◄تافلر و فوران پیشرس آینده
وبلاگ تیننیوز، هادی خانیکی|مرگ آلوین تافلر نظریهپرداز و روزنامهنگار صاحبنام امریکایی باب تأمل در زمینه نوع جدیدی از اندیشه و تجربه را میگشاید. تافلر این بخت را داشتهاست که در زمان حیات خود پژواک صدا و سخن خویش را در دور و نزدیک جهان ببیند و با خلق آثاری که زبان ساده و جذاب، آنها را خیلی زود و خیلی زیاد خواندنی میکرد، مفاهیمی اساسی چون پیشنگری و آیندهپژوهی در حوزههای مختلف را به حوزه اندیشیدن در جامعه وارد کند.
آیندهنگری از آن نوع که تافلر به آن پرداخته است پیشفرضها، اصول موضوعه و نتیجهگیریهایی خشک و متأثر از منطق خاص ریاضی نیستند. در این صنف آیندهنگری قدرت تخیل روزنامهنگاری چیرهدست و باتجربه که خود را محبوس دنیاهای بسته و کلیشهها و قالبهای از پیش تعیینشده نکرده است، بیش از مفاهیم نظری و روشهای علمی بروز و ظهور دارد. به این اعتبار میتوان گفت تافلر اندیشمندی آیندهنگر با ذائقه و سائقه ژورنالیستی یا روزنامهنگاری بهرهمند از خیالپردازیهای آیندهپژوهانه است.
تمرکز او در همه آثارش توجه به فهم آینده، شتاب آینده، تهدیدها و فرصتهای آینده و ضرورت انطباق فرد، جامعه، نهادها، شرکتها، دولتها و رویکردها با «شوک آینده» و «ورقهای آینده» است. به نظر او «فوران پیشرس آینده» ایجاب میکند که مفهوم دموکراسی جهانیتر شود و سطوح وسیعتری از مشارکت شهروندان را در همه زمینهها فراگیرد. روشنترین دکترینی که تافلر برای طرح این دغدغه آیندهنگرانه به خدمت میگیرد، برجسته کردن «موج سوم» یا «انقلاب الکترونیک» در برابر دو انقلاب پیشین بشری یعنی
انقلابهای «کشاورزی» و «صنعتی» است.
اگر موج اول که نماد تمدنی آن «بیل و کلنگ» است بر «زور» مبتنی بود و پایههای موج دوم که نماد تمدنی آن «موتور» است بر «سرمایه» استوار شده، موج سوم یعنی «تمدن فراصنعتی» به اعتبار «کامپیوتر» معنا یافته و جوهر آن «دانایی» است. درواقع سخنی که تافلر به گونههای مختلف در آثار پرشمارش تکرار میکند یک مضمون واحد دارد و آن اینکه دانایی روزبهروز بیشتر دامنههای زور و سرمایه را تغییر دادهاست.
اساس جابهجایی در قدرت و تحول مفهومی و کیفی آن تحت تأثیر پیشرفتهای شتابان فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی است که با تزریق دانایی به پیکره زور و سرمایه به آن جان تازهای میبخشد. جهان آینده در معرض جابهجاییهای مدام در قدرت است، جابهجاییهایی متکی بر قدرت دانایی که بیمها و امیدها، گشودگیها و بحرانها، انبساطها و انقباضها، جنگها و ضدجنگهای جدید در پی دارد. نگاه به این دسته از مسائل آنگونه که تافلر به آنها پرداخته است میتواند آینده و امواج آن را در کانون نظرورزی قرار دهد و مباحثی فراتر از روزمرگی و
گرفتار شدن در مسائل گذشته و حال را پیش رو نهد.