور، یکی از مهمترین مزیتهای راهاندازی راهآهن غرب خواهد بود. از سوی دیگر با افتتاح این خطآهن، کریدور ریلی غرب به شرق آسیا تکمیل و امکان برقراری ارتباط ترانزیتی بین آسیای میانه، شرق آسیا و دریای مدیترانه از خاک ایران فراهم میشود. از سوی دیگر با توجه به حجم بالای سفرهای زمینی از مرز ایران به خاک عراق در عاشورا و اربعین، راهاندازی این مسیر میتواند نقش موثری در جابهجایی مسافران و کاهش بار ترافیک جادهها داشته باشد.
علت اصلی عقبماندگی
مانند بسیاری از طرحهای عمرانی، بیپولی و اختصاص نیافتن بودجه مصوب، از دلایل اصلی کندی روند ساخت راهآهن غرب است.
به گفته مجتبی نیککردار، معاون عمرانی استانداری کرمان اعتبار مصوب این پروژه در سال ۹۵ برابر با ۱۵۰ میلیارد تومان است که اگر این اعتبار به طور کامل اختصاص یابد و ریل این پروژه نیز بر اساس وعده وزارت راه و شهرسازی از سوی این نهاد فراهم شود، میتوان امیدوار بود که راهآهن تا پایان امسال به کرمانشاه برسد و این ایستگاه ساخته شود.
نگاهی به آمار و ارقام نشان میدهد رقم بودجه حدود ۱۵۰ میلیارد تومان، میراثی از سالهای گذشته است که به طور مرتب در سالهای مختلف برای این پروژه مصوب شده اما تخصیص داده نشده است.
شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور در سال ۹۳ اعلام کرده بود که پروژه راهآهن غرب برای تکمیل به ۵۰۰ میلیارد تومان بودجه نیاز دارد و اگر ۱۵۰ میلیارد تومان مصوب برای این پروژه در سال ۹۳، در سال ۹۴ اختصاص داده شود این قبل از سال ۹۵ به بهرهبرداری میرسد.
از سوی دیگر بودجه مصوب این پروژه در سال ۹۴ برای قطعه ملایر تا کرمانشاه، ۱۶۸ میلیارد تومان بود که در سال گذشته تنها ۲۵ میلیارد تومان آن اختصاص داده شد.
نیککردار سال گذشته اعلام کرد که اگر اعتبار سال ۹۴ به طور کامل و در سال ۹۵ نیز ۲۵۰ میلیارد تومان به پروژه اختصاص یابد، میتوان تا پایان سال ۹۵ منتظر شنیده شدن صدای سوت قطار در کرمانشاه بود.
از سوی دیگر به گفته نورالدین گندمی، مدیر پروژه راهآهن غرب اعتبار این پروژه از ابتدای اجرای عملیات ساخت تا پایان سال ۹۲ بیش از ۸۶۳ میلیارد و ۲۰ میلیون تومان بوده که کمتر از ۵۰ درصد آن تخصیص یافته است.
با توجه به کمبودهای مالی دولت، سال گذشته حتی مجوز تامین منابع مالی راهآهن غرب از راه فاینانس نیز داده شد اما به نظر میرسد هنوز این پروژه در جذب فاینانس موفق نبوده است.
پیشرفت ۳۷ درصدی
فاز نخست راهآهن غرب کشور در قالب قطعه اراک ـ ملایر در سال ۹۰ به بهرهبرداری رسیده است. در آن زمان هزینه بهرهبرداری از این قطعه ۹۰ کیلومتری، ۱۲۵ میلیارد تومان اعلام شد. ساخت این مسیر ریلی در قطعات دیگر همچنان ادامه دارد.
ساخت قطعه ۱۸۰ کیلومتری ملایر ـ کرمانشاه به عنوان یکی از مهمترین قطعات این پروژه که قطار را به کرمانشاه خواهد رساند و وعده تکمیل آن تا پایان دولت دهم داده شده بود، همچنان ادامه دارد.
در سالهای گذشته از دولت یازدهم نیز مسئولان استانی و کشوری، وعده اتمام این بخش از پروژه تا تیر ۹۵ را دادهاند اما این وعده محقق نشد و به نظر میرسد مشکلات مالی همچنان مانع مهم پیشرفت این پروژه بوده است.
به گفته گندمی، در حال حاضر در قطعه ملایر ـ کرمانشاه، ۱۰۵ کیلومتر زیرسازی انجام شده است.
به گفته او زیرسازی پروژه راهآهن غرب در مجموع پیشرفت ۹۸ درصدی و عملیات روسازی پیشرفت ۳۷ درصدی دارد و علت تاخیر در عملیات روسازی، نیاز به ۷۰ میلیون دلار اعتبار برای خرید مصالح خارجی است.
همچنین ریلگذاری این قطعه از سمت ملایر تا ۴۰ کیلومتر انجام شده است و ادامه دارد. زیرسازی این قطعه تا کرمانشاه هم انجام شده اما به گفته مسئولان پروژه، هنوز ریلی برای این بخش تامین نشده است.
برای ساخت هر کیلومتر راهآهن ۱۲۰ تن ریل مورد نیاز است و با توجه به اینکه برای قطعه ملایر ـ کرمانشاه تاکنون ۹۵۰۰ تن ریل خریداری شده، این قطعه برای تکمیل نیاز به ۱۶ هزار تن دیگر ریل دارد.
گندمی تاکید میکند که اگر برای روسازی، سیگنالینگ و ارتباطات، ایستگاهها و خرید ریل و سوزن ۵۰ میلیون دلار نیز تامین شود تا پایان سال ۹۵ شاهد افتتاح قطعه ملایر ـ کرمانشاه خواهیم بود.
گندمی با اشاره به پیشبینی اعتبار ۱۵۰ میلیارد تومانی در سال ۹۵ برای این پروژه، معتقد است حداقل اعتبار لازم برای بهرهبرداری از قطعه ملایر ـ کرمانشاه، ۲۵۰ میلیارد تومان است.
پیشرفت ۱۵ درصدی
اتصال ۲۶۳ کیلومتری کرمانشاه به مرز خسروی، بخش مهم دیگری از پروژه راهآهن غرب است که از سال ۹۱ به قرارگاه خاتمالانبیا به عنوان پیمانکار سپرده شد و به گفته مسئولان وقت قرار بود تا سال ۹۴ به بهرهبرداری برسد اما آنطور که معاون عمرانی استاندار کرمانشاه میگوید تا پایان سال ۹۴ این پروژه تنها ۱۵ درصد پیشرفت داشته است. به گفته نیککردار، این قطعه نیازمند اصلاح قیمتهای قرارداد با پیمانکار بود که با توجه به اصلاح قیمتها در سال جاری، پیمانکار اعلام کرده که در مدت ۲ تا ۳ سال آینده این قطعه به بهرهبرداری خواهد رسید.
مجلس پیگیر تکمیل طرح
با توجه به اهمیت راهآهن غرب در افزایش ترانزیت و تجارت در غرب کشور و با توجه به اینکه این طرح مصوبه سفر استانی رهبر معظم انقلاب به استان کرمانشاه را دارد، نمایندگان مجلس شورای اسلامی به ویژه کمیسیون عمران، پیگیر تکمیل هرچه سریعتر آن هستند. مجید کیانپور، عضو کمیسیون عمران مجلس دهم این را به صمت میگوید و میافزاید: با توجه به نقش مهمی که تکمیل راهآهن غرب در تکمیل کریدور غرب به شرق آسیا دارد تلاش میکنیم مشکلاتی که موجب عقبماندگی این طرح در دولتهای مختلف شده است را پیگیری کنیم.
وی با اشاره به نقش مهم این خط آهن در حملونقل ارزان و مطمئن کالا و مسافر بین ایران و عراق، یادآوری کرد: پروژههای ریلی از مهمترین اولویتهای عمرانی کشور هستند و با توجه به تاکید رهبر معظم انقلاب و چشمانداز توسعه بر این شیوه حملونقل، باید راهکارهای عملی برای رفع مشکلات پروژههای مهم ریلی کشور مانند راهآهن غرب یافت.
به گفته این نماینده مجلس دهم، تکمیل نشدن راهآهن غرب در دولتهای مختلف موجب از دست رفتن فرصتهای تجاری زیادی برای ایران شده و لازم است هرچه زودتر تخصیص اعتبار این پروژه در اولویت قرار گیرد. وی معتقد است با توجه به استفاده کشورهای توسعهیافته از فرصت توسعه حملونقل ریلی پرسرعت، ایران نیز باید تلاش کند نه تنها پروژه راهآهن غرب را هر چه زودتر عملی کند بلکه باید در گام بعدی به فکر پرسرعت کردن مسیرهای مهم ریلی کشور باشد.